Yeni keşif, 10. yüzyılda Slav Almanyası’nda Hristiyanlığın sanılandan daha yaygın olabileceğine işaret ediyor.
Almanya’nın Brandenburg eyaletinde bir metal dedektörü kullanıcısının yaptığı keşif, Orta Çağ’a dair önemli bir arkeolojik bilmecenin çözülmesini sağladı.
Havelland bölgesinde yapılan aramada bulunan Orta Çağ’a ait bronz bir haç kolyesi, yaklaşık 40 yıl önce Berlin-Spandau’da ortaya çıkarılan ve bugün “Spandau Haçı kalıbı” olarak bilinen bin yıllık bir döküm kalıbıyla birebir örtüştü.
Söz konusu kalıp, 1983'te Berlin-Spandau’da bir Slav kalesinde yapılan kazılarda, erken dönem bir ahşap kilisenin kalıntılarıyla birlikte bulunmuştu. Arkeologlar tarafından bölgedeki erken Hristiyanlaşmanın en eski maddi kanıtlarından biri olarak değerlendirilen bu kalıp, küçük tekerlek haçların dökümünde kullanılıyordu.
Yeni bulunan bronz haç kolyesi uzmanlarca restore edildikten sonra kalıbın boşluğuna yerleştirildi ve kusursuz bir uyum sağladı. Brandenburg Eyaleti Anıtları Koruma Ofisi’ne göre bu durum, kalıbın yalnızca bu haçı değil, muhtemelen aynı türden pek çok haçı üretmek için kullanıldığını doğruluyor.
Her iki buluntunun da aynı döneme tarihlenmesi, 10. yüzyılda Slav Almanyası’nda Hristiyanlığın sanılandan daha yaygın olabileceğine işaret ediyor.
Slavlar arasında nasıl yayıldı?
Berlin Prehistorya ve Erken Tarih Müzesi Direktörü ve eyalet arkeoloğu Matthias Wemhoff, kolyenin bulunmasını “şanslı bir keşif” olarak nitelendirdi. Wemhoff’a göre bu bulgu, Spandau’daki demircinin geniş ve hareketli bir pazar için üretim yaptığını gösteriyor.
Almanca basın açıklamasında Wemhoff, “Hristiyan sembollerinin, 983’teki Slav ayaklanmasından önce bile yaygın olduğunu anlıyoruz,” dedi.
10. yüzyılın başlarında Berlin ve Brandenburg çevresinde, ağırlıklı olarak Hristiyan olmayan Slav topluluklar yaşıyordu. Bölgeye yapılan askerî seferlerle birlikte yeni nüfuslar, siyasi yapılar ve Hristiyan inancı da taşınmıştı.
Ancak Hristiyanlığın Slavlar arasındaki erken yayılımına dair bilgiler uzun süre yazılı kaynaklarla sınırlı kaldı çünkü pek çok Slav topluluğu bu sürece direnmişti. Uzmanlara göre bölgenin tam anlamıyla Hristiyanlaşması ancak 12. yüzyılda, Alman Krallığı’nın Wend Haçlı Seferi sonrasında gerçekleşti.
Bulunan tekerlek haç ise bu tabloyu yeniden düşünmeye zorluyor.
Brandenburg Kültür Bakanı Manja Schüle, bunun “sıradan bir buluntu olmadığını” vurgulayarak, “40 yıldan uzun süre önce bulunan bir döküm kalıbına birebir uyması bu döneme ait arkeolojik buluntular arasında benzersiz. Aynı zamanda Brandenburg’daki erken Hristiyanlaşmanın somut bir göstergesi,” dedi.
Kazılarda haçla birlikte sikkeler, kısmen yaldızlı takı parçaları ve demir silahlar da ortaya çıkarıldı. Popular Mechanics'in aktardığına göre hem döküm kalıbı hem de bronz haç kolyesi, Brandenburg Eyalet Arkeoloji Müzesi’nde sergilenecek.