On yıl önce dünya, müzik ve sanatın en özgün figürlerinden biri olan David Bowie’yi kaybetti. Euronews Kültür, ölümünün 10. yıldönümünde, Avrupa’nın en çok özlenen sanatçısını anmak isteyenler için beş özel durağı derledi.
On yıl önce, 10 Ocak 2016’da — doğum gününden ve son albümü “Blackstar”ın yayımlanmasından yalnızca iki gün sonra — müzik dünyası efsanevi sanatçı David Bowie’yi kaybetti.
Haberin duyulmasının ardından dünyanın dört bir yanında hayranları, onun yaşamını ve mirasını anmak için toplandı. Berlin’de, Schöneberg’deki Hauptstraße 155’te — Iggy Pop’la birlikte yaşadığı dairenin önünde — binanın kapısı mumlar, çiçekler ve fotoğraflarla dolup taştı.
Bugün, ölümünün 10. yıldönümünde, Bowie’nin müziği ve sanatı hâlâ hayranlarını bir araya getiriyor. Onun izinde, Avrupa’nın dört bir yanında sanatçının hayatına ve mirasına adanmış beş özel nokta, Bowie tutkunları için birer “hac yeri” niteliği taşıyor.
Londra, İngiltere
Bowie’yi onurlandırmak için gidilecek en anlamlı yer, her şeyin başladığı nokta: 40 Stansfield Road, SW9, Brixton. David Robert Jones, 8 Ocak 1947’de bu evde doğdu ve ailesi Bromley banliyösüne taşınmadan önce ilk altı yılını burada geçirdi. İlkokul eğitimi içinse köşedeki Stockwell İlkokulu’na gidiyordu.
Bowie’nin doğduğu semtteki bir diğer önemli durak, Brixton metro istasyonunun karşısındaki Brixton Road üzerindeki ünlü Bowie duvar resmi. Avustralyalı sanatçı Jimmy C (Cochran) tarafından 2013’te yapılan bu canlı ve renkli çalışma, sanatçının ölümünün ardından bir tür tapınağa dönüştü. Binlerce kişi duvarın önüne çiçekler bıraktı; Lambeth Konseyi de bu eserin uzun vadeli korunması için resmî listeye alınacağını duyurdu.
Bir başka anma noktasıysa, “Ziggy Stardust Sokağı” olarak bilinen Heddon Street. “The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars” albüm kapağının çekildiği yer olan 23 Heddon Street’in duvarında, bugün bir plaket bulunuyor.
Bowie’ye bir kadeh kaldırmak isteyenler içinse Soho’daki Wardour Street üzerinde yer alan The Ship barı doğru adres. Sanatçı, kariyeri boyunca burada sık sık röportajlar vermiş ve dostlarıyla buluşmuştu.
Berlin, Almanya
Kokain bağımlılığını geride bırakmak ve Amerika’dan uzaklaşmak isteyen Bowie, 1976’da Berlin’e taşındı ve 1979’a kadar burada yaşadı. O dönemde bölünmüş olan şehir, onun sanatsal yeniden doğuşunun arka planı haline geldi. Berlin’in kültürel enerjisi ve bohem atmosferi, Bowie’nin kariyerinde yeni bir sayfa açtı. Sanatçının “Berlin Üçlemesi” olarak bilinen üç albümü — “Low”, “Heroes” ve “Lodger” — bu dönemde ortaya çıktı.
Berlin’de Bowie’nin izini sürmek isteyenler için birkaç önemli durak bulunuyor. Bunların başında, “Heroes”un kaydedildiği efsanevi Hansa Stüdyoları geliyor. (Not: “Berlin Üçlemesi”nden yalnızca “Heroes” tamamen şehirde kaydedilmiştir; “Low”un büyük bölümü Fransa’da, “Lodger” ise İsviçre’de tamamlanmıştır.) Kreuzberg’deki Oranienstrasse üzerinde yer alan, Bowie’nin sık sık uğradığı ünlü punk kulübü SO36 da dönemin ruhunu hâlâ yaşatan mekânlardan biridir.
Ancak en anlamlı adres, Bowie’nin 1976–1978 yılları arasında Iggy Pop ile birlikte yaşadığı Schöneberg’deki Hauptstrasse 155’tir. Bu binanın ön cephesine, Ağustos 2016’da bir hatıra plaketi yerleştirildi. Hemen yanındaki Café Neues Ufer (o dönemdeki adıyla Anderes Ufer), Bowie ve Iggy Pop’un sık sık uğradığı, kentin en eski kuir barlarından biri olarak bilinir. Bugün hâlâ duvarlarında birkaç Bowie fotoğrafı asılıdır.
Lozan, İsviçre
1980 yılında Bowie ve eşi Angie yollarını ayırdı, ancak sanatçı Montrö yakınlarındaki Blonay’da bulunan evlerini korudu. Bu ev, 1982 yılına kadar Bowie’nin ana ikametgahı olarak kaldı ve o dönemde Uluslararası Lozan Okulu’na giden oğlu Zowie (şimdiki adıyla Duncan Jones) ile burada yaşadı.
Bowie’nin İsviçre ile olan bağı bununla sınırlı değildi. 1982’de Lozan’ın tepelerindeki Sauvabelin ormanının kenarında yer alan görkemli Château de Signal’e taşındı. 1992’de ise ikinci eşi Iman ile Lozan Belediye Binası’nda evlendi. Ancak şehirdeki sakin yaşam tarzı, Bowie’nin yaratıcı enerjisine fazla durağan geldi. 1998’de çift, yeniden Amerika Birleşik Devletleri’ne dönerek yaşamlarını orada sürdürmeye başladı.
Paris, Fransa
İİki yıl önce Paris’in 13. bölgesinde David Bowie’nin adını taşıyan bir sokak açıldı. Gare d’Austerlitz’e yalnızca birkaç adım mesafede bulunan bu cadde, sanatçının adını taşıyan ilk sokak olma özelliğini taşıyor.
“David Bowie Fransa’yı ve özellikle de Paris’i çok severdi. Bunu sık sık dile getirirdi,” diyen 13. Bölge Belediye Başkanı Jérôme Coumet, 2024 yılında sokak tabelasının açılışını gerçekleştirdi.
Her ne kadar Paris, Bowie’nin yaşamında Berlin kadar merkezi bir rol oynamamış olsa da, Fransız avangard tiyatro geleneği sanatçının sahne dili ve görsel estetiği üzerinde derin bir etki bıraktı.
Ormen, Norveç
Bowie’nin aynı adlı son albümünde yer alan “Blackstar” şarkısı, sanatçının bir ömür boyu süren yolculuğuna dönüp bakışını ve vedasını simgeleyen kehanet yüklü bir eser olarak öne çıkıyor.
Şarkıya, çok katmanlı anlamlar barındıran tüyler ürpertici bir müzik videosu eşlik ediyordu. Bu video, pek çokları tarafından bir tür “kıyamet alegorisi” olarak yorumlandı: Binbaşı Tom’a ölü bir astronot aracılığıyla yapılan bir veda; Bowie’nin son karakteri olan, işkence görmüş ve kör “Button Eyes”ın sembolik dönüşü; ölümlülük ve sonsuzluk arasındaki sınırı temsil eden, mistik “siyah yıldız” figürü… Ancak hayranların ilgisini en çok çeken, şarkının açılışında geçen ve gizemli bir mekâna atıfta bulunan sözlerdi.
“Ormen”in, Norveç’in Fredrikstad belediyesine bağlı küçük bir köyün adı olduğu ortaya çıktı. Kelime aynı zamanda Norveççe’de “yılan” anlamına geliyor.
Kimi yorumculara göre “Ormen villasının” gerçek bir yer değil, karanlığın sembolik bir temsili olduğuna inanılıyor. Bu okumaya göre yılan yaklaşan karanlığı, “yalnız mum” ise kaosun ortasında titreyerek var olmaya çalışan umudu temsil ediyor.