Güneş tutulmasında göz sağlığını korumak için öneriler

Ay’ın Dünya ile Güneş’in arasından geçerek kıtanın bazı bölgelerine gölgesini düşüreceği 12 Ağustos’ta Avrupa, nadir görülen bir gök olayına sahne olacak.

REKLAM

REKLAM

Tam tutulma Grönland, İzlanda, İspanya ve Portekiz’in kuzeydoğusundaki küçük bir bölgede görülebilecek. Avrupa’nın diğer kesimlerinde ise Güneş tutulması kısmi olarak izlenebilecek.

İspanya’da tutulma ülkeyi batıdan doğuya kat ederek Balear Adaları üzerinden devam edecek. Bu, 1905’ten bu yana İspanya ana karasından görülebilecek ilk tam Güneş tutulması olacak ve ayrıca 2026 ile 2028 yılları arasında ülkeden izlenebilecek üç tam Güneş tutulmasından ilki.

“Bu tür tutulmalar Dünya’da oldukça sık meydana geliyor, ancak her seferinde farklı yerlerde. Buna karşın belirli bir noktada yalnızca yaklaşık her 400 yılda bir görülüyor” diyen Avrupa Uzay Ajansı’ndan uzay plazması bilimcisi Philippe Escoubet, Euronews’e şunları söyledi: “Yani tutulma köyünüzün ya da şehrinizin üzerinden geçiyorsa, 400 yıl boyunca tekrar olmayacak; bu yüzden neredeyse ömür boyu bir kez yaşanacak ve mutlaka görmek isteyeceğiniz bir olay.”

Ancak tutulmayı güvenli bir şekilde izlemek için gözlerin uygun biçimde korunması gerekiyor.

Hangi gözlüğü kullanmalısınız?

Tutulmayı izlemeyi planlayanlar için göz sağlığı uzmanları, ISO 12312-2 uluslararası güvenlik standardına uygun özel gözlükler takılması gerektiğini hatırlatıyor.

Avrupa Optometri ve Optik Konseyi (ECOO) Başkanı Gabriëlle Janssen, Euronews’e yaptığı açıklamada, tüketicilerin ürünün üzerinde yazan ISO numarasına tek başına güvenmemeleri gerektiğini söyledi.

“Gözlüğün üzerine basılan ISO numarası, başlı başına ürünün düzgün biçimde test edilmiş olduğu anlamına gelmez” dedi.

Janssen, izleyicilere tutulma gözlüklerini güvenilir tedarikçilerden satın almalarını ve kullanmadan önce çizik, delik ya da başka hasarlar açısından kontrol etmelerini tavsiye etti.

Gözlükler, Güneş’e doğru bakmadan önce takılmalı ve ancak Güneş’ten gözler çevrildikten sonra çıkarılmalı.

“Çocuklar mutlaka dikkatle gözetim altında tutulmalı” dedi.

Uygun tutulma gözlüğü olmayan kişiler Güneş’e doğrudan bakmamalı. Bunun yerine, örneğin Avrupa Güney Gözlemevi’nin (ESO) sunacağı canlı yayınlar üzerinden tutulmayı takip edebilirler.

Janssen’e göre, çok koyu görünseler bile sıradan güneş gözlükleri güvenli bir alternatif değil; çünkü “Güneş’ten gelen yoğun görünür, ultraviyole ve kızılötesi ışınıma karşı yeterli koruma sağlamazlar.”

Fotoğraf makineleri, dürbünler ve teleskoplar ne olacak?

Güneş’e fotoğraf makinesi, dürbün veya teleskop aracılığıyla bakmak da, bu ekipmanlara özel tasarlanmış bir Güneş filtresi takılmadığı sürece tehlikeli olabilir.

Janssen, “Bu cihazlarla bakarken tutulma gözlüğü takmak da yeterli değil; çünkü yoğunlaşan Güneş ışığı hem filtreye hem de gözlere zarar verebilir” dedi.

Eskiden tutulmayı izlemek için önerilen CD’ler veya fotoğraf negatifleri gibi yöntemlerden de kaçınılması gerekiyor.

Escoubet, “Yeterince ışık engellemezler ve bir miktar ışık mutlaka geçer. Bu da gözleriniz için son derece tehlikeli olabilir” dedi.

Gözleri korumak neden önemli?

Tutulmanın tam evresi yalnızca birkaç dakika sürse de Güneş’e doğrudan bakmak, gözün arka iç kısmını kaplayan ince ve ışığa duyarlı doku tabakası olan retinada kalıcı hasara yol açabilir.

Güneş’e çıplak gözle bakmak, retinanın dokusunda fotokimyasal bir hasar olan solar retinopatiye neden olabilir. Keskin ve detaylı merkezi görmeden sorumlu retina bölgesi makula bu açıdan özellikle hassastır.

Janssen, “Retinada ağrı reseptörleri bulunmaz. Bu da hasarın ağrı olmaksızın ve kişinin hemen bir sorun olduğunu fark etmeden meydana gelebileceği anlamına gelir” diyerek, belirtilerin çoğu zaman ancak birkaç saat sonra fark edildiğini söyledi.

Solar retinopati belirtileri arasında bulanık veya azalmış merkezi görme; görme alanının merkezinde koyu, bulanık ya da kör bir nokta; düz çizgilerin eğri görünmesi şeklinde bozulmuş görme; renk algısında değişiklikler ve ışığa karşı artmış hassasiyet sayılabilir.

Janssen, “Güneş’e baktıktan sonra görmesinde bulanıklık, azalma ya da şekil bozulması fark eden herkes, Güneş’e yeniden maruz kalmaktan kaçınmalı ve bir optometrist, göz doktoru veya diğer uygun bir göz sağlığı uzmanından hızla muayene olmalıdır” dedi.

Hafif hasarı olanların genellikle “önümüzdeki hafta ve aylarda kademeli bir iyileşme yaşadığını”, ancak tam iyileşmenin “kesin olmadığını” belirtti.

Retina hücrelerinin kalıcı olarak zarar görmesi halinde merkezde kör bir nokta, azalmış görme keskinliği ya da bozulmuş görmenin devam edebileceğini söyleyen Janssen, “Solar retina hasarını geri çevirebilecek kanıtlanmış bir tedavi yöntemi şu anda bulunmuyor” diye ekledi.

“Bu nedenle doğru göz korumasıyla önlem almak hayati önem taşıyor” dedi.