G7 liderleri, Ukrayna, Orta Doğu ve küresel sorunları ele almak üzere son 3 gündür Fransa’da yüksek riskli bir toplantıda bir araya geldi. İşte bilmeniz gerekenler.
Dünyanın en zengin ekonomilerinin liderleri ve çok sayıda ortak ülke, Ukrayna’daki savaştan Orta Doğu’daki kırılgan ateşkese kadar en acil küresel meseleleri müzakere etmek üzere Fransa’nın Evian-les-Bains kentine akın etti.
REKLAM
REKLAM
Diplomatların dilinden düşmeyen en sık kelime "uyum" oldu. Yetkililer, bu üst düzey konferansın bir önceki zirveye kıyasla çok daha sorunsuz geçmesinden ve ABD Başkanı Donald Trump’ın yapıcı bir tutum sergilemesinden duydukları rahatlığı dile getirdi.
Euronews, son uluslararası gelişmelerin yarattığı gürültüyü bir kenara bırakarak, G7 zirvesinden çıkan en önemli sonuçları mercek altına alıyor.
Ukrayna için tek yürek
Ukrayna, Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin Trump ile tam bir ikili görüşme gerçekleştirememesine rağmen Batılı liderlerden gelen güçlü destek açıklaması ile G7’nin muhtemelen en büyük kazananı oldu.
G7 liderleri; hava savunma sistemlerinin teslimatını hızlandırma, Ukrayna’nın enerji altyapısına daha fazla destek sağlama ve Rusya’ya yönelik yaptırımları güçlendirme sözü verdi.
Liderler ayrıca, Kiev'in Rusya’nın amansız bombardımanını püskürtmek için ABD yapımı anti-balistik Patriot sistemlerine şiddetle ihtiyaç duyduğu bir dönemde, Ukrayna’ya askeri üretim lisansları vermeyi "değerlendirmeye hazır" olduklarını belirtti. ABD Başkanı bu fikre sadece "bir bakacağını" söylemiş olsa da, bu durum, daha önce olasılığı tamamen reddeden tavrına kıyasla bir ilerleme olarak kabul ediliyor.
Trump ayrıca, İran'daki savaşın tetiklediği küresel enerji sıkışıklığını hafifletmek amacıyla son haftalarda geçici olarak askıya alınan Rus petrol ve gazına yönelik yaptırımları Washington’ın "yakında" yeniden yürürlüğe koyabileceğini söyledi. ABD Başkanı ilk kez, Ukrayna’nın değil Rusya’nın "anlaşma yapması gereken taraf" olduğunu ifade etti.
Odak noktası Orta Doğu
Zirve, ABD ve İran’ın barış anlaşmasını nihayete erdirmek üzere bir taslak anlaşma duyurmasından kısa bir süre sonra gerçekleştiği için tartışmalara Orta Doğu damga vurdu. Anlaşmanın detayları G7’nin kulislerinde sızdı.
Trump için anlaşmanın temel şartı; Tahran’ın asla nükleer silah edinmemesi ve Hürmüz Boğazı’nı ücretsiz olarak yeniden trafiğe açması, buna karşılık İran’ın üzerindeki tüm yaptırımların kaldırılması ve varlıklarının serbest bırakılması.
Batılı liderler bu mutabakat zaptını, Trump’ın ülkesindeki müttefiklerine kıyasla çok daha büyük bir coşkuyla karşıladı. Liderler, kapatılmasıyla enerji fiyatlarını uçuran ve ekonomilerini zorlayan Hürmüz Boğazı’nın hızla açılmasını umuyor.
Ezber bozan açıklamalarda bulunan Trump, İsrail’in Hizbullah’a karşı "daha iyi bir performans gösterebileceğini" belirterek, Lübnan’ın güneyinde itidal çağrısında bulundu. Hatta Suriye’nin, İran’ın vekil gücü Hizbullah'ı daha az sivil kaybına yol açarak ortadan kaldırma konusunda daha iyi bir iş çıkarabileceğini öne sürdü.
Odadaki fil: Çin
Çin, kelimenin tam anlamıyla bu G7’nin "odadaki fili" oldu.
Çarşamba günü yapılan "dengeli, ortak ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi teşvik etme" başlıklı oturum, Pekin’in devlet güdümlü ve yoğun sübvansiyonlu ekonomik modelinin yarattığı şok dalgalarına karşı ortak bir çaba sarf etmek için kullanılan diplomatik bir dilden ibaretti.
Görüşmelerin sonunda yayınlanan ve Çin’e bariz atıflar içeren ortak bildiride, "Küresel dengesizlikler, çoğunun bu dengesizliklere bir katkısı olmamasına rağmen, özellikle en fakir ülkeler üzerinde olumsuz ekonomik etkilere yol açabilir," denildi.
Metinde ayrıca büyüyen küresel dengesizlikleri azaltmak için koordineli eylemin önemi vurgulansa da, bu politikaların ne olacağı açıkça belirtilmedi. Görünüşe göre, G7 müttefikleri şimdilik bu konuda kendi yollarını çizecek.
Yapay zeka sahnede
Anthropic, OpenAI ve diğer lider teknoloji şirketlerinin CEO’larının çarşamba günü liderlerle bir çalışma yemeğinde bir araya gelmesiyle yapay zeka (AI) G7’nin ana gündem maddelerinden biri oldu. Yemekte, riskleri sınırlarken yapay zeka kullanımının nasıl güvence altına alınacağı tartışıldı.
Washington’ın yakın zamanda yabancı uyrukluların Anthropic’in en güçlü modellerine erişimini engelleme kararı tartışmalara damgasını vurdu; zira Batılı müttefikler, kendilerinin de tıpkı diğerleri gibi bir anda ABD’nin en gelişmiş teknolojisinden mahrum bırakılabileceklerini fark ettiler.
Yapay zeka ayrıca, sohbet robotları ve yapay çocuk istismarı materyalleriyle bağlantılı riskleri özel olarak işaret eden, çocukların çevrimiçi güvenliğine ilişkin ortak deklarasyonun da merkezindeydi. Sosyal medya yasağının en etkili yöntem olup olmadığı konusunda görüş ayrılıkları sürse de, G7 üyeleri teknoloji şirketlerinin dijital hizmet tasarımlarında çocuk güvenliğine öncelik vermesi gerektiği konusunda fikir birliğine vardı.
Macron’un zafer turu
Zirve, kendi diplomatik başarılarına övgüler yağdırmaktan geri durmayan ev sahibi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron için son derece olumlu geçti.
Zirve öncesinde Avrupalı yetkililer, en tartışmalı konularda ortak bildiriler yayınlanması olasılığına karşı oldukça karamsardı. Hatırlanacağı üzere geçen yıl Kanada’da Trump’ın toplantıyı yarıda bırakması üzerine ev sahibi ülke ortak bildiri yerine "başkanlık özeti" yayınlamak zorunda kalmıştı.
Bu kez G7; Ukrayna, Orta Doğu ve Hint-Pasifik bölgelerine değinen toplam 9 ortak bildiriye imza attı. Kapanış basın toplantısında oldukça memnun görünen Macron, "Bu G7, küresel parçalanmanın, çoklu krizlerin ve çatışmaların yaşandığı son derece zor bir bağlamda yapıldı. Bu yüzden bu G7'nin objektif olarak bir başarı olduğunu söyleyebilirim: Buradaki liderler arasında bir birlik, kaliteli bir tartışma ve gerçek bir işbirliği anıydı" dedi ve tüm liderleri Ukrayna için bir araya getiren bir "Evian anı" yaşandığını vurguladı.
Açık unutulan mikrofonlar
G7 Zirvesi, Evian-les-Bains’in rüya gibi manzaraları eşliğinde titiz organizasyonuyla göz doldursa da, kayda değer miktarda protokol hatasına da sahne oldu.
Mikrofonların açık unutulması, gazetecilerin liderler arasındaki samimi konuşmaları duymasını sağladı. Macron ve Zelenskiy’nin bahçedeki yürüyüşünde, Fransa Cumhurbaşkanı'nın Ukraynalı mevkidaşına "Bu akşam boş musun?" diye sorduğu duyuldu.
Sigara tiryakiliğiyle bilinen İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de diğer liderlere bu alışkanlığı "1 ay önce" bıraktığını söylerken yakalandı. Ursula von der Leyen'in "Bıraktın mı? Bravo!" yanıtını verdiği samimi an internette viral oldu ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ - WHO) Genel Direktörü de Meloni'yi şahsen tebrik etti.
Açık kalan bir başka mikrofonda ise Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Kanada Başbakanı Mark Carney’nin, Macron’un saatini masada unutmasıyla dalga geçtiği duyuldu. O sırada Trump araya girerek, "Saati bana verin, tamam mı?" dedi.