Yükselen sıcaklıklar Alp buzullarını zorluyor. Eriyen permafrost ve dengesiz buz kütleleri, buzul çökmelerini ve ağır afet riskini artırıyor.
Nepal’de yetkililer, ülkeyi vuran ve yüzlerce kişinin hayatını kaybetmesine yol açan yıkıcı ani selin Himalayalar’daki bir buzul gölünün taşması veya bir buzulun çökmesi sonucu meydana gelmiş olabileceğinden şüpheleniyor. Uzmanlar, benzer olayların Alpler için de tehdit oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
REKLAM
REKLAM
Hafta başında su, çamur ve kaya parçalarından oluşan dev bir sel, Tibet’in güneybatısından Nepal’in merkezine kadar yaklaşık 170 kilometrelik bir güzergâh boyunca ilerledi ve yüzlerce kişinin ölümüne neden oldu.
Bu tür felaketlerin Avrupa’da, özellikle de Alpler’de de yaşanabileceğini belirten buzul bilimci Olaf Eisen, Alfred Wegener Kutup ve Deniz Araştırmaları Enstitüsü ile Bremen Üniversitesi’nde profesör olarak görev yapıyor.
Eisen, Mayıs 2025’te İsviçre’nin Blatten köyünde meydana gelen kaya ve buzul çökmesini örnek gösterdi. Olay öncesinde köy tahliye edilmişti ancak 64 yaşındaki bir kişi hayatını kaybetmişti. Bununla birlikte Eisen, Alpler’de yaşanabilecek benzer bir olayın Nepal’deki felaketle aynı boyuta ulaşmasının düşük bir ihtimal olduğunu düşünüyor.
Eisen, "Mevcut tahminlere göre Nepal’deki felaket, çığ hacmi açısından Blatten’deki olaydan yaklaşık 10 ila 20 kat daha büyüktü," dedi.
Eisen, insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkisiyle Avrupa’nın dünyanın en hızlı ısınan kıtaları arasında yer aldığını belirterek, hızla geri çekilen buzullar ile eriyen donmuş toprakların yüksek dağlık bölgelerin istikrarını bozduğunu söyledi.
En yüksek risk altındaki bölgelerin, Fransa, İtalya, Avusturya ve İsviçre’nin bazı kesimleri de dahil olmak üzere yaklaşık 2.500 ila 3.000 metre rakımda bulunan alanlar olduğu belirtiliyor.
Eisen, "Sıcak hava dalgaları veya şiddetli yağışlar gibi aşırı hava olaylarıyla birleştiğinde, benzer doğal afetlerin bu bölgelerde meydana gelme ihtimali de giderek artıyor" ifadelerini kullandı.
İsviçre’de buzul çökmesi riski
İsviçre’de 1850 yılından bu yana yaklaşık 1.000 buzul yok oldu. İsviçre Radyo ve Televizyon Kurumu’na (SRF) göre toplamda yaklaşık 1.000 kilometrekarelik bir alan buz örtüsünü kaybetti.
Yıllardır yakından izlenen buzullardan biri olan Weisshorn Doğu Buzulu’nda, hafta başında üç küçük buzul çökmesi meydana geldi.
Buzulun sınırları içinde bulunduğu Randa Belediyesi’nin Belediye Başkanı Frederic Imboden, SRF’ye yaptığı açıklamada, "Bu buzul yıllardır izleniyor ve zaman zaman daha fazla, zaman zaman daha az olmak üzere tekrarlanan hareketler gözlemleniyor" dedi.
Buzuldan birkaç yüz bin metreküp buz ve kaya kütlesinin kopabileceği tahmin ediliyor. Imboden’a göre şu anda bölge sakinleri açısından herhangi bir tehlike bulunmuyor. Buna rağmen yürüyüş parkurları ve bisiklet yolları kapatıldı.
Buzul çökmelerinin nedenleri
Buzul çökmelerinin birden fazla nedeni bulunuyor. Eisen, Euronews’e yaptığı açıklamada, bunların bir yandan doğal ve döngüsel süreçlerin parçası olabileceğini belirtti.
Ancak uzmanlara göre bu tür olaylar giderek daha fazla insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkisiyle meydana geliyor.
Eisen, “Bazı durumlarda, burnu hâlâ donmuş olan bir buzulun altında su kabarcığı oluştuğu gözlemlendi, dedi.” Isı dalgaları ya da yağmurla birlikte bu kabarcık öyle büyük bir basınç oluşturabiliyor ki, buzulların hâlâ donmuş ön kısmı dayanamayarak çözülüyor. “Böylece tüm kütle bir anda serbest kalıyor,” diye açıklıyor.
Böyle bir olay 2022’de, Dolomitler’deki İtalyan Marmolata dağında yaşandı. Marmolata buzulu kopan dev bir buz kütlesi, on bir dağcının ölümüne yol açtı.
“İklimi korumak, buzulları korumaktır. Her bir ondalık derece çok önemli. Ortalama sıcaklık yeniden düşmeye başlarsa, buzullar uyum sağlayıp yeniden büyüyebilir,” diyor. Mekanik korumanın ise kalıcı bir etkisi yok; bu yöntem yalnızca belirli bölgelerdeki kayak merkezlerinde, yüksek enerji ve emek harcanarak uygulanıyor.