Bu yılki Berlin Film Festivali'nde politik draması 'Yellow Letters'la büyük ödülü alan İlker Çatak, Berlinale için olası etik kodun sonuçları konusunda uyarıyor: 'Adını koyalım, bu sansür.'
Son filmi Yellow Letters ile Berlin Film Festivali'nin Altın Ayı Ödülü'nü kısa süre önce kazanan Alman-Türk yönetmen İlker Çatak, Berlinale'nin başındaki Tricia Tuttle'ın görevden alınmakla tehdit edilmesinin ardından Almanya Kültür Bakanlığı'nın getirdiği tavsiyeler hakkında konuştu.
REKLAM
REKLAM
Tuttle'ın liderliği, bu yılki festivalin ilk olarak siyasi tartışmalara dair sessizliğin eleştirilmesiyle, ardından da ödül töreninde sahneye çıkan birçok yönetmenin konuşmalarını Filistin yanlısı açıklamalar yapmak ve Gazze hakkında konuşmak için kullanmasıyla gölgede kalmasının ardından tehdit altına girdi.
Tuttle için, yalnızca Berlinale'nin gücünün ‘farklı bakış açılarını bir arada tutabilme ve çok sayıda sese görünürlük kazandırma’ becerisinde yattığını vurgulayan bir açık mektuba imza atan 3 binden fazla sinema profesyonelinden değil, çok geniş bir kesimden destek dalgası yükseldi.
Tuttle'a destek, aralarında Cannes direktörü Thierry Frémaux'nun da bulunduğu 32 uluslararası film festivali direktöründen de geldi; bu isimler, bir açık mektuba imza atarak ‘rahatsızlığın kucaklandığı, tartışmaların genişleyebildiği, yeni fikirlerin filizlenebildiği ve beklenmedik - hatta kimi zaman birbiriyle çelişen - perspektiflerin görünür kılındığı alanlara ihtiyacımız var’ mesajı verdi.
Bu hafta Berlinale, denetim kurulu toplantısının ardından Tuttle'ın direktörlük görevinde kalacağını doğruladı. Toplantının sonunda festivalin organizasyon komitesi KBB, bir davranış kuralları belgesi oluşturulması, siyasi açıdan hassas içeriklerle çalışan personel için eğitimler verilmesi ve Yahudi seslerin de aralarında bulunduğu farklı toplumsal grupları temsil eden bağımsız bir danışma kurulunun hayata geçirilmesini içeren bir dizi tavsiye yayımladı.
İsrail yanlısı çizgisiyle bilinen Alman bulvar gazetesi Bild ise, Tuttle'ın görevine devam edebilmesinin şartlarından birinin, Berlinale yönetimi ve konukların yeni bir ‘davranış kuralları belgesi’ni imzalamasını gerektirdiği yönünde gerçeği yansıtmayan bir iddiada bulundu.
Berlinale yönetimi, denetim kurulunun Tuttle'ın görevine devam etmesine ilişkin koşullar değil, ‘tavsiyeler’ sunduğunu açıkladı.
İlker Çatak, bu tavsiyelerin hayata geçirilmesi olasılığına tepki gösterdi.
Yönetmen, Variety dergisine yaptığı açıklamada şunları söyledi: ‘Özgür sanatlara, ifade özgürlüğüne ve sinemanın tüm farklı seslerine adanmış, Berlinale gibi uluslararası A listesindeki bir festival, hiçbir koşulda “tavsiye” adı altında dahi olsa herhangi bir dış yönergeye maruz bırakılmamalıdır.’
‘İnsan haklarının ve bu durumda Alman Anayasası'nın dokunulmazlığı dışında, festival yönetiminin programını nasıl oluşturacağını hiçbir şey belirleyemez’ diye ekledi. ‘Yönetmenler ve konuklar da bu çerçeve içinde dile getirmek istedikleri her şeyi ifade etmekte özgür olmalıdır. Bunun dışındaki her şey, sanatın özerk icrasına açık bir devlet müdahalesi anlamına gelir. Buna olması gerektiği gibi bir ad vermek zorundayız: sansür.’
Çatak, Tuttle'ın görevden alınma ihtimali gündemdeyken daha önce şu uyarıda bulunmuştu: ‘Farkında bile değiller; hepimiz - ve elbette buna kendimi de katıyorum - artık Berlinale'ye bir daha asla film göndermeyiz.’
Berlinale direktörü olarak beş yıllık sözleşmesinin bitmesine üç yıl kalan Tuttle ve festival kadar, gözler şimdi Almanya hükümetine de çevrilmiş durumda. Filistinli yönetmen Abdallah Al-Khatib, kapanış töreninde Almanya'yı ‘Gazze'deki İsrail soykırımının ortağı olmakla’ suçlamıştı. Bu, kısmen Almanya'nın tarihsel suçluluk duygusunun ağırlığıyla şekillenen, kararlı İsrail yanlısı tutumuna bir göndermeydi.
Çatak'ın tam zamanında gelen Berlinale galibi Yellow Letters, devletin hedefi haline gelip işlerini ve evlerini kaybettiklerinde evlilikleri tehdit altına giren Türkiyeli bir sanatçı çifti anlatan politik bir dram. Başrollerde Özgü Namal ve Tansu Biçer'in yer aldığı film, bu yılki Berlinale'de performansları ve Türkiye'deki siyasi baskıyı ele alış biçimiyle izleyicileri büyüledi.
Yellow Letters bu hafta Almanya'da sinemalarda gösterime giriyor ve 1 Nisan'da Fransa'da vizyona girmesi planlanıyor. Diğer Avrupa ülkelerindeki gösterim tarihleri daha sonra açıklanacak.