Avrupa'daki bazı online haber siteleri ve sosyal medya paylaşımları, kavramları karıştırarak İngiltere'nin doğuma dek kürtaja izin vereceğini ileri sürüyor.
18 Mart’ta, İngiltere Parlamentosu’nun Lordlar Kamarası olarak bilinen üst kanadı, kadınların doğuma kadar geçen sürede gebeliklerini sonlandırmaları nedeniyle cezai yaptırımla karşı karşıya kalmasına son verilmesi yönünde oy kullandı.
REKLAM
REKLAM
Oylamanın hemen ardından İngiltere’nin "doğuma kadar kürtaja izin verdiği" yönündeki haberler viral oldu. Yanıltıcı yorumlar, kısa sürede İspanya, İtalya, Fransa ve Portekiz’deki marjinal medya organları tarafından da dolaşıma sokuldu.
İnternette yayımlanan haberler de bu iddiayı tekrar etti. İddia, X ve Facebook’ta geniş şekilde yayıldı; bazı paylaşımlar binlerce görüntülenme ve paylaşım aldı.
Avrupa Parlamentosu’nda aşırı sağcı Vox partisinden milletvekili olarak görev yapan İspanyol parlamenter Margarita de la Pisa da, marjinal çevrimiçi gazete La Gaceta’nın "İngiltere’de kürtaj doğuma kadar yasal olacak" başlıklı haberini yeniden paylaştı.
Söz konusu paylaşım yüzlerce beğeni ve yeniden paylaşım alırken 60 binden fazla görüntülendi.
Ancak Lordlar Kamarası, doğuma kadar kürtajı yasallaştırmak için değil, İngiltere Parlamentosu’nun Avam Kamarası olarak bilinen alt kanadının geçen yıl kabul ettiği bir değişikliği korumak için oy kullandı.
Bu değişiklik, yasal çerçevenin dışında kürtaj yaptırmayı seçen kadınların cezai sorumluluğunu ortadan kaldırmayı öngörüyor.
Bu da kadınların, kendi gebeliklerini sonlandırmaları nedeniyle artık ceza soruşturmasına, gözaltına ya da kovuşturmaya maruz kalmayacağı anlamına geliyor. Ayrıca yasal çerçevenin dışında gerçekleşen kürtajlar nedeniyle hüküm giymiş ya da hatta hapse atılmış kadınların da affedileceği anlamına geliyor.
Söz konusu düzenleme, Suç ve Polislik Yasası Tasarısı (Crime and Policing Bill) kapsamındaki bir değişiklikle ilgili ve parlamentodaki son yasama aşamasını henüz tamamlamadı.
Bu düzenleme, internette öne sürülen iddiaların aksine, İngiltere’de kürtajı yasal hale getiren 1967 tarihli Kürtaj Yasası (Abortion Act) uyarınca sağlık çalışanlarının hangi koşullarda kürtaj hizmeti sunabileceğine ilişkin yasal şartları değiştirmiyor.
Yasa, gebeliğini sonlandırmak isteyen kadınlar için işlemin hamile kişinin sağlığı açısından gerekli olduğuna iki doktorun onay vermesini şart koşuyor ve bu uygulama 24 haftalık süreyle sınırlı tutuluyor.
Bu sürenin ardından ise sağlık çalışanları ancak ağır fetal anormallik ya da annenin hayatı açısından ciddi risk gibi istisnai durumlarda yasal olarak kürtaj yapabiliyor.
Değişiklik, yasanın kendisini değiştirmeyi önermediği için, kadınlar hukuken sorumlu tutulmayacak olsa da, mevcut yasada belirlenen koşulların dışında kürtaj yapılması halinde doktorlar ya da diğer kişiler yine de hukuki sonuçlarla karşılaşabilir.
İnternetteki kafa karışıklığının bir bölümü, "suç olmaktan çıkarma" ile "yasallaştırma" kavramlarının birbirine karıştırılmasından kaynaklanıyor gibi görünüyor.
Bu durumda Lordlar Kamarası, kadınların kendi gebeliklerini sonlandırmasını suç olmaktan çıkaracak, ancak daha geniş yasal çerçeveyi koruyacak bir reformu desteklemiş oldu.
Lordlar Kamarası'ndaki değişiklik, üyelerin bunu kaldırmaya yönelik girişimi 148’e karşı 185 oyla reddetmesinin ardından kabul edildi.
Düzenleme, kadınların kendi gebeliklerini sonlandırmaları nedeniyle Victoria döneminden kalma yasalar kullanılarak soruşturulması ve yargılanmasına ilişkin artan endişeler üzerine gündeme getirildi.
Son yıllarda 1861 tarihli Kişiye Karşı Suçlar Yasası kapsamında 100’den fazla kadının ceza soruşturmasına maruz kaldığı bildirildi. Bu durum, kampanyacılar ile bazı milletvekillerinin yasanın güncellenmesi ve yeni kovuşturmaların önlenmesi yönündeki çağrılarını artırdı.
AB ile kıyaslandığında durum nasıl?
İngiltere, kürtajı suç olmaktan çıkarmaya yönelik adım atan ilk Avrupa ülkesi değil.
AB üyesi ülkelerin çoğu, gebeliğin ilk üç ayında talep üzerine kürtaja izin veriyor. Buna karşılık Danimarka, Estonya, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç’in de aralarında bulunduğu küçük bir grup ülkede ise bazı sınırlamalar bulunsa da fiilen tam suç olmaktan çıkarma yaklaşımına benzeyen daha liberal kürtaj rejimleri uygulanıyor.
Dünya Sağlık Örgütü, gebelik süresi sınırlarının kaldırılması ve zorunlu bekleme süreleri ya da üçüncü taraf onayı gibi engellerin ortadan kaldırılması dahil olmak üzere kürtajın tamamen suç olmaktan çıkarılmasını tavsiye ediyor.
Fransa, 2024 yılında kürtajı anayasasında "güvence altına alınmış bir özgürlük" olarak tanımlayan ilk ülke olarak bu eğilime öncülük etti. Bu adım, kürtajın yeniden suç haline getirilmesini fiilen imkânsız hale getirdi.
Öte yandan Almanya ve İsviçre gibi ülkelerde kürtaj, ceza hukuku kapsamında teknik olarak hâlâ yasa dışı sayılıyor ancak bekleme süresi ve zorunlu danışmanlık gibi belirli koşullar altında buna izin veriliyor.
Her hâlükârda tablo parçalı ve değişmeye devam ediyor. Nitekim Avrupa Parlamentosu, Nisan 2024’te Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’na güvenli ve yasal kürtaj hakkının eklenmesi çağrısı yapan bir kararı kabul etti.
Söz konusu oylamada tüm üye ülkelere, bu işlemi tamamen suç olmaktan çıkarmaları ve üreme sağlığı hizmetlerine erişimde kalan fiziksel, mali ve düzenleyici engelleri kaldırmaları çağrısı yapıldı.
Ancak bu oylamanın ardından karar yasama düzeyinde ilerlemedi. Çünkü Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nda değişiklik yapılabilmesi için tüm üye ülkelerin oybirliği gerekiyor ve Malta ile Polonya gibi ülkelerin güçlü muhalefeti nedeniyle bu uzlaşı sağlanamadı.