Britanyalı bilim insanlarının 1985’te bulduğu bir omur, Antarktika’da keşfedilen ilk dinozor fosili olarak tanımlandı; bu keşif, bu hayvanların güney yarımküredeki kıtalara yayılışına dair yeni ipuçları sunuyor.
Yaklaşık 40 yıl önce bir Britanya bilimsel seferi sırasında keşfedilen bir kemik, resmen Antarktika’da bulunan ilk dinozor fosili olarak tanımlandı. Bu keşif, bazıları yeryüzünde yaşamış en büyük kara hayvanları arasında yer alan sauropod dinozor grubundan titanozora ait bir omur olarak tanımlandı.
REKLAM
REKLAM
Fosil, British Antarctic Survey (BAS) bünyesinden jeolog Mike Thomson tarafından 1985’te Antarktika Yarımadası’ndaki James Ross Adası’na düzenlenen bir sefer sırasında bulundu. Görevin amacı, bölgede gelecekte yapılacak paleontolojik keşiflerin tarihlendirilmesini kolaylaştırmak için kaya katmanlarının haritasını çıkarmaktı. Thomson o dönemde kemiği büyük bir sürüngene ait olarak kayda geçirdi, ancak bunun bir dinozor olduğunun kesin olarak doğrulanması ancak şimdi mümkün olabildi.
BAS’in paleontoloğu ve jeolojik koleksiyonlarından sorumlu isim Mark Evans, fosilin birkaç yıl önce kurumun koleksiyonlarını gözden geçirirken dikkatini çektiğini anlattı. "Bu kemiği koleksiyonlarımızda ilk gördüğümde, bir dinozora ait olabileceğinden şüphelendim. Detaylı inceledikten sonra, büyük ihtimalle bir titanozorun kuyruk omuru olduğu sonucuna vardım. Mike’ın arazi not defterlerini incelediğimizde, onun da kemiğin büyük bir sürüngene ait olduğunun farkında olduğunu gördük. Aradan 40 yıl geçtikten sonra bu keşfini resmen doğrulayabilmek bu yüzden çok özel," diye anlattı Evans, BAS’in basın açıklamasında.
82 milyon yıllık bir titanozor
Araştırmacılar fosili, genellikle 15 tondan daha ağır olan, yeryüzünde yürümüş en büyük dinozorları barındıran Titanosauria grubuna ait bir omur olarak tanımladı. Ancak Antarktika’da bulunan bu bireyin uzunluğunun 6 ila 7 metre arasında olduğu tahmin ediliyor.
Omur, yaklaşık 82 milyon yıllık Üst Kretase dönemine ait denizel bir katman olan Santa Marta Formasyonunda bulundu. Bu fosil, Antarktika’da keşfedilen ve bu jeolojik formasyondan gelen tek dinozor kalıntısı olma özelliğini taşıyor. Bilim insanları, hayvanın öldükten sonra denize sürüklendiğini, deniz tabanında gömülerek zaman içinde fosilleştiğini düşünüyor.
Dinozorların yayılışına dair yeni ipuçları
Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nden araştırmacı ve çalışmanın ortak yazarı Prof. Paul Barrett, keşfin, dinozorların güney yarımküre kıtalarına nasıl yayıldığına dair yeni ipuçları sunduğunu belirtti.
"Bu keşif, dinozorların güney kıtalarına nasıl yayıldığını daha iyi anlamamızı sağlıyor. Şimdiye dek Avustralya’da titanozor fosili bulunmamıştı ve Yeni Zelanda’daki kanıtlar son derece sınırlıydı. Antarktika’da varlıklarının doğrulanması, o dönemde birbirine bağlı olan bu bölgelere doğru yayılmaya devam ettiklerini düşündürüyor," dedi Barrett.
Bu dinozorun yaşadığı dönem olan yaklaşık 82 milyon yıl önce, Antarktika bugünkünden çok farklıydı. BAS’e göre kıta, yoğun ılıman ormanlarla kaplıydı ve yoğun volkanik faaliyetin atmosfere büyük miktarda karbondioksit salması sayesinde çok daha sıcak bir iklime sahipti.
Araştırmacılar, yüzeyinin büyük kısmını örten devasa buz tabakaları nedeniyle Antarktika’nın hâlâ dinozor fosili kayıtlarının en kıt olduğu kıta olduğunu hatırlatıyor. Yine de bölgede keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda fosil bulunduğunu ve buzların geri çekilmesinin, kıtanın eski biyolojik çeşitliliğine dair yeni kanıtları gün yüzüne çıkarabileceğini düşünüyorlar.
'A titanosaurian sauropod dinosaur from the Late Cretaceous of Antarctica' başlıklı çalışma, 'Acta Palaeontologica Polonica' adlı bilimsel dergide yayımlandı.