Dışişleri Bakanı Fidan, Mekke İttifakı'nın kurumsallaşmasında önemli aşama kaydedildiğini belirtirken, Karadeniz'de ticaretin güvenli şekilde sürmesi için Rusya ve Ukrayna'ya yeni bir teklif sunduklarını açıkladı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, cumartesi günü katıldığı NTV canlı yayınında Türkiye'nin dış politika gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Fidan'ın gündeminde Mekke İttifakı, Suudi Arabistan'a yönelik saldırılar, Karadeniz'deki tahıl trafiği, Suriye'deki gelişmeler, Gazze ve İran-ABD görüşmeleri vardı.
REKLAM
REKLAM
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında oluşturulan Mekke İttifakı'nın geldiği noktaya ilişkin bilgi veren Fidan, ittifakın “iyi bir aşamada” olduğunu belirtti.
İttifakın kurumsallaşması için çalışmaların sürdüğünü belirten Fidan, anlaşmada öngörülen sekretaryanın kurulması ve buna bağlı askeri karargahın oluşturulmasına yönelik çalışmaların büyük ölçüde tamamlandığını açıkladı.
“Artık bundan sonra personel gönderip karargahın işlemesi aşaması kaldı. Ben o konudaki süreçten memnunum” diyen Fidan, ittifakın başka bölge ülkelerine de açık olduğunu söyledi.
Fidan, Mekke İttifakı'nın yeni bir bloklaşma oluşturmayı değil, bölge ülkelerinin ortak bir savunma alanı oluşturmasını ve bölgesel sorunlara bölgesel çözümler üretilmesini amaçladığını belirtti.
İttifakın etkisiz kaldığı yönündeki yorumlara da tepki gösteren Fidan, “Göreceksiniz, Mekke İttifakı, çok oyun değiştirici bir platform olacak” dedi.
Ağustos başında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın ardından Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, dışişleri, savunma ve askeri kurmay düzeyinde ilk stratejik komite toplantısı için geçtiğimiz günlerde İstanbul’da bir araya gelmişti.
Mekke Savunma Anlaşması, NATO’nun en büyük ikinci ordusu olan Türkiye’yi, İslam dünyasının tek nükleer silahlı devleti Pakistan’ı ve Körfez’in lider gücü Suudi Arabistan’ı tek bir ittifak çatısı altında birleştiriyor. Ülkeler, anlaşma ile NATO’nın 5. Maddesindeki kolektif savunma ilkesine benzer şekilde, üyelerden birine yapılan silahlı saldırının tümüne yapılmış sayılacağını taahhüt etti.
Suudi Arabistan'a yönelik saldırılar
Fidan, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını da değerlendirdi.
Suudi Arabistan'ın toprak bütünlüğüne, egemenliğine ve altyapısına yönelik ciddi saldırılar gerçekleştirildiğini belirten Fidan, Mekke İttifakı kapsamında üye ülkelerin birbirlerine karşı sorumlulukları bulunduğunu söyledi.
“Ülkelerin birbirlerine karşı bir müttefiklik sorumluluğu var. Cumhurbaşkanımız da sözünün eri olan bir lider. Devlet olarak imza attığımız bir konu var. Bu konuda bir dayanışma içerisindeyiz” diyen Fidan, Türkiye'nin gelişmeleri yakından takip ettiğini belirtti.
Suudi Arabistan'ın İran ile ABD arasındaki çatışmanın içine çekilmemesi gerektiğini vurgulayan Fidan, Riyad'ın ihtiyaç duyması halinde özellikle bazı teknik alanlarda askeri destek sağlanabileceğini belirtti.
Fidan, “Bu noktada askeri ihtiyaçları özellikle belli teknik konularda olabilir. Bunu da karşılama yönünde de bir sıkıntımız olmaz” ifadelerini kullandı.
Karadeniz'de güvenli ticaret için teklif sunuldu
Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'deki ticareti de etkilediğini belirten Fidan, özellikle limanlara ve deniz taşımacılığına yönelik saldırıların arttığını belirtti.
Türkiye'nin hem Rusya hem de Ukrayna'ya Karadeniz'deki ticaretin güvenli şekilde sürdürülmesine yönelik yeni bir teklif sunduğunu açıklayan Fidan, taraflardan yanıtlar geldiğini ve görüşmelerin devam ettiğini vurguladı.
“Biz her iki tarafa da bu konuda bir teklif gönderdik. Ona ilişkin çalışmalarımız var, cevapları bekliyoruz. Taraflardan da buna yönelik cevaplar geldi” diyen Fidan, tarafların önceki anlaşmadan çıkardıkları dersler doğrultusunda yeni bir formül üzerinde çalıştıklarını belirtti.
Tahıl ticaretinin özellikle Afrika ülkelerinin gıda güvenliği açısından önem taşıdığına dikkat çeken Fidan, Rusya ve Ukrayna'nın dünya piyasalarına önemli miktarda tahıl sağlayan ülkeler olduğunu hatırlattı.
Fidan, Karadeniz'deki ticari hareketliliğin yeniden güvenli hale gelmesinin yalnızca bölge ülkeleri açısından değil, küresel gıda güvenliği açısından da önemli olduğunu vurguladı.
Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik girişimlerin sürdüğünü belirten Fidan, mevcut koşullarda kalıcı bir sonuç alınmasının zor göründüğünü belirtti.
Savaşın zaman içinde değiştiğini belirten Fidan, 2023'e kadar klasik savaş olarak tanımladığı çatışmanın daha sonra yıpratma savaşına dönüştüğünü, 2025'ten itibaren ise “yok etme savaşı” niteliği kazandığını savundu.
Enerji, ulaşım ve ticari altyapının giderek daha fazla hedef alındığını belirten Fidan, bunun sivil yaşamı zorlaştırdığını belirtti.
Türkiye'nin taraflarla görüşerek savaşı sona erdirecek ara formüller üzerinde çalıştığını belirten Fidan, “Bu noktaya gelmeye gerek yok. Devletlerle de konuşarak ne türden ara formüller üretebilir ona çalışıyoruz” dedi.
Fidan: 'Suriye'de süreç kontrollü ilerliyor'
Suriye'deki gelişmelere de değinen Fidan, ülkenin her geçen gün daha iyiye gittiğini belirtti.
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile yaptığı görüşmede bölgesel istikrar, güvenlik riskleri, Suriye'deki entegrasyon süreci ve terörle mücadele gibi konuların ele alındığını belirten Fidan, Ankara açısından Suriye'deki istikrarın doğrudan Türkiye'yi ilgilendirdiğini ifade etti.
Fidan, “Suriye ve Irak'ta ne oluyorsa Türkiye'yi doğrudan etkiliyor. Dolayısıyla oradaki istikrar, barış, huzur, kalkınma bizim için de önemli” dedi.
Suriye'deki entegrasyon sürecine ilişkin Fidan, tarafların kontrollü biçimde ilerleme yönünde irade ortaya koyduğunu belirterek, “Bunu olumlu karşılıyoruz ve destekliyoruz” ifadelerini kullandı.
Ancak sürecin tamamlanmasına kadar gelişmelerin yakından izlenmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, “Şu anda ortaya konan beyanatlar iyi. Bunun gerisinde pratik adımların da atılması gerekiyor” dedi.
'İsrail kendini Gazze Barış Planı'na bağlı görmüyor'
Gazze Barış Planı'nda birinci aşamadan ikinci aşamaya geçilemediğini belirten Fidan, bunun önündeki en büyük engelin İsrail'in tutumu olduğunu öne sürdü.
Filistin tarafının, özellikle rehinelerin serbest bırakılması gibi konularda planın ilk aşamasındaki sorumluluklarının önemli bölümünü yerine getirdiğini savunan Fidan, İsrail'in ise süreç içinde yeni talepler ortaya koyduğunu belirtti.
“(İsrail) Kendini bu anlaşmaya bağlı görmüyor. Şimdi en büyük problemimiz bu” diyen Fidan, uluslararası toplumun sürecin önündeki tıkanıklığı aşmak için daha fazla çaba göstermesi gerektiğini söyledi.
Gazze'ye insani yardımların istenen miktar ve hızda ulaşmadığını belirten Fidan, barınma ve yeniden inşa için gerekli bazı malzemelerin bölgeye girişine yönelik kısıtlamaların sürdüğünü ifade etti.
Batı Şeria'da yerleşimci şiddetinin de arttığını söyleyen Fidan, Türkiye'nin Gazze ile Batı Şeria arasında siyasi birlik sağlanması için çalıştığını belirtti.
Netanyahu'nun Türkiye karşıtlığı
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Türkiye'ye yönelik tutumunu da değerlendiren Fidan, Netanyahu'nun ülkesindeki siyasi konumunu korumak ve kendisini “vazgeçilmez” göstermek amacıyla çeşitli girişimlerde bulunduğunu savundu.
Türkiye'yi tehdit olarak gösteren söylemlerin de bu yaklaşımın bir parçası olduğunu belirten Fidan, İsrail'in bölge ülkeleriyle askeri işbirliklerini yakından takip ettiklerini belirtti.
Fidan, “Umarız İsrail hem kendisinin hem bölgenin çıkarına olacak, barışa dayalı, saygıya dayalı, işbirliğine dayalı bir dış politikayı benimser” dedi.
Türkiye'nin provokasyonlara ve “ucuz kışkırtmalara” gelecek bir ülke olmadığını belirten Fidan, Ankara'nın bölgedeki gelişmeleri yakından izlediğini vurguladı.
Öte yandan, İran ile ABD arasındaki görüşmelere ilişkin Fidan, Katar, Pakistan ve Umman'ın arabuluculuk girişimlerinin devam ettiğini belirtti.
Özellikle Katar'ın hem İran hem de ABD ile ilişkileri nedeniyle önemli bir konumda bulunduğunu belirten Fidan, tarafların pozisyonlarını birbirine yaklaştırmanın zor olduğunu ancak bunun imkansız olmadığını ifade etti.
Fidan, “İnşallah iyi sonuçlar bekliyorum ben,” dedi.