İngiliz bilim insanlarının 1985’te bulduğu bir omur, Antarktika’da keşfedilen ilk dinozor fosili olarak tanımlandı. Keşif, bu hayvanların güney yarımküredeki kıtalara yayılışına dair yeni ipuçları sunuyor.
Yaklaşık 40 yıl önce İngiltere'den bir ekibin düzenlediği bilimsel sefer sırasında bulunan bir kemik, resmen Antarktika'da keşfedilen ilk dinozor fosili olarak tanımlandı. Yapılan incelemeler, fosilin, yeryüzünde yaşamış en büyük kara hayvanları arasında gösterilen sauropod dinozorlar grubuna ait bir titanozorun kuyruk omuru olduğunu ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
Fosil, 1985 yılında British Antarctic Survey (BAS) jeoloğu Mike Thomson tarafından Antarktika Yarımadası açıklarındaki James Ross Adası'nda gerçekleştirilen bir keşif gezisi sırasında bulundu. Seferin amacı, bölgede gelecekte yapılacak paleontolojik araştırmaların tarihlendirilmesini kolaylaştıracak kaya katmanlarının haritasını çıkarmaktı. Thomson, bulduğu kemiği o dönemde büyük bir sürüngene ait olarak kayda geçirdi ancak bunun bir dinozor fosili olduğu ancak yıllar sonra kesin olarak doğrulanabildi.
BAS'in paleontoloğu ve jeolojik koleksiyonlar sorumlusu Mark Evans, fosilin birkaç yıl önce kurumun koleksiyonlarını incelerken dikkatini çektiğini söyledi. Evans, "Bu kemiği koleksiyonlarımızda ilk gördüğümde bir dinozora ait olabileceğinden şüphelendim. Ayrıntılı incelemeler sonucunda bunun büyük olasılıkla bir titanozorun kuyruk omuru olduğu sonucuna vardık. Mike Thomson'ın arazi notlarını incelediğimizde, onun da kemiğin büyük bir sürüngene ait olduğunu fark ettiğini gördük. Aradan 40 yıl geçtikten sonra bu keşfin resmen doğrulanması gerçekten çok özel," ifadelerini kullandı.
82 milyon yıllık bir titanozor
Araştırmacılar, fosili, genellikle 15 tondan daha ağır olan ve yeryüzünde yaşamış en büyük kara hayvanlarını barındıran Titanosauria grubuna ait bir omur olarak tanımladı. Ancak Antarktika'da bulunan bu bireyin, dev akrabalarına kıyasla daha küçük olduğu ve yaklaşık 6 ila 7 metre uzunluğunda olduğu tahmin ediliyor.
Omur, yaklaşık 82 milyon yıl öncesine, Üst Kretase dönemine tarihlenen denizel kayaçlardan oluşan Santa Marta Formasyonu'nda bulundu. Bu keşif, söz konusu jeolojik formasyondan çıkarılan ilk ve bugüne kadar bilinen tek dinozor fosili olma özelliğini taşıyor. Bilim insanları, hayvanın öldükten sonra denize sürüklendiğini, kalıntılarının deniz tabanındaki tortuların altında gömülerek milyonlarca yıl içinde fosilleştiğini düşünüyor.
Dinozorların yayılışına dair yeni ipuçları
Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nden araştırmacı ve çalışmanın ortak yazarı Prof. Paul Barrett, keşfin, dinozorların güney yarımküre kıtalarına nasıl yayıldığına dair yeni ipuçları sunduğunu belirtti.
"Bu keşif, dinozorların güney kıtalarına nasıl yayıldığını daha iyi anlamamızı sağlıyor. Şimdiye dek Avustralya’da titanozor fosili bulunmamıştı ve Yeni Zelanda’daki kanıtlar son derece sınırlıydı. Antarktika’da varlıklarının doğrulanması, o dönemde birbirine bağlı olan bu bölgelere doğru yayılmaya devam ettiklerini düşündürüyor," dedi Barrett.
Bu dinozorun yaşadığı dönem olan yaklaşık 82 milyon yıl önce, Antarktika bugünkünden çok farklıydı. BAS’e göre kıta, yoğun ılıman ormanlarla kaplıydı ve yoğun volkanik faaliyetin atmosfere büyük miktarda karbondioksit salması sayesinde çok daha sıcak bir iklime sahipti.
Araştırmacılar, yüzeyinin büyük bölümünün kalın buz tabakalarıyla kaplı olması nedeniyle Antarktika'nın, dinozor fosili bakımından hâlâ en az keşfedilmiş kıta olduğuna dikkat çekiyor. Ancak bilim insanlarına göre, buzların altında keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda fosil bulunuyor. İklim değişikliğiyle birlikte bazı bölgelerde buzulların geri çekilmesi ise kıtanın milyonlarca yıl önceki ekosistemine ve biyolojik çeşitliliğine ışık tutacak yeni bulguların ortaya çıkmasını sağlayabilir.
"A titanosaurian sauropod dinosaur from the Late Cretaceous of Antarctica" başlıklı araştırma, hakemli bilimsel dergi "Acta Palaeontologica Polonica"da yayımlandı.