Gece vardiyasında Ulusal Sağlık Hizmeti'ne bağlı birçok hastanede neredeyse tamamen iş bırakıldı. Çok sayıda okul kapandı, uçuşlar iptal edildi. Parlamento önünde çıkan olaylarda beş kişi gözaltına alındı.
Hükümet bu çarşamba düzenlenen genel greve ilişkin ilk değerlendirmesini yaparak, eylemin genel etkisini küçümsedi. Buna karşın, akşamüstünün son saatleri Portekiz Parlamentosu önünde yaşanan olaylarla gölgelendi; burada, çalışma yasasına karşı düzenlenen ve bu genel grev gününe damga vuran gösterilerden birisi gerçekleşiyordu.
REKLAM
REKLAM
Polis Güvenlik Teşkilatı (PSP) tarafından altı kişinin gözaltına alındığı kaydedildi; bu, taraflar arasındaki çatışmaların ardından yaşandı. Çok sayıda çöp kutusu da ateşe verildi, yetkililer göstericilere bölgeyi terk etmeleri yönünde talimat verdi, ancak bu emre uyulmadı.
Öte yandan Başbakan Luís Montenegro, Bakanlar Kurulu toplantısının ardından yaptığı açıklamada, grevin "sadece çok sayıda insanı mağdur etmekten ibaret olduğunu" söyledi; ancak bununla "bu hakkın kullanımını sorgulamak istemediğinin" altını çizdi.
Montenegro, CNN Portugal'ın aktardığı açıklamasında (kaynak Portekizce) şu örneği verdi: "Okulları açık olmadığı için eğitim göremeyen çok sayıda çocuk, gerekli koşullar sağlanmadığı için sınavlara giremeyen çok sayıda genç, randevuları ve planlı ameliyatları gerçekleştirilemeyen pek çok Portekizli ve ulaşım imkansızlığı nedeniyle işine gidemeyen bazı kişiler bu grevden gerçekten zarar gördü."
Ardından Çalışma Bakanı Maria Rosário da Palma Ramalho, özel sektörde greve katılımın "cılız" kaldığını, zira "işçilerin ezici çoğunluğunun çalışmaya gitmeyi tercih ettiğini" açıkladı. Kamu sektörü söz konusu olduğunda ise "rakamların" "yüzde 23 oranında işe gelmeme"ye işaret ettiğini bildirdi.
Daha önce, saat 11.30'da düzenlediği basın toplantısında Çalışma Bakanı, ülkenin "normal şekilde işlediğini" ve bazı alanlarda katılımın "tamamen sıfır" olduğunu söylemişti.
Sektörleri ayrıntılı biçimde sıralayan bakan, "tüm fabrikaların" "çalışır durumda" olduğunu güvence etti. Ticarette de "kapıların" "açık" olduğunu, bankacılıkta "hiçbir şubenin kapanmadığını" ve turizmde, seyahat acenteleri de dahil, "herhangi bir aksama" yaşanmadığını savundu. Bu açıklamalar, havalimanlarında kaydedilen ve uçuş iptallerine yol açan aksaklıklara rağmen geldi.
Bakan ayrıca özel hastanelerin "normal şekilde çalıştığını" belirtti ve kamu sektörüyle ilgili olarak, burada "daha yüksek bir katılım" olduğunu kabul etti.
Buna karşın, kamu sektöründe daha fazla rahatsızlık yaşandığını kabul eden Maria Rosário Ramalho'ya göre "hizmetler" "sunulmaya devam ediyordu"; ayrıca "Hükümetin herkesi dinlediğini ve grev hakkına tamamen saygı duyduğunu" vurguladı.
Hükümetin bu değerlendirmesi, Portekiz Genel İşçi Konfederasyonu – Ulusal İntersendikal (CTGP-IN) genel sekreteri Tiago Oliveira'nın "rakamların büyük bir greve işaret ettiğini" söyleyen açıklamalarıyla çelişiyor.
Öğle saatlerinin başında gazetecilere konuşan Tiago Oliveira, DS Smith-Leiria, Saica, Sovena ve Cedial gibi, özel sanayi sektöründeki bazı işletmelerde greve katılımın yüzde 100 olduğunu gösteren verileri paylaştı.
Sendika lideri, inşaat, seramik, çimento ve cam sektörlerindeki bazı şirketlerde de greve yoğun katılım olduğunu vurguladı.
Bakanın sözlerinin aksine sendika konfederasyonu, Lusíadas, Amadora ve Lizbon'daki birimler, Sintra'daki Cuf Hastanesi ve Lizbon'daki Luz Hastanesi gibi özel hastanelerde grevin ciddi etkiler yarattığını bildirdi.
Ulaşım sektöründe Tiago Oliveira, Lizbon Metrosu, Transdev Viseu ve Guarda Kenti Kentsel Ulaşım Şirketi ile Covilhã kentsel ulaşımında greve katılımın yüzde 100 olduğunu; ayrıca "Carris Atölyeleri'nde katılımın yüzde 98, Soflusa/Transtejo'da yüzde 85 olduğunu ve CP'nin yalnızca asgari seferleri yerine getirdiğini" ifade etti.
"Amaç çalışma paketini teşhir etmek, bu çalışma paketinin geri çekilmesini sağlamaktır" diyen Tiago Olivera, bu sözleri, genel grev nedeniyle kapalı olan Lizbon'daki Nuno Gonçalves ilkokulunun önünde sabah saatlerinde dile getirdi.
"On ay boyunca işçiler çalışma paketini istemediklerini gösterdi ve başbakan (Luís Montenegro) işçilere karşı kibir ve saygısızlık sergiledi" diye ekledi.
Dünden beri etkilenen hastaneler
Genel grev, Ulusal Sağlık Hizmeti'ne (SNS) bağlı hastane birimlerinde gece vardiyasında neredeyse tamamen durma noktasına yol açtı.
Kamu ve Sosyal Görevlerde Çalışanlar Sendikaları Ulusal Federasyonu'na (FNSTFPS) göre, SNS çalışanlarının dünkü gece vardiyasındaki greve katılım oranı yüzde 95 ile yüzde 100 arasında seyretti. Bu da çalışma paketine yönelik güçlü bir karşı çıkışı ortaya koyuyor.
Grev, ülkenin dört bir yanındaki çeşitli sağlık birimlerinde etkisini gösterdi. Batı Lizbon Yerel Sağlık Birimi'ne (ULS Lisboa Ocidental) bağlı São Francisco Xavier Hastanesi ve Doğu Lizbon Yerel Sağlık Birimi'ne (ULS Lisboa Oriental) bağlı São José Hastanesi'nde greve katılım yüzde 100 oldu. Aynı birime bağlı Santa Maria Hastanesi'nde katılım oranı yüzde 90 iken, Tejo Halici ULS'sine (ULS Estuário do Tejo) bağlı Vila Franca de Xira Hastanesi'nde bu oran yüzde 71 olarak kaydedildi.
Porto'da, ULS Viseu Dão Lafões Hastanesi ile São João Hastanesi'nde greve katılım tamamen gerçekleşti. Porto Portekiz Onkoloji Enstitüsü'nde ise katılım oranı yüzde 90 oldu.
Coimbra ULS'ye bağlı Bissaya Barreto Doğumevi ve Üniversite Hastaneleri Yerleşkesi'nde çalışanlar tamamen iş bıraktı. Lezíria ULS'ye bağlı Santarém Hastanesi'nde greve katılım oranı yüzde 74 oldu.
SIC Notícias'ın haberine göre Portalegre Hastanesi'nde poliklinik muayeneleri yapılmıyor, ancak asgari hizmetler sürdürülüyor.
Bu, SNS24 (kaynak Portekizce) hattı çalışanlarının ilk kez genel greve katılması anlamına geliyor; bu da bugün bir sağlık profesyoneliyle telefon üzerinden görüşmenin daha zor olabileceği anlamına geliyor. Bekleme süreleri üç saate kadar çıkabiliyor. Grev, SNS 24 hattının zaten yüksek düzeyde operasyonel baskı altında olduğu bir döneme denk geliyor.
6. sınıf Portekizce sınavı gününde okullar kapalı
Ülke genelinde çok sayıda okul da kapalı, bu da bu çarşamba günü yapılması planlanan 6. sınıf Portekizce sınavının uygulanmasını etkiliyor.
SIC Notícias'a konuşan Öğretmenler Federasyonu FENPROF'un genel sekreteri José Feliciano da Costa, Sintra, Olivais, Fundão, Coimbra, Moita, Castelo Branco ve Mafra'da "kayda değer" bir grev katılımı görüldüğünü belirtti. Böylece José Feliciano da Costa, Eğitim Bakanı'nın sınavı ertelememe kararının, "sınavların aslında önemli olmadığı" ve "herhangi bir başka gün de yapılabileceği" düşüncesini yansıttığını savundu.
Yaklaşık 190 uçuş iptal, metro durdu, deniz seferleri kesildi
Uluslararası uçuşlar açısından bakıldığında, şu ana kadar Lizbon, Porto ve Faro havalimanlarında neredeyse 190 uçuş iptal edildi.
ANA - Aeroportos de Portugal (kaynak Portekizce) internet sitesine göre, Lizbon havalimanında en az 43 geliş ve 46 gidiş uçuşu iptal edildi. Porto'daki Francisco Sá Carneiro Havalimanı'nda 29 geliş ve 27 gidiş uçuşu iptal edilirken, Faro'da 21 geliş ve 23 gidiş uçuşunun iptal edildiği görülüyor.
Lizbon Metrosu (kaynak Portekizce) da asgari hizmet uygulanmadığı için tamamen durdu. Porto Metrosu (kaynak Portekizce)'nda ise Yeşil, Kırmızı, Mor ve Turuncu hatlar hizmet dışı; yalnızca Mavi ve Sarı hatlar çalışıyor.
Tejo Nehri'nin iki yakasını birbirine bağlayan Transtejo (kaynak Portekizce) feribot işletmesinde de çok sayıda sefer iptal edildi. CP - Comboio de Portugal (kaynak Portekizce) ise tren seferlerinde aksamalar öngörüyor.
Ülke genelinde yirmiden fazla şirkette de faaliyetler askıya alınmış durumda.
İş Kanunu, grev durumunda, ertelenmesi mümkün olmayan toplumsal ihtiyaçların karşılanması için temel hizmet sunan şirket veya işletmelerde asgari hizmetlerin garanti altına alınmasını öngörüyor. Bunlar arasında posta ve telekomünikasyon hizmetleri, tıbbi, hastane ve eczacılık hizmetleri, cenaze hizmetleri de dahil olmak üzere hijyen ve halk sağlığı hizmetleri ile enerji ve madencilik, özellikle de yakıt tedariki bulunuyor.
Bu iş bırakma eylemi, PSD/CDS-PP hükümetinin hazırladığı ve İş Kanunu'nda 100'den fazla değişiklik içeren "Trabalho XXI" adıyla da bilinen çalışma mevzuatı değişiklik teklifine karşı bir protestonun sonucu.
Önlemler bütünü sosyal diyalog çerçevesinde tartışıldı, ancak Luís Montenegro liderliğindeki hükümet sosyal ortaklarla anlaşmaya varamadı; bunun üzerine CGTP-IN, daha önce duyurulan genel greve ilişkin resmi grev bildirimini yaptı.