Yeni araştırmalar, caz ve klasik müzik gibi geleneksel olarak karmaşık Batılı türlerin zaman içinde yapısal açıdan sadeleştiğini gösteriyor.
Yaşlı kuşaklar, kendi dönemlerindeki müziğin daha iyi olduğundan sık sık yakınır; peki, gerçekten daha mı karmaşıktı?
REKLAM
REKLAM
Özellikle klasik ve caz müziği mercek altına alan yeni bir araştırmaya göre, bu türler zamanla sadeleşti ve bu da mutlaka kötü bir şey değil.
Müziğin evrimindeki uzun vadeli eğilimleri ortaya çıkarmayı amaçlayan İtalyan araştırmacılardan oluşan bir ekip, 1600 ile 2021 yılları arasında bestelenmiş yaklaşık 20 bin MIDI müzik dosyasını inceledi.
“Önce, müziğin ‘karmaşıklığını’ metin için kullanılan yaklaşımlara benzer bir biçimde nasıl ölçebileceğimizi düşündük” diyor, İtalya’daki Tuscia Üniversitesi’nde yardımcı doçent olan ve çalışmanın ortak yazarı Niccolò Di Marco, Euronews Culture’a.
“Literatürü gözden geçirdikten sonra, bizim yaklaşımımıza yakın, gerçekten sağlam tek yöntemin müziğin dijital bir temsili olan MIDI dosyalarıyla çalışmak ve karmaşıklık biliminin araçlarını uygulamak olduğunu gördük.”
Ayrıca Nature (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan çalışmanın bazı sınırlılıkları olduğunu da belirtiyor. Bunlar arasında, büyük ölçüde on iki tonlu perde sistemine dayanan MIDI dosyalarını notaya aktarırken notaların seçimini tam olarak ölçememek de yer alıyor.
Bu nedenle araştırmacılar, melodik ve armonik geçişlerin analizine odaklandı. Analiz, klasik ve caz müziğin yapısal örüntülerinin giderek daha az karmaşık, daha çağdaş türlerle benzeştiğini ortaya koydu.
2024’te Londra Queen Mary Üniversitesi’nin yaptığı bir çalışma da, müzik listelerinin zirvesine yerleşen şarkılarda benzer bir sadeleşme eğilimi saptadı.
Bu değişimi teknolojik gelişmelere ve bunun ardından gelen kültürel homojenleşmeye bağlamak cazip gelse de, Di Marco’ya göre daha incelikli bir açıklamaya ihtiyaç var. Bu türlerde karmaşıklık hâlâ mevcut; yalnızca farklı biçimlerde karşımıza çıkıyor.
“Daha geniş kültürel ve pratik etkenleri de düşünmek gerekiyor. 20. ve 21. yüzyıllarda müzikal diller ve dinleyici kitleleri çeşitlendi; bazı besteciler yoğun yapısal kurgular yerine açıklığı, tekrarı ya da ulaşılabilirliği tercih etti” diye açıklıyor.
“Bu yüzden, klasik müziğin daha az karmaşık hale geldiğini değil, farklı türde karmaşıklaştığını söylemeyi tercih ederim; armonik ve melodik incelikten, ölçülmesi daha güç başka boyutlara kayıyor.”
Di Marco’nun çalışması, internet ve sosyal medyanın ortaya çıkışından bu yana insan yaşamının nasıl evrildiğini inceleyen daha geniş bir araştırma projesinin parçası. Ekip daha önce, çevrim içi iletişim biçimlerimizin de giderek basitleştiğini gösteren bulgulara ulaşmıştı.
Yine de Di Marco bunun kaygı verici olması gerektiğini düşünmüyor. Hatta dünyanın dijital çağda uyum sağlayıp kendini yeniden şekillendirmeye devam ettiği bir dönemde bunun olumlu bile olabileceğini savunuyor.
“Çok daha birbirine bağlı bir dünyada, daha basit müzikal yapılara yer verilmesi, özellikle erişilebilirlik ve daha geniş kitlelere ulaşma açısından bakıldığında, mutlaka olumsuz değildir” diyor.
“Ayrıca makalemiz, müziğin sözde basitleşmesini eleştirmek ya da bundan yakınmak için değil, yalnızca onun bazı yönlerindeki olası bir evrimi ölçmek amacıyla kaleme alındı.”