Ursula von der Leyen, 'Avrupa'nın artık eski dünya düzeninin bekçisi olamayacağını' söyledikten 2 gün sonra, uluslararası hukuka verdiği 'sarsılmaz' desteği vurgulayarak tepkileri yatıştırmaya çalıştı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in, 27 üyeli Avrupa Birliği'nin (AB) "artık eski dünya düzeninin, gitmiş ve geri dönmeyecek bir dünyanın bekçisi olamayacağı" yönündeki ifadeleri tepki çekmişti.
REKLAM
REKLAM
Eleştirilerin odağındaki von der Leyen bugün yaptığı açıklamada, AB'nin uluslararası hukuka ve çok taraflı sisteme olan "sarsılmaz bağlılığının" altını çizdi.
Pazartesi sabahı yıllık büyükelçiler konferansında yapılan bu konuşma karışık bir tepkiyle karşılandı: von der Leyen'i savunanlar bunun çok ihtiyaç duyulan bir reelpolitik dozu olduğunu söylerken, eleştirenler ise Avrupalıların yasal ihlalleri görmezden gelmesine izin verme riski taşıdığını belirtti.
Tepkiler özellikle Başbakan Pedro Sanchez'in sosyalist hükümetinin Avrupa Komisyonu başkanını açıkça azarladığı İspanya'da yoğunlaştı.
Sanchez, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları konusunda takındığı tutum ile von der Leyen ile halihazırda anlaşmazlık içinde. İspanya Başbakanı bu saldırıyı "açık bir yasal ihlal" olarak nitelendirerek kınadı.
Sanchez, El Diario gazetesine verdiği bir mülakatta, "İkilem eski düzene karşı yeni düzen değil, uluslararası düzene karşı uluslararası düzensizlikle ilgili," dedi. "Dünya değişiyor ama AB'nin değerleri ve ilkeleri değişmemeli."
'Bu ilkeleri her zaman koruyacağız'
Tepkilerin ardından von der Leyen çarşamba sabahı Strazburg'daki Avrupa Parlamentosu'nda (AP) yaptığı konuşmada durumu düzeltmeye çalıştı. Bazı milletvekillerinin Komisyon başkanını işaret etmesi ve Sanchez'in tutumunu yinelemesiyle birlikte, AP'nin ilerici kanadında hoşnutsuzluk hissedilir bir hal aldı.
Von der Leyen yeni dünya düzenine ilişkin gerçekçi ve sert bakış açısını korudu ancak değerlendirmesinin AB'nin temel misyonunu zayıflatmayacağını ya da değiştirmeyeceğini belirtti.
"Önemli bir noktaya değinmeme izin verin: dünyayı olduğu gibi görmek, istediğimiz gibi bir dünya için mücadele etme kararlılığımızı hiçbir şekilde azaltmaz. Avrupa Birliği bir barış projesi olarak kurulmuştur," diyen von der Leyen, AP üyelerine hitaben yaptığı konuşmayı şöyle sürdürdü: "Barış arayışına, BM Şartı ilkelerine ve uluslararası hukuka olan sarsılmaz bağlılığımız, kuruluşumuzda olduğu gibi bugün de merkezi bir öneme sahip. Ve bu ilkeleri her zaman koruyacağız."
Von der Leyen pazartesi günü yaptığı konuşmada da bu mesaja yer vermişti: "BM'ye ve Tüzüğüne verdiğimiz destek bizim kim olduğumuzun temel bir parçasıdır."
"Bizimki gibi daha çatışmacı bir dünyada kurallara dayalı bir küresel yönetişime ihtiyacımız var. Elbette BM sisteminin de reforma ihtiyacı var. Geleneksel formatlar durma noktasına geldiğinde, çağımızın en ciddi krizlerini ele almak için yaratıcı yollar aramalıyız," ifadelerini kullanmıştı.
Ancak bu konuşmaya yönelik siyasi ve medyatik ilgi, konuşmasının başında yer alan ve Avrupa'nın çoktan ortadan kalkmış olan "eski dünya düzeninin" "bekçisi" olmayı göze alamayacağını ifade ettiği bölüme odaklandı.
Avrupa başkentlerini keskin bir şekilde ikiye bölen ve von der Leyen'in diplomatik faaliyetlerinin yetkisini aştığı yönündeki suçlamaları körükleyen Orta Doğu'daki savaşın arka planı, tepkileri daha da artırdı.
Von der Leyen, "Müttefiklerimizle birlikte inşa edilmesine yardımcı olduğumuz kurallara dayalı sistemi her zaman savunacak ve destekleyeceğiz ancak artık çıkarlarımızı savunmanın tek yolu olarak ona güvenemeyiz ya da kurallarının bizi karşı karşıya olduğumuz karmaşık tehditlerden koruyacağını varsayamayız," dedi.
Costa'dan farklı bir ton
Von der Leyen ayrıca, oybirliği ilkesine sıkı sıkıya bağlı olan ve bu nedenle vetolara karşı savunmasız olan AB dış politikası üzerinde derinlemesine düşünülmesi çağrısında bulundu.
Brüksel şu anda Macaristan'ın Ukrayna'ya verilecek 90 milyar euroluk kredi üzerindeki vetosunu kaldırmak için uğraşıyor.
Von der Leyen, AB'nin "inşa ettiği sistemin - tüm iyi niyetli uzlaşma ve mutabakat girişimleriyle birlikte - jeopolitik bir aktör olarak güvenilirliklerine yardımcı mı yoksa engel mi olduğuna karar vermesi gerektiğini" söyledi.
"Mesele şu ki; eğer benim gibi daha gerçekçi ve çıkar odaklı bir dış politikaya ihtiyacımız olduğuna inanıyorsak, o zaman bunu yerine getirebilmeliyiz. Bugün verdiğim mesajın merkezinde de bu var," diye ekledi.
Salı günü, von der Leyen'in konuşması manşetlerde yer almaya devam ederken, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, büyükelçilere "çok kutuplu bir dünyanın çok taraflı çözümler gerektirdiğini" söyledi. Bu mesaj, von der Leyen'e üstü kapalı bir sitem olarak görüldü.
"Kurallara dayalı uluslararası düzeni savunmalıyız. Antlaşmalarımızda ana hatlarıyla belirtildiği üzere Birleşmiş Milletler Şartında yer alan ilkeleri korumalıyız," diyen Costa sözlerini şöyle sürdürdü: "İster Ukrayna'da, Grönland'da, Latin Amerika'da, Afrika'da, Gazze'de ya da Orta Doğu'da olsun, uluslararası hukuk ihlalleri kabul edilemez."