İngiltere'de Burnham dönemi sorularla başlıyor: Kabinede kimler olacak, hangi politikalar izlenecek?

İngiltere Kralı III. Charles'ın kendisini hükümeti kurmaya davet etmesinin ardından Andy Burnham, pazartesi günü İngiltere Başbakanı olarak resmen göreve başlayacak. Bu gelişme, on yılda yedi başbakanın değiştiği siyasi çalkantı döneminde ülkede yeni bir sayfa açıyor.

REKLAM

REKLAM

Eski Greater Manchester Belediye Başkanı olan Burnham, artan siyasi baskıların ardından iki yıllık görev süresinin sonunda istifa eden Keir Starmer'ın yerini alacak. Starmer'ın istifasını resmen sunmasının ardından Burnham, Buckingham Sarayı'na geçecek. Ardından, Başbakanlık Konutu Downing Sokağı 10 Numara önünde ilk konuşmasını yapacak olan Burnham'ın; hayat pahalılığı kriziyle mücadele, ekonomik büyümeyi canlandırma ve yetkileri Westminster'dan yerel yönetimlere devretme planlarını açıklaması bekleniyor.

56 yaşındaki Burnham, pandemiden bu yana durgun büyüme ile sarsılan bir ekonomiyi devralıyor ancak İngiltere ekonomisi 2026'nın ilk çeyreğinde Euro Bölgesi ve G7 ekonomilerinden daha iyi bir performans göstermişti.

İngiltere Merkez Bankası’nın politika faizinin enflasyonla mücadele için bu yıl yeniden yükselmesi bekleniyor; bu da borçlanma maliyetleri üzerinde olumsuz etki yapabilir. Kamu maliyesi üzerindeki baskı ve Nigel Farage’ın Reform UK partisine desteğin artması da tabloyu zorlaştırıyor. Bu durum, Burnham’a bir sonraki genel seçimden önce seçmenleri hükümetinin rotayı değiştirebileceğine ikna etmek için çok az zaman bırakıyor.

Andy Burnham’ın politikaları neler?

Burnham, yeni İşçi Partisi lideri olma niyetini açıkladıktan sonra yaptığı ilk konuşmada ülke için planlarına ilişkin muğlak ayrıntılar vermekle eleştirildi.

Kendisine başka hiçbir milletvekili rakip çıkmadığı için televizyon tartışmaları ve seçmenle buluşma toplantılarındaki olağan sorgulamadan büyük ölçüde kaçınmış oldu.

Söz konusu konuşmada, siyasi ve ekonomik gücün Londra’da aşırı yoğunlaştığını savunarak Britanya’nın “yeniden yapılandırılması”nı vaat etti. Yetki devrini, büyümeyi artırmanın ve kamu hizmetlerini iyileştirmenin merkezinde görüyor ve bölgesel liderlere daha geniş yetkiler vereceği taahhüdünde bulunuyor.

Kısa vadeli önceliklerinin, hayat pahalılığı krizinin yarattığı baskıyı hafifletmeye, ekonomik büyümeyi güçlendirmeye ve yaşam standartlarını yükseltmeye odaklanması bekleniyor.

İşçi Partisi Genel Başkan Yardımcısı Lucy Powell, "Amaç, sıradan insanlara işlerinde güvence, evlerinde güvence sağlamak; karşılayabilecekleri bir eve sahip olmalarını, gurur duyabilecekleri bir toplulukta yaşamalarını ve çocuklarının gelecekte fırsatlara erişeceğini bilmelerini sağlamak" dedi.

Burnham, Starmer’ın ülke çapında dijital kimlik sistemi kurulmasını öngören ve üç yılda 1,8 milyar sterlin (2,12 milyar euro) maliyet çıkaracağı tahmin edilen planını iptal ederek ilk politika değişikliğini çoktan duyurdu. Ekibi, bu kaynağın bunun yerine hanehalkına yaşam maliyetlerinde destek vermek için kullanılacağını açıkladı. Ayrıca, 23,5 milyar euro borcu olduğu tahmin edilen Thames Water gibi zor durumdaki kamu hizmeti şirketleri üzerinde kamu denetimini artırmaya istekli olduğunun sinyalini verdi.

Neden Kral ile görüşmek zorunda?

İngiltere'nin anayasal monarşi sisteminde yeni bir başbakan, ancak hükümet kurmak üzere hükümdar tarafından davet edildikten sonra göreve başlayabiliyor.

Geçiş süreci, görevden ayrılan başbakanın istifasını sunmak üzere Buckingham Sarayı’nı ziyaret etmesiyle başlıyor. Bu istifa kabul edildikten sonra Kral, genellikle Avam Kamarası’nda çoğunluk sağlama olasılığı en yüksek olan kişiyi hükümet kurmaya davet ediyor.

Geleneksel olarak "kissing hands" olarak bilinen tören bugün büyük ölçüde sembolik olsa da, hükümetlerin yetkilerini Parlamento adına kullanırken taç tarafından atandığına ilişkin anayasal ilkeyi yansıtıyor. Yeni başbakan, Buckingham Sarayı’ndan ayrıldıktan sonra ulusa yapacağı ilk konuşmayı gerçekleştirmek üzere Downing Street’e gidiyor.

Andy Burnham’ın kabinesinde kimler olacak?

Burnham’ın, göreve başladıktan sonra pazartesi günü üst düzey bakanlar ekibini açıklaması bekleniyor. Ancak hafta sonu herhangi bir atamayı doğrulamayı reddederek yalnızca seçimini hâlâ "sonlandırmakta" olduğunu söyledi.

En büyük soru işareti, Maliye Bakanlığı koltuğu etrafında dönüyor. Görevdeki isim Rachel Reeves, ancak birçok yorumcu, Starmer’a sadakatiyle bilinen Reeves’in görevden alınacak ilk isimlerden biri olacağını öngörüyor. İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, medya haberlerine göre öne çıkan aday konumunda; Enerji Bakanı Ed Miliband’in adı da olası bir üst düzey kabine üyesi olarak sıkça dillendiriliyor.

Dışişleri Bakanı Yvette Cooper ve Kültür Bakanı Lisa Nandy’nin de etkili pozisyonlarını koruması bekleniyor. 2025’te ödenmemiş bir vergi borcu nedeniyle istifa eden Angela Rayner’ın da kabineye geri dönebileceği yönünde pek çok spekülasyon var.

Burnham’ın kabinesinin tam bileşimi, atamalar Downing Street’e girişinin ardından resmen açıklandığında netleşecek.