Finans ajansı, cuma günü yayımladığı notta, Portekiz borç notunu “A”dan “A+”ya yükseltip görünümü “istikrarlı” olarak belirledi.
Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Portekiz’in egemen borcuna ilişkin notunu “A”dan “A+”ya yükseltti ve görünümü “istikrarlı” olarak belirledi, diye duyurdu şirket, internet sitesinde yayınladığı bir notta (kaynak Portekizce). Portekiz Yatırım ve Dış Ticaret Ajansı’na (AICEP) göre bu karar, diğer derecelendirme kuruluşlarının ve yatırımcıların ülkeye duyduğu güvenin “iyi gidişatına” paralel. Portekiz hükümetinin (kaynak Portekizce) açıklamasına göre, “tüm kredi derecelendirme kuruluşları” ülkeye “A” notu veriyor.
REKLAM
REKLAM
Ağustos ayında Standard & Poor's (S&P) (kaynak Portekizce), Portekiz için yabancı ve yerel para cinsinden uzun ve kısa vadeli “A+/A-1” seviyesindeki davetsiz egemen kredi notlarını teyit etmiş ve olumlu görünümü korumuştu. Morningstar DBRS de Temmuz 2025’te (kaynak Portekizce) Portekiz Cumhuriyeti’nin notunu “A (yüksek)” ve görünümünü “istikrarlı” olarak teyit etmişti.
Fitch Ratings’in cuma günü yaptığı açıklama, Portekiz’in kamu maliyesindeki güçlenmeye dayanıyor; özellikle borcun azaltılmasına yönelik beklentilere ve diğer ülkelere kıyasla daha sağlam bir ekonomik büyümeye, ki bu da “bütçe disiplinine yönelik güçlü siyasi taahhüt” sayesinde destekleniyor.
“Not artışı, Portekiz’in kamu maliyesindeki güçlenmeyi yansıtıyor; buna kamu borcunda öngörülen düşüş patikası ve benzer ülkelerle karşılaştırıldığında kayda değer ölçüde daha sağlam bütçe dengeleri de dahil. Tüm bunlar bütçe disiplinine yönelik güçlü siyasi taahhütle destekleniyor” değerlendirmesinde bulundu Fitch.
Kuruluşa göre Portekiz’in notları, “A” kategorisindeki ülkelerin medyanının üzerinde yönetişim göstergeleriyle, ayrıca Avrupa Birliği ve Avro Bölgesi üyeliğinin getirdiği kurumsal avantajlarla destekleniyor. Ancak bu unsurlar, hâlâ yüksek seyreden kamu ve dış borç seviyeleriyle dengeleniyor.
Fitch, “ihtiyatlı” politikaların, beklentilerin üzerinde gerçekleşen bütçe performansının ve cari işlemler dengesindeki kalıcı fazlaların, Portekiz ekonomisinin dayanıklılığını ve “şokları absorbe etme” kapasitesini güçlendirdiğini de ekliyor.
Ajans, kamu borcunun GSYH’nin %89,7’sinden 2026’da %87,0’a ve 2028’de %82,9’a düşeceğini, bunun da birincil bütçe fazlalarının korunması ve ılımlı nominal büyüme ile destekleneceğini öngörüyor. Buna rağmen, söz konusu oran “A” notlu ülkeler için öngörülen medyan seviye olan GSYH’nin %59,5’inin üzerinde kalacak.
Perşembe günü Devlet ve Maliye Bakanı Joaquim Miranda Sarmento, GSYH’ye oranla borçtaki düşüşün “son yıllarda ailelerin ve şirketlerin ortaya koyduğu çabanın bir ürünü olduğunu (kaynak Portekizce)” belirterek, bu sürecin “kesintiye uğratılamayacağını, kamu borcunun azaltılmasında temponun korunması gerektiğini” söyledi. Joaquim Sarmento, “özellikle doğrudan yabancı yatırımı” engelleyen ve geciktiren, şirketleri ve vatandaşları boğan bürokrasinin mutlaka ciddi ölçüde azaltılması gerektiğini, bunun da ülkenin “potansiyel GSYH’si üzerinde güçlü bir etkisi olacağını” dile getirdi.
Maliye Bakanı, X platformunda yaptığı paylaşımda, “Portekiz’in Mart 2011’den bu yana ilk kez A+ notunu geri kazanması, ülke için son derece iyi bir haber” dedi.
Bu sabah Cumhurbaşkanı da derecelendirme kuruluşunun değerlendirmesini memnuniyetle karşıladı. Cumhurbaşkanlığı internet sitesinde (kaynak Portekizce) kaleme aldığı açıklamada António José Seguro, “Bu, ülke için son derece iyi bir haber ve Portekiz’in performansına ilişkin önemli bir dış tanıma; orta ve uzun vadeli bir gelişimin, Portekizlilerin çabasıyla ve farklı hükümetler döneminde sürdürülen sorumlu bir yönelimle mümkün olduğunun teyidi” diye yazdı. Cumhurbaşkanı, “Daha iyi bir not, devletin, şirketlerin ve ailelerin finansman koşullarını iyileştirecek, yatırımı ve istihdam yaratılmasını destekleyecek ve kamu kaynaklarının daha büyük bir kısmının insanların ihtiyaçlarına yönlendirilmesini sağlayacaktır” öngörüsünde bulundu.
Seguro, “2026 yılı geriye dönüp okunduğunda, bu gelişme şüphesiz yılın en önemli ekonomik haberlerinden biri olarak görülecektir” diye ekledi.
Savunma harcamalarındaki artış kamu maliyesi üzerinde baskı yaratıyor
Fitch, bütçe fazlasının 2025’te GSYH’nin %0,7’sinden 2026’da %0,1’ine gerileyeceğini tahmin ediyor. Bu gerilemede fırtınalarla bağlantılı acil destek ve yeniden inşa harcamaları, 2026 Devlet Bütçesi’nde öngörülen vergi indirimleri ve konut tedbirleri, İyileşme ve Dayanıklılık Planı’nın (PRR) kredi bileşeniyle ilişkili yatırım harcamalarının zirveye ulaşması ile maaş ve emekli maaşı giderlerindeki artışın etkili olacağı belirtiliyor.
Bu etkilerin, istihdam artışının sürmesine bağlı olarak sosyal güvenlik primlerindeki yükseliş ve Caixa Geral de Depósitos’tan yapılacak kayda değer temettü dağıtımıyla kısmen telafi edilmesi bekleniyor.
Fitch, 2027 ve 2028 yılları için GSYH’nin yaklaşık %0,4’ü düzeyinde ortalama bir bütçe açığı öngörüyor. Ajans, demografik yaşlanmanın ve göçteki yavaşlamanın “harcamaları artıracağını ve sosyal güvenlik primleri üzerinde baskı yaratacağını” tahmin ediyor, ancak 2025 sonunda varlıkları GSYH’nin %13,9’una eşit olan Sosyal Güvenlik Mali İstikrar Fonu’nun “önemli bir güvenlik tamponu sağladığını” vurguluyor.
Konut maliyetleri de kaygı veriyor. Ajansa göre, konut fiyatlarının hızla artması henüz “kısa vadede önemli makrofinansal risklere” dönüşmese de “gayrimenkul piyasasındaki kırılganlıkları artırabilir ve erişilebilirlik üzerindeki baskıları ağırlaştırıyor”.
2026’nın ilk çeyreğinde konut fiyatları, 2019’un dördüncü çeyreğinde kaydedilen seviyenin yaklaşık %99 üzerinde bulunurken, bu artış Avro Bölgesi’nde %31’de kaldı.
Yüksek göçle bağlantılı yüksek konut talebi ve düşük arz, gayrimenkul piyasasındaki baskıların esas olarak “yapısal” olduğunu, dolayısıyla kısa vadede keskin bir düzeltme olasılığının sınırlı kaldığını düşündürüyor. Fitch, “sağlam bir bankacılık sektörünün, gayrimenkul piyasasıyla bağlantılı finansal risklerin ve buna bağlı hanehalkı borçlanmasının sınırlandırılmasına yardımcı olması gerektiği” görüşünde.
Dikkate alınması gereken bir diğer unsur da NATO’nun, 2035’e kadar savunma harcamalarını GSYH’nin %5’ine çıkarmaya dönük hedefi; Fitch, bunun “orta vadede kamu maliyesi üzerinde baskı yaratacağını” öngörüyor. Yine de uluslararası derecelendirme kuruluşu, hükümet değişikliklerine rağmen görece istikrarlı seyreden bütçe politikası geçmişinin, daha yüksek siyasi belirsizlikten kaynaklanan riskleri hafiflettiğini düşünüyor.