Euronews’e verdiği özel röportajda Montevideo Dışişleri Bakanı Mario Lubetkin, Mercosur ticaret anlaşmasını, Uruguay’ın siyasi seçeneklerini ve Trump’ın Batı Yarımküre’ye kendi iradesini dayatma girişimlerini değerlendiriyor.
Uruguay Dışişleri Bakanı Mario Lubetkin, Avrupa Birliği’ni AB-Mercosur ticaret anlaşmasının onay sürecini tamamlayarak kendi ifadesiyle tarihi bir fırsatı değerlendirmeye çağırdı; anlaşmanın tıkanması halinde Avrupa’nın Latin Amerika’da Çin ve diğer küresel güçler karşısında etkisini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu.
REKLAM
REKLAM
Brüksel’e yaptığı ziyaret sırasında Euronews’e konuşan ve ülkesinin kısa süre önce Mercosur’un dönem başkanlığını devraldığını hatırlatan Lubetkin, anlaşmayı Avrupa ile Güney Amerika arasındaki ilişkilerde “niteliksel bir değişim” olarak tanımladı ve blokun kendi üzerine düşeni şimdiden yerine getirdiğini vurguladı.
“Dört Mercosur ülkesi anlaşmayı sadece iki ay içinde onayladı” diyen Lubetkin, “Bu daha önce hiç olmamıştı. Sağdan ve soldan tüm hükümetler aynı fikirdeydi, çünkü bunu yalnızca bizim için değil, Avrupa için de stratejik açıdan önemli görüyoruz” ifadelerini kullandı.
Yirmi yılı aşkın müzakerelerin ardından siyasi düzeyde sonuçlandırılan anlaşma, 1 Mayıs itibarıyla Mercosur açısından uygulama aşamasına girdi.
Avrupa’da ise onay süreci siyasi açıdan tartışmalı olmayı sürdürüyor; en büyük usuli engel Avrupa Parlamentosu olarak öne çıkıyor.
Avrupa Parlamentosu bekleniyor
Parlamento, Ocak 2026’da, anlaşmanın hukuki yapısı ile geçici uygulanmasının AB Antlaşmalarıyla uyumlu olup olmadığının değerlendirilmesi için Avrupa Birliği Adalet Divanı’ndan (ABAD) görüş talep edilmesine karar verdi.
Bu nedenle Parlamento henüz onayını vermiş değil. Süreç, Mahkeme’nin görüşü beklenirken fiilen askıya alınmış durumda; bu da bir yıldan fazla sürebilir.
Bu arada, ticaret ayağı halihazırda geçici olarak yürürlükte olsa da, tüm Ortaklık/İşbirliği Anlaşması henüz tamamen yürürlüğe girmiş değil.
Lubetkin, Avrupa Parlamentosu’nun anlaşmayı er ya da geç onaylayacağından pek şüphesi olmadığını ancak bunun ne zaman gerçekleşeceğinin belirsizliğini koruduğunu söyledi.
“2027’de mi olur, 2028’de mi, bilmiyorum” diyen bakan, “Bu, Avrupa’nın kararı. Bizim açımızdan süreç tamamlandı” diye konuştu.
Uruguay, Brüksel’i beklemek yerine yoluna devam etmeye kararlı.
Mercosur dönem başkanı olarak Montevideo, Aralık ayında ilk AB-Mercosur ticaret forumunu düzenlemeyi planlıyor ve onay süreci tamamlanmadan önce dahi ticari işbirliğini derinleştirmek için Avrupa Birliği Ticaret Komiserliği yetkilileriyle birlikte çalışıyor.
“Vatandaşlarımız bekleyemez” diyen Lubetkin, “Onların şimdi somut yanıtlar almaya ihtiyacı var” ifadelerini kullandı.
Değişen jeopolitik tablo
Lubetkin, küresel ticaretin giderek jeopolitik rekabet tarafından şekillendiği bir dönemde, anlaşmanın beş yıl öncesine kıyasla daha da stratejik önem kazandığını savundu.
“Avrupa, birbirini tamamlayan güçlü yönlere sahip olduğu ve birlikte çalışabileceği bölgelerin hangileri olduğunu düşünmek zorunda” diyen bakan, “Bu bir ‘kazan-kazan’ anlaşması” yorumunda bulundu.
Bakana göre Avrupalılar, Atlantik’in her iki yakasındaki şirketler faaliyetlerini genişlettikçe artan yatırım akışları, daha güçlü ekonomik büyüme ve yeni istihdam olanakları beklemeli.
Anlaşmanın yalnızca Güney Amerika’dan Avrupa pazarına ihracatın artmasından ibaret olmadığını vurgulayan Lubetkin, “Bölgemizde de ciddi bir yatırım kapasitesi var” diyerek, “Bu süreç iki yönlü işleyecek” dedi.
Avrupa’ya uyarı
Lubetkin, Avrupa’daki siyasetçilere aynı zamanda net bir mesaj verdi: Mercosur sonsuza kadar beklemeyecek. “Avrupa bu anlaşmayı reddederse sonuçları bizim için değil, Avrupa için çok daha ağır olur” diye konuştu.
Çin’in açık bir alternatif ortak olup olmadığı sorusunu ise tereddüt etmeden “Elbette” diye yanıtladı.
Çin, son 14 yılda Uruguay’ın en büyük ticaret ortağı haline gelirken; Avrupa ülkenin en büyük yatırım kaynağı olmayı sürdürüyor, hizmetler alanında ise Amerika Birleşik Devletleri öne çıkıyor.
Taraf seçmek yerine Lubetkin, Uruguay’ın tüm büyük güçlerle aynı anda ilişkilerini derinleştirmeyi hedeflediğini vurguladı.
“Çin’le Amerika Birleşik Devletleri’ne karşı çalışmıyoruz” diyerek, “Biz Çin’le, Amerika Birleşik Devletleri’yle ve Avrupa Birliği’yle çalışıyoruz” dedi.
Uruguay’ın altı aylık Mercosur dönem başkanlığı sırasında blok, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan’la ticaret müzakerelerini sonuçlandırmayı; ASEAN ülkeleri ve Afrika ile ilişkileri de genişletmeyi umuyor.
“Kimse beklemeyecek” uyarısında bulundu.
Büyük güç rekabetini reddetmek
Lubetkin, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Latin Amerika genelinde Çin etkisini sınırlaması için artan baskısına rağmen Uruguay’ın Washington ile Pekin arasında sıkışma riskiyle karşı karşıya olduğu yönündeki değerlendirmeleri reddetti.
“Bizim politikamız olumlu; kimseye karşı değil” diyen bakan, “Tüm ortaklarımızla ticari ilişkilerimizi derinleştirmek istiyoruz” diye ekledi.
Bu denge arayışı, Mart 2025’te göreve gelen merkez sol hükümetin yürüttüğü daha geniş dış politikanın da bir yansıması.
Latin Amerika’da giderek daha muhafazakâr bir siyasi iklim oluşmasına karşın, Lubetkin Uruguay’ın yalnızlaştığı görüşünü reddetti.
“Hükümetler sağda ya da solda olsun, ülkeler birbirine ihtiyaç duyuyor” diyen bakan, “Dünya değişiyor ve işbirliği siyasi etiketlerden daha önemli hale geliyor” ifadelerini kullandı.
Uruguay için Avrupa, tercih edilen stratejik ortak olmayı sürdürüyor. Ancak Lubetkin’in Brüksel’deki mesajı çok netti: Bu fırsat penceresi sonsuza kadar açık kalmayacak.
“Eğer Avrupa ilerlerse, her iki taraf da kazanır” diyen Lubetkin, “Aksi halde Mercosur başka yerlerde yeni kapılar açmaya devam edecek” sözleriyle konuşmasını tamamladı.