Bilim insanları, Rusya’daki bir mağarada bulunan bir Neandertal dişinde bilinçli olarak açılmış bir delik tespit etti.
Yeni bir araştırmaya göre Neandertaller, yaklaşık 59 bin yıl önce çürük bir dişi tedavi etmek için “diş operasyonu” gerçekleştirmiş olabilir. Bilim insanları, Rusya’daki bir mağarada bulunan bir Neandertal dişinde bilinçli olarak açılmış bir delik tespit etti.
REKLAM
REKLAM
Araştırmacılara göre taş bir aletle açılan bu delik, diş çürüğünün neden olduğu enfekte dokuyu temizlemek amacıyla yapılmış olabilir.
Hakemli bilim dergisi PLOS One’da yayımlanan araştırmanın kıdemli yazarı Kseniya Kolobova, bunun şimdiye kadar bulunan en eski invaziv diş tedavisi kanıtı olduğunu söyledi.
Kolobova’ya göre bulgu, Neandertallerin zihinsel kapasitesine dair önyargıları da sarsıyor.
Araştırmacı, “Sembolik sanat, gömü ritüelleri ve karmaşık alet kullanımıyla ilgili diğer bulgularla birlikte bu diş, Neandertallerin bilişsel olarak bizden aşağı olduğu yönündeki eski stereotipi sorgulatıyor,” dedi.
Sibirya’daki mağarada bulundu
Diş, Güneybatı Sibirya’daki Chagyrskaya Cave adlı mağarada bulundu. Bölge uzun süredir önemli Neandertal fosilleriyle tanınıyor.
Yaklaşık 59 bin yıllık tortu katmanında bulunan dişin yetişkin bir bireye ait azı dişi olduğu belirtildi.
Dişte, merkezdeki pulpa boşluğuna kadar ulaşan derin bir oyuk tespit edildi. Pulpa, dişin sinirlerini ve kan damarlarını içeren en hassas kısmı olarak biliniyor.
Araştırmacılar deliği yüksek çözünürlüklü X-ışını taramalarıyla inceledi. Tarama sonuçlarında doğal süreçlerle oluşamayacak mikroskobik izler bulundu.
Bilim insanları ayrıca deliğin bulunduğu noktada çürüğe işaret eden tipik belirtiler tespit etti.
Taş aletlerle aynı izleri yeniden ürettiler
Araştırma ekibi, izlerin nasıl oluştuğunu anlamak için modern insan dişleri üzerinde deney yaptı.
Chagyrskaya Mağarası’nda bulunanlara benzer taş uçlarla dişlere delik açan ekip, aynı mikroskobik desenleri yeniden oluşturmayı başardı.
Kolobova, “İzlerin bilinçli insan müdahalesi sonucu oluştuğunu güvenle söyleyebiliriz,” dedi.
Araştırmacılara göre operasyon, diş sahibiyken yani kişi hayattayken gerçekleştirildi. Çünkü dişte işlem sonrasında iyileşme ve kullanım izleri bulundu. Deliğin kenarlarının keskin değil, pürüzsüz ve yuvarlak hale geldiği; ayrıca yüzeyde yiyeceklerle uzun süreli temas sonucu oluşabilecek parlama görüldüğü belirtildi.
Bu durum, bireyin işlemden sonra yaşamaya devam ettiğini ve dişi kullanmayı sürdürdüğünü gösteriyor.
Araştırmacılara göre Neandertallerin daha önce yiyecek artıklarını temizlemek için kürdan benzeri araçlar kullandığı biliniyordu ancak bu bulgu çok daha ileri bir müdahaleye işaret ediyor.
Üstelik keşif, daha önce bilinen en eski diş tedavisinden yaklaşık 40 bin yıl daha eski. Önceki en eski örnek, İtalya’da bulunan 14 bin yıllık bir Homo sapiens dişiydi.
Amaç ağrıyı azaltmak olabilir
Bilim insanlarına göre işlem muhtemelen şiddetli diş ağrısını hafifletmek amacıyla yapıldı.
Kolobova, pulpa boşluğunun açılmasının basıncı azaltmış ve enfekte dokunun temizlenmesini sağlamış olabileceğini söyledi.
Araştırmacıya göre bu müdahale ağrıyı azaltmış ve enfeksiyonun yayılmasını yavaşlatmış olabilir.
Ancak işlemin hem “hasta” hem de “Neandertal dişçisi” için oldukça zor olduğu düşünülüyor.
Azı dişinin ağzın arka kısmında bulunması nedeniyle işlemin ciddi el becerisi gerektirdiği belirtiliyor. Araştırmacılar, bireyin işlemi kendi kendine yapmış olabileceğini de değerlendiriyor.
Neandertallerin tıbbi bilgisi yeniden tartışılıyor
Araştırmacılar, bulgunun Neandertaller hakkındaki anlayışı kökten değiştirebileceğini söylüyor.
Kolobova’ya göre keşif, Neandertallerin soyut neden-sonuç ilişkisi kurabildiğini gösteriyor.
"Acıyı dişin içindeki gizli enfeksiyonla ilişkilendirebiliyor ve bunu gidermek için bilinçli bir yöntem geliştirebiliyorlardı."
Araştırmacılar, bu keşfin diğer bilim insanlarını da eski fosilleri yeniden incelemeye teşvik edeceğini umuyor.
Çünkü Neandertal dişlerinde çürük oldukça nadir görülüyor ve daha önce benzer müdahaleler gözden kaçmış olabilir.
Ekip şimdi dişin işlem sonrasında balmumu ya da başka organik maddelerle doldurulup doldurulmadığını araştırıyor.
Böyle bir kalıntı bulunursa, Neandertallerin tıbbi bilgisine dair anlayış tamamen yeni bir boyut kazanabilir.