Aşk, bilindiği gibi, pek çok duyguyu içinde barındıran büyüleyici bir şeydir. Bu duyguların yarım binyıl boyunca kâğıda dökülmüş örnekleri, şimdi Londra’daki İngiltere Ulusal Arşivleri’nde açılan “Aşk Mektupları” adlı yeni sergide ziyaretçilerle buluşuyor.
Londra’daki Ulusal Arşivler’de açılan yeni sergi, aşkın farklı yüzlerini — kaybı, özlemi, acıyı ve sevinci — İngiltere tarihinin unutulmaz mektupları ve hikâyeleri üzerinden anlatıyor.
Küratör Victoria Iglikowski-Broad, sergideki belgelerin “kraliyet üyeleri, politikacılar, ünlüler ve casusların yer aldığı İngiltere tarihinin efsanevi aşk hikâyelerini” anlattığını, bunun yanında “sıradan insanların seslerine de yer verdiğini” söylüyor.
Iglikowski-Broad, “Bir aşk mektubunun ne olabileceğine dair olasılıkları açmaya çalışıyoruz. Sevgi ifadeleri her yerde — hatta beklenmedik yerlerde — bulunabilir,” diye ekliyor.
Sergide aşkın farklı biçimleri de yer alıyor: 20. yüzyılın başlarından eşcinsel ilişkiler arayan gizli ilanlardan, savaştaki askerlere yazılmış mektuplara ve kalp kırıklığını anlatan Orta Çağ şarkılarına kadar uzanan geniş bir yelpaze sunuluyor.
Küratör ayrıca, “en ikonik belgelerimizden biri” olarak nitelendirdiği bir parçaya da dikkat çekiyor: Kraliçe I. Elizabeth’e, taliplerinden Leicester Kontu Robert Dudley tarafından yazılmış dokunaklı bir mektup.
1588’de, Dudley’nin ölümünden birkaç gün önce yazılan mektup, hiç evlenmeyen “Bakire Kraliçe” ile kendini “senin zavallı yaşlı hizmetkârın” olarak tanımlayan adam arasındaki samimiyeti yansıtıyor.
Mektubun dışına “son mektubu” (“his last lettar”) yazılmıştı — o dönemde yazım biçimleri farklılık gösteriyordu — ve bu mektup, yaklaşık 15 yıl sonra kraliçenin ölümünde yatağının başucunda bulunmuştu.
Aile ve dostluk bağları
Sergideki aşk teması yalnızca romantizmi ifade etmiyor. Aile bağları, Jane Austen’ın 1817 tarihli el yazısı vasiyetinde, neredeyse her şeyini sevgili kız kardeşi Cassandra’ya bırakmasında ve 1956 tarihli bir mektupta, Londralı gangster ikizler Reggie ve Ronnie Kray’in babasının mahkemeden oğullarına merhamet göstermesini istemesinde görülüyor; baba, “hayattaki tek dertlerinin herkese iyilik yapmak olduğunu” yazıyor.
Mektup yazarları yoksullardan prenslere kadar uzanıyor. 1851 tarihli bir dilekçede, işsiz 71 yaşındaki dokumacı Daniel Rush, yetkililere kendisini ve eşini işevlerine göndererek ayırmamaları için yalvarıyor. Bu belge, Kral 8. Edward’ın 1936’da “aşık olduğum kadınla evlenebilmek için” tahttan çekildiği feragat belgesiyle birlikte sergileniyor.
“Iki belge yüzeyde çok farklı görünse de aralarında büyük bir bağlantı var,” dedi Iglikowski-Broad. “İkisinde de ortak olan bu insani sevgi duygusu… Fedakârlığın aşk uğruna gerçekten değerli olması.”
Diğer belgeler, kaybedilmiş aşklardan bahsediyor. 1944 tarihli, daha önce hiç sergilenmemiş bir mektupta, genç İngiliz istihbarat subayı John Cairncross, eski sevgilisi Gloria Barraclough’a “ne olabilirdi” diye yazıyor: “Eğer başımıza gelecekleri bilseydik, yine de ayrılır mıydık, diye merak ettim.”
Bazı okuyucular Barraclough’un şans eseri kurtulduğunu düşünebilir — yıllar sonra Cairncross’un bir Sovyet casusu olduğu ortaya çıktı.
Royal romance and tragedy
Some love stories tell of danger, heartbreak and tragedy. In one, Lord Alfred Douglas asks — in vain — for Queen Victoria to pardon his lover Oscar Wilde. The writer had been sentenced to two years in prison for gross indecency after Douglas’ outraged father revealed their relationship.
Yakınında, 1541 yılında Kral 8. Henry’nin beşinci eşi Catherine Howard tarafından gizli sevgilisi Thomas Culpeper’a yazılmış bir mektup yer alıyor.
Catherine mektubu “hayat sürdükçe seninim” sözleriyle bitirmişti. Ancak bu hayat uzun sürmedi; kral ilişkiyi öğrendiğinde hem Catherine hem de Culpeper, ihanet suçundan idam edildi.
Bir diğer nadir parça ise Kraliçe Henrietta Maria’nın Kral I. Charles’a — “sevgili kalbim” diye hitap ettiği — mektubu. Britanya kraliyet ailesi özel yazışmalarını genellikle gizli tuttuğu için bu mektup büyük bir istisna sayılıyor.
Mektup, 1645’te, İngiliz İç Savaşı sırasında kralın ordusunun yenilgiye uğramasının ardından kaçarken geride bıraktığı eşyalar arasında bulunmuş. Charles savaşı kaybetti, yargılandı, suçlu bulundu ve 1649’da idam edildi. Bu mektup daha sonra Parlamento arşivlerine geçti ve geçen yıl Ulusal Arşivler’e devredildi.
“Aşk Mektupları” sergisi, Londra’daki İngiltere Ulusal Arşivleri’nde 12 Nisan’a kadar görülebilir.