Wellness influencer’ları, nikotini odaklanmayı ve üretkenliği artıran “doğal” bir çözüm gibi pazarlıyor; ancak uzmanlar bunun uzun vadede sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Migreni önlediği iddia edilen diyetlerden, "fibremaxxing" adı verilen lif yüklemesine kadar, neredeyse her gün başka bir tuhaf (ve çoğu zaman da kuşkulu) wellness trendi interneti ele geçiriyor.
REKLAM
REKLAM
Ancak en son ortaya çıkan bu akım, özellikle kalıcı oldu.
Çevrimiçi fenomenler nikotini, nikotin poşetleri, sakız ya da bantlar şeklinde kullanıldığında bilişsel becerileri artırmaya, üretkenliği yükseltmeye ve kilo kontrolüne yardımcı olmaya yarayan doğal bir sağlık kısayolu gibi sunuyor.
Nikotin, tütün bitkilerinde doğal olarak bulunan uyarıcı bir madde ve beyinde dopamin salınımına yol açması nedeniyle son derece bağımlılık yaptığı biliniyor.
Her ne kadar en çok sigarayla özdeşleştirilse de, nikotin replasman ürünleri elektronik sigaralar ve ağızda kullanılan nikotin poşetleri gibi seçeneklerle birlikte giderek yaygınlaşıyor. Ulusal Sağlık Enstitüleri (kaynak İngilizce)'ne göre, yalnızca bu sonuncu ürün türünün küresel yıllık büyüme oranı 2020 ile 2024 arasında yüzde 113'e ulaştı.
Yine de yalnızca nikotinin tüketilmesinin sağlık sonuçlarına ilişkin araştırmalar sınırlı. Bu boşluk, beden ve zihin sağlıklarını yaşam tarzı hileleriyle optimize etmeye çalışan biyohacker'ların anlatıyı sahiplenmesine ve nikotinin uyarıcı özelliklerini abartmasına alan açtı.
Angela Difeng Wu, Nuffield Birinci Basamak Sağlık Bilimleri Bölümü'nde kıdemli araştırmacı ve öğretim üyesi, Euronews Health'e yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Wellness iddialarında sık gördüğümüz şey, çoğu zaman içinde bir nebze gerçek payı olan bir noktayı alıp bunun üzerine gitmeleri ve kanıtların işaret ettiğinden biraz daha ileriye taşımaları.”
“Nikotin biyolojik olarak etkili bir ilaç olduğu için beyin üzerinde etki ediyor. Reseptörlere etki ediyor, bir uyarıcı. Uyanıklık, dikkat, iştah ve ruh hali üzerinde bu kısa süreli etkileri olabilir; ancak bu kısa vadeli etkiler, nikotinin bir wellness tedavisi olarak kullanılabileceği anlamına gelmiyor,” diye ekledi.
Wu'ya göre bağlam da önemli. Nikotin replasman tedavileri sigarayı bırakmaya çalışanlar için daha sağlıklı bir alternatif olsa da, hiç sigara içmemiş kişiler için bunun bedeli, yeni bir bağımlılık olabilir.
“Nikotin zararları konusunda, örneğin tütünün yol açtığı kalp-damar hastalıkları gibi konularda aynı derecede kaygılanmamız gerektiğini ortaya koyan epidemiyolojik veriler yok; ama bu, nikotinin zararsız olduğu anlamına gelmiyor,” dedi.
“Nikotine bağımlı hale gelmek, başlı başına üzerinde durulması gereken bir zarardır.”
Nootropiklerin yükselişi
Salgın sonrası yıllarda, bilişsel yetileri artırabildiği düşünülen doğal ya da sentetik bileşikler olan nootropiklere ilgi giderek arttı. En yaygın nootropikler arasında kafein, Ashwagandha ve L-theanine yer alıyor.
Birçok tüketici markası da bu trendden faydalanıyor. İşlevsel içecekler olarak adlandırılan, vitaminler ve bitki bazlı uyarıcılarla zenginleştirilmiş içeceklerden oluşan pazarın, Grand View Research (kaynak İngilizce)'e göre 2030'ların ortasına kadar 300-400 milyar dolar (255-340 milyar avro) büyüklüğe ulaşması bekleniyor.
Nikotin ürünleri de aynı patlamanın bir parçası; sosyal medya fenomenleri bunları karmaşık psikolojik sorunlara hızlı çözümler gibi göstererek kazanç sağlamayı umuyor.
Wu, “İster menopoz bakımıyla ilgili olsun, ister başka herhangi bir bakım türü, bize bir şeylerin satılması oldukça kolay,” dedi.
“Wellness kültürü, vitaminler ve benzeri ürünlerde şu anda gördüğümüz sorun şu: İnsanlar, resmî kaynaklardan çok bir sosyal medya fenomenine ya da arkadaş çevrelerine kulak vermeye daha meyilli,” diye konuştu.
Sosyal medyanın gücüyle baş etmek hâlâ süregelen bir sorun. Yine de nikotin ürünleri söz konusu olduğunda, Avrupa genelinde ülkeler gençler arasındaki kullanımı engellemek için kademeli olarak yeni düzenlemeler hayata geçiriyor.
Geçen ay Birleşik Krallık, 2008 sonrası doğanların tütün ürünü satın almasını kısıtlayan bir tütün karşıtı yasayı onayladı. Buna elektronik sigaraların satışı da dahil.
Wu, bu düzenlemenin önemli olduğunu, ancak nikotin ürünlerine ilişkin politika ve tartışmaların kültürel bağlamı da hesaba katması gerektiğini söylüyor.
“Mesele, sigara içen insanlara sigarayı bırakmaları için gerçek fırsatlar sunmak ve aynı zamanda nikotini kendi başına ele alarak, çok farklı bir zarar profiline sahip olduğunu kavramak. Sigara içmekten çok daha az zararlı, ama bu mutlaka zararsız olduğu anlamına gelmiyor.”