Aziz Fransiskenin Saygıdeğer Üçüncü Tarikatı, 7 Mayıs’ta Embajadores semtindeki aynı evde ömrünü geçiren 67 yaşındaki emekli Mariano Ordaz’ı beşinci kez tahliye etmeye kalkıştı. Olay, protesto dalgası yaratıp konut sorununa dair tartışmayı alevlendirdi.
Mariano Ordaz, 67 yaşındaki bir emekli, sonunda tahliye edildi. Geçen perşembe, Madrid’in Centro bölgesindeki Embajadores semtinde ömrü boyunca yaşadığı evden, beşinci tahliye kararının uygulanmasıyla çıkarıldı. Daha önce dört kez mahallelinin baskısı süreci durdurmayı başarmıştı; bu kez mümkün olmadı.
REKLAM
REKLAM
Sabahın ilk saatlerinden itibaren, geniş bir Ulusal Polis birliği bölgeyi sekiz minibüs ve dört polis aracıyla kordona aldı. Madrid Kiracılar Sendikası sözcüsü Carolina Vilariño durumu açık sözlü biçimde özetliyordu: Bir emekliyi evinden çıkarmak için gereğinden fazla polis vardı.
Ordaz şimdi ne yapacağını bilmiyor. Birkaç hafta bir barınakta kalabileceğini, bir arkadaşının da kendisine yaklaşık 400 avroya bir oda teklif ettiğini söylüyor. Başka barınma seçeneği yok.
Yoksulluk yemini, 300’den fazla daire: böyle bir ev sahibi
Binanın sahibi, eleştirmenlerine göre mülklerini bir dini cemaatten çok yatırım fonu mantığıyla yöneten dini kurum Venerable Orden Tercera de San Francisco de Asís (VOT). Tarikat, sadece Madrid şehir merkezinde 300’ün üzerinde daireye sahip.
VOT’ye ait dairelerde oturan bazı kiracılar, tarikatın ev sahibi olarak kendine özgü yöntemleri olduğuna dikkat çekiyor: Daireler çok bakımsız olduğu için, kiracılardan yenileme çalışması yapmaları isteniyor, karşılığında kira bedeli piyasa fiyatının biraz altında tutuluyordu. Ortak alanların bakımı ise tam bir sorundu: tavan akıntıları, kırık pencereler, yanmayan lambalar, pas dolu borular.
Mariano Ordaz’ın hikâyesi de bu şablona uyuyor. Pandemi sonrasında işini kaybetti ve artan kiraları ödeyemedi. Kendisinden aylık 800 avro zam ve birikmiş 15 bin avroluk borcu ödemesi istendiğinde bunun imkânsız olduğunu anladı. Sonuçta karnını doyurması, elektrik ve su faturalarını ödemesi gerekiyordu.
Tarikat, binadaki yıpranma nedeniyle tadilat yapılması gerektiğini öne sürerek tahliyeyi savunuyor. Ancak Kiracılar Sendikası tam tersini söylüyor: Binanın “içler acısı hâli”nin, bizzat mal sahiplerinin bakım yapmamasından kaynaklandığını, bu bakımsızlığın binayı boşaltmak ve tahliye kararını uygulamak için bahane olarak kullanıldığını iddia ediyor.
Örgüt, Fransisken tarikatının küçük bir ev sahibi olmadığını; vergi muafiyetine sahip geniş bir gayrimenkul portföyü bulunan ve VOT San Francisco de Asís Hastanesi gibi sağlık merkezlerini işleten bir yapı olduğunu vurguluyor.
Moratoryum yok, binlerce tahliyeye kapı aralandı
Mariano’nun durumu, içinde bulunduğu siyasi bağlam olmadan anlaşılamaz. Tahliyelere karşı moratoryum, sağ partilerin oylarıyla 26 Şubat’ta Kongre’de uzatılmadı. Bu korumanın kaldırılmasıyla, Kiracılar Sendikası’na göre Mariano gibi insanlar, kendilerini savunmak için sahip oldukları az sayıdaki araçtan birini kaybetti.
Sendika, bu olayın ülke genelinde kırılgan durumdaki aileler için 60 bine kadar tahliyeye kapı aralayabileceği uyarısında bulunuyor. Kiracı örgütleri sorumluluğu birkaç kuruma yüklüyor: Hükümet Delegasyonu’na, Ley Mordaza’yı yürürlükten kaldırmadığı için merkezi hükümete, Konut Bakanı’na, Madrid Özerk Bölgesi’ne ve başkent belediyesine.
24 Mayıs’ta Madrid’de “Konut hayatımıza mal oluyor. Fiyatları düşürelim” sloganıyla bir gösteri planlanıyor; yürüyüş saat 12.00’de Atocha’dan başlayacak.
Madrid, İspanya’nın en baskı altındaki kira piyasası
Mariano’nun tahliyesi münferit bir vaka değil; mahalle örgütlerine göre, çökmüş bir piyasanın belirtisi. Kira piyasasında yıllık artışlar 44 aydır kesintisiz devam ediyor; bu seri Mart 2022’de başladı. O tarihten bu yana kiralar yüzde 33 oranında yükseldi ve giderek daha fazla aileyi piyasadan dışarı itiyor.
Madrid’in Centro bölgesinde kira bedelleri bir yılda yüzde 21 arttı; fiyatlar çoğu zaman aylık 2 bin avronun altına inmiyor. Şehir merkezinde yüzlerce dairesi bulunan bir dini tarikatın, kiraları ödenemez seviyelere yükseltmeyi tercih etmesi ve ardından tahliyeleri gerçekleştirmek için mahkemeye başvurması, olaya sıradan bir ev sahibi-kiracı anlaşmazlığını aşan bir boyut kazandırıyor.
Kira ve konut fiyatlarındaki artış, son dönemdeki ekonomik canlanmaya rağmen pek çok İspanyolu piyasadan dışarıda bırakıyor. Maaşlar aynı hızda artmadı ve analistlere göre turizmin yükselişi ile göçün beslediği kentsel nüfus artışı, arz üzerindeki baskıyı daha da artırdı.