İran savaşı Avrupa’daki aşırı sağ için Trump ikilemi yarattı

ABD ve İsrail’in İran’ın üst düzey liderliğini hedef alan hava saldırılarıyla başlayan savaş, Avrupa’daki milliyetçi ve aşırı sağ partileri zor bir pozisyonda bıraktı.

REKLAM

REKLAM

Bir yanda ABD Başkanı Donald Trump’a verilen güçlü destek, diğer yanda ise Avrupa vatandaşları için enerji fiyatlarının artması gibi olası sonuçlar, bu partilerin farklı söylemler arasında denge kurmasını zorlaştırıyor.

İran yönetimine yönelik sert eleştiriler dile getirilse de bazı partiler, genellikle destekledikleri Trump ile savaşın sonuçlarını eleştirme baskısı arasında kalmış durumda.

Orban sessiz

Savaşın ilk günlerinde en dikkat çekici sessizlik, Macaristan’da iktidardaki Fidesz partisinden geldi.

Başbakan Viktor Orban, Gazze savaşındaki rolü nedeniyle Trump’ı daha önce “barış yapıcı” olarak övmüştü. Ancak İran’a yönelik saldırıları ne açıkça destekledi ne de kınadı.

Seçim kampanyasını “barış yanlısı” bir söylem üzerine kuran Orban, daha sonra verdiği bir röportajda İran’ın bombalanmasının yeni bir savaş olmadığını, “önceden çözülememiş bir sorunun nihai olarak ortadan kaldırılması” olduğunu söyledi.

İtalya’da da benzer ikilem

Benzer bir durum İtalya’da Matteo Salvini liderliğindeki Lig Partisi için de geçerli.

Salvini daha önce Trump’ın Nobel Barış Ödülü alması gerektiğini savunmuş ve uluslararası krizlerde askeri müdahale yerine diplomasi çağrısı yapmıştı.

Avrupa Parlamentosu’ndaki Lig Partisi heyetinin başkanı Paolo Borchia, Euronews’e yaptığı açıklamada, “Her zaman diplomatik yolu tercih ederiz” dedi ve konunun son derece hassas olduğunu belirtti.

İtalya’da ayrıca ABD üslerinin İran’a yönelik saldırılarda kullanılıp kullanılmadığı da yoğun bir tartışma konusu.

Enerji ve göç endişesi

Almanya’daki aşırı sağ Almanya için Alternatif (AfD) liderleri Alice Weidel ve Tino Chrupalla, Orta Doğu’daki yeni bir istikrarsızlığın Almanya’nın çıkarına olmadığını söyledi.

AfD’li Avrupa Parlamentosu üyesi Tomasz Fröhlich ise İran’ın daha fazla zayıflamasının “büyük göç dalgaları ve ciddi enerji fiyatı şokları” yaratabileceğini belirtti.

Benzer kaygılar Belçika’daki Vlaams Belang partisinde de dile getirildi. Parti yetkilileri, Batılı ülkelerin Libya ve Syria’daki müdahalelerinin ardından ortaya çıkan sonuçları hatırlattı.

Çekya’da iktidardaki ANO partisinde de benzer tereddütler olduğu belirtiliyor. Parti içinde bazı isimler Trump’ı eleştirmek istemezken, ABD ve İsrail’in politikalarını koşulsuz desteklemeye de sıcak bakmıyor.

En sert eleştiri Fransa’dan

Savaşa en eleştirel yaklaşım ise Fransa’daki Ulusal Birlik (RN) partisinden geldi.

Partinin liderleri Marine Le Pen ve Jordan Bardella, İran yönetimini sert şekilde eleştirseler de ABD müdahalesinin Emmanuel Macron’un da belirttiği gibi “uluslararası hukuk çerçevesi dışında” gerçekleştiğini savunuyor.

Partinin Avrupa Parlamentosu üyesi Pierre‑Romain Thionnet, “Hükümeti değiştirmek İran halkının görevi olmalı. Dışarıdan, özellikle yalnızca hava bombardımanlarıyla dayatılan bir değişimin başarılı olduğuna dair tarihte örnek yok,” dedi.

Tüm bu farklı yaklaşımlar, Avrupa Parlamentosu’ndaki aşırı sağ grupların ortak bir tutum belirlemesini zorlaştırıyor.

Hem Avrupa için Vatanseverler (PfE) hem de Egemen Milletler Avrupası (ESN), bu konuda her ulusal delegasyonun kendi kararını vereceğini söylüyor.

Trump’a mesafe mi?

Analistler, İran’a yönelik saldırının Trump’ın “Make America Great Again” (MAGA) hareketi ile Avrupalı destekçileri arasındaki ilişkide yeni bir dönüm noktası olabileceğini belirtiyor.

Trump’ın daha önce Venezuela’ya yönelik operasyonu ve Grönland'ı kontrol altına alma yönündeki açıklamaları da Avrupa’daki bazı milliyetçi çevrelerde rahatsızlık yaratmıştı.

Bir Avrupa Parlamentosu üyesi Euronews’e yaptığı açıklamada, “Trump artık onların seçmenleri için de zehirli bir figür haline geliyor gibi görünüyor” dedi.

Aynı yetkiliye göre birçok aşırı sağ siyasetçi, “çok geç olmadan Trump’tan nasıl mesafe koyabileceklerini arıyor”.