Bilim insanlarına göre, Grönland’da deniz seviyesinin düşmesi; kıyı toplulukları, denizcilik güzergahları, balıkçılık ve altyapı üzerinde yaygın etkiler yaratacak.
Artan sıcaklıklar, dünyanın dört bir yanında deniz seviyelerinin yükselmesine yol açıyor; bu da milyonları şiddetli sel ve kıyı erozyonu riskiyle karşı karşıya bırakıyor. Ancak Grönland’da bunun tersi yaşanıyor.
Columbia İklim Okulu’nun bir parçası olan Lamont-Doherty Yer Gözlemevi’nden araştırmacılar, ısıyı hapseden emisyonlar rekor düzeyde buz erimesini tetiklerken bile, özerk ada çevresindeki deniz seviyelerinin aslında düşeceğinin öngörüldüğü konusunda uyarıyor.
Science Communications'ta yayımlanan çalışma, düşük emisyonlu bir gelecekte deniz seviyesindeki düşüşün 2100 yılına kadar yaklaşık 0,9 metreyi bulacağını öngörüyor. Yüksek emisyonlu bir gelecekte ise bu düşüş 2,5 metreye ulaşacak.
Grönland’da deniz seviyeleri neden düşecek?
Ağırlıklı olarak buzla kaplı bir ülkenin ısınan bir dünyada deniz seviyesinde düşüşle karşılaşması paradoksal görünebilir; ancak Grönland’ı anomali yapan da tam olarak bu. Buz örtüsü kütle kaybettikçe, altındaki kara o muazzam yükten kurtulup yükseliyor.
Çalışmanın ortak yazarı Jacqueline Austermann, bu etkiyi, üzerinde yatan kişi kalktıktan sonra hafızalı köpükten bir yatağın yeniden genişleyerek eski formuna dönmesine benzetiyor.
Araştırmacılar, Grönland’ın geri sıçramasını hem yakın dönem hem de tarihsel buz kayıplarına bağlıyor; buz örtüsünden kütle eksildikçe, yerçekimi nedeniyle deniz seviyesinin daha da düşeceğini açıklıyor.
Başyazar Lauren Lewright, “Buz örtüsü çok büyük olduğunda kütlesi de fazladır,” diyor.
“Deniz yüzeyi, bu yerçekimi çekimi nedeniyle buz örtüsüne doğru çekilir. Buz örtüsü kütle kaybettikçe deniz yüzeyine uyguladığı yerçekimi etkisi azalır; bu da deniz seviyesinin düşmesiyle sonuçlanır.”
Bu iki etki, Grönland’daki gelecekteki deniz seviyesi düşüşünün yüzde 30’una kadarını açıklayacak ve teknik olarak “buzul izostatik uyum” diye adlandırılıyor.
Kıyı topluluklarını ‘karada’ bırakmak
Yükselen deniz seviyeleri uzun süredir artan kıyı taşkınları ve hızlanan kıyı erozyonuyla ilişkilendiriliyor. Nitekim deniz seviyesindeki her santimetrelik artış, gezegende yaklaşık altı milyon kişiyi kıyı taşkınlarına maruz bırakıyor.
Tersi yaşandığında da sonuçlar var. Grönland’daki kıyı toplulukları altyapılarını mevcut deniz seviyelerine göre planlıyor; bu nedenle belirgin bir düşüş olursa ‘karada’ kalabilirler.
Austermann, “En büyük etki yerel topluluklarda ve deniz taşımacılığı rotaları, balıkçılık ile altyapı üzerindeki sonuçlarda görülür,” diyor.
Deniz seviyesindeki düşüşün, bazı buzulların okyanusa girdiklerinde dengelenmesine yardımcı olarak gerilemelerini yavaşlatma ihtimali de var. Ancak araştırmacılar, öngörülen deniz seviyesi düşüşünün bu dengeleyici etkinin gerçekleşmesi için yeterli olup olmadığını bilmediklerini söylüyor.