Fransız hakimlere göre bu uçuşlar, Ukrayna’nın işgalinden beri Moskova ile Batı arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde Rus kültürel mirasını ülkeye geri taşımayı amaçlıyor olabilir.
Louvre'daki mücevher soygunu ile Paris ve Lyon'daki saygın kütüphanelerden 19. yüzyıl Rus yazarlarının kültürel miras niteliğindeki nüshalarının çalınması arasında ne ortak nokta var? Her iki olayda da ganimet hâlâ bulunamadı. Ancak kitaplar konusunda, yargı kısa süre önce kararını açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Altı Gürcü, Rus edebiyatı klasiklerini çalmaktan Paris'te 18 ay ertelenmiş hapis cezasından yedi yıla kadar değişen hapis cezalarına çarptırıldı. Çalınan eserler arasında, Aleksandr Puşkin'in 1825 tarihli “Boris Godounov” adlı eserinin bir ilk baskısı ile Mihail Lermontov ve Nikolay Gogol'un metinleri de yer alıyordu; savcının ifadesiyle bu, _“tam anlamıyla bir hazine soygunu”_ydu. Savcı, mütalaasında bu hırsızlığı “geniş çaplı, örgütlü, planlanmış ve büyük bir titizlik ile umarsız bir soğukkanlılıkla yürütülen bir operasyon” olarak nitelendirdi.
Bu dava, 2022'de Ukrayna'nın geniş çaplı işgalinin başlamasından bu yana Avrupa genelinde kütüphaneleri hedef alan ve muhtemelen Moskova'ya bağlı organize bir ağa atfedilen hırsızlık dalgasının bir parçası olarak görülüyor.
Beşi erkek, biri kadın altı sanığın tamamı, cuma gününü cumartesiye bağlayan gece, suç işlemek amacıyla kurulmuş suç örgütüne üye olmaktan suçlu bulundu; bazıları ayrıca sergilenen kültürel varlıkları çalmaktan da mahkûm edildi.
Soruşturmaya göre hırsızlar, nadir eserleri inceleme bahanesiyle kütüphanelere gidiyor, bu kitapların fotoğraflarını çekip ölçülerini alıyor, ardından geri dönüp bunların yerine neredeyse fark edilemeyecek kadar iyi hazırlanmış faksimileleri koyuyordu. Yalnızca Fransa Ulusal Kütüphanesi'nde (BnF) zararın 770 bin avro olduğu tahmin ediliyor.
Sanıklardan ikisi, halihazırda ülkeleri Gürcistan'da tutuklu bulundukları ve Gürcistan vatandaşlarını iade etmediği için gıyaplarında yargılandı.
Mikheil Z. ve Beqa T. olarak tanımlanan ikilinin, benzer suçlardan ötürü Baltık ülkelerinde daha önce hüküm giyip hapse girdiği ve yargılanmak üzere geçici olarak Fransa'ya teslim edildiği belirtildi.
50 yaşındaki Mikheil Z. en ağır cezayı aldı: Yedi yıl hapis ve cezasını tamamladıktan sonra Fransa topraklarına süresiz giriş yasağı. Z., geçen yıl Litvanya'da, değeri 600 bin avroyu aşan 19. yüzyıl yayınlarının organize biçimde çalınması nedeniyle üç yıl dört ay hapse mahkûm edilmişti.
49 yaşındaki Beqa T. ise Estonya'da daha önce verilen üç yıl altı aylık hapis cezasına ek olarak dört yıl hapse çarptırıldı.
Rus kültürel mirasını geri getirme arzusu mu?
Almanya, İsviçre ve Çekya'yı da hedef alan bu hırsızlıklar, Europol ve Eurojust himayesinde ortak bir soruşturma ekibi kurulmasına yol açtı ve 2024'te çok sayıda gözaltıyla sonuçlandı.
Haziran 2024'te, nadir eski kitaplar konusunda uzmanlaşmış Rus müzayede evi Litfond, kataloğuna Aleksandr Puşkin'in “Kafkas Esiri” şiirinin ikinci baskısını da ekledi; bu nüsha, Fransa Ulusal Kütüphanesi'nden (BnF) çalınan bir kopyaya karşılık geliyordu.
Müzayede evi, kitabın 2014 ile 2015 yılları arasında Rusya'daki sahibinden satın alındığını belgeleyen evraklara sahip olduğunu Fransız makamlarına bildirdi.
Fransız yargıçlara göre bu hırsızlıklar, Ukrayna işgalinden bu yana Moskova ile Avrupa arasındaki gerilimin tırmandığı bir dönemde, Rus kültürel mirasını ülkeye geri getirme mantığının parçası olabilir.
Çalınan eserlerden hiçbiri henüz bulunamadı, ancak Fransa Ulusal Kütüphanesi'nin (BnF) avukatı Alexandre de Konn, AFP'ye, kurumun bu eserlerin bulunması konusunda “umutlarını yitirmediğini” söyledi.
Euronews, bu olayların ardından farklı mekânlarında alınan ya da sıkılaştırılan güvenlik önlemleriyle ilgili ayrıntı talep etmek üzere BnF ile temasa geçti, ancak haberin yayına hazırlandığı sırada kurumdan yanıt alamadı.