Euronews’e konuşan Komiser Valdis Dombrovskis, Ukrayna’nın bütçe ihtiyaçlarına ilişkin “açık soruların” önce netleşmesi gerektiğini söylüyor. Kiev, 23 milyar euroluk finansman açığının kapatılması için müttefiklerinden destek istedi.
Avrupa Birliği, Ukrayna’nın artan bütçe ihtiyaçlarının tam kapsamını net bir şekilde ortaya koymadan bu açığın nasıl kapatılacağına karar vermemeli, savaş yorgunu ülkeye verilen desteği denetleyen Ekonomiden Sorumlu Komiser Valdis Dombrovskis Euronews’e söyledi.
REKLAM
REKLAM
“Elbette düzgün, ayrıntılı bir değerlendirme yapmamız gerekiyor, ama savaşın hâlâ yüksek yoğunlukla sürdüğünü de biliyoruz. Hatta Rusya saldırılarını daha da yoğunlaştırıyor,” diyen Dombrovskis’in röportajı Letonya’nın başkenti Riga’da kaydedildi.
“Buna paralel olarak Ukrayna’daki ekonomik durum da son derece zor. Dolayısıyla bunun, Ukrayna’nın daha yüksek düzeyde finansmana ihtiyaç duymasına yol açabileceğini anlıyoruz,” diye ekledi.
“Hâlâ cevap bekleyen sorular var.”
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, geçen ay Savunma Bakanlığı bütçesindeki 27 milyar dolarlık (23 milyar avro) açığın kapatılmasını istemesiyle müttefiklerini hazırlıksız yakaladı.
Kiev yönetimi, bu açığın, yılın ikinci yarısı için ayrılan fonların yılın ilk altı ayındaki maliyetleri karşılamak üzere öne çekilmesinden kaynaklandığını savunuyor.
23 milyar avroluk tutar; personel giderleri, sosyal destekler ve aralarında 2027’nin başında yapılması planlanan teslimatlar için yaklaşık 6 milyar avroluk avans ödemelerinin de bulunduğu silah alımlarında kullanılacak.
Ancak Brüksel, henüz ikna olmuş değil ve açığın ne kadar büyük olduğunu, nereden kaynaklandığını ve nasıl kapatılabileceğini anlamak için kapsamlı bir döküm talep ediyor. Uluslararası Para Fonu da teknik görüşmelere dahil.
Olası bir çözüm olarak Zelenskiy, AB’nin 90 milyar avroluk destek kredisi kapsamındaki ödemeleri hızlandırmasını önerdi. Ancak bu adım, 2026 için 45 milyar, 2027 için 45 milyar avro ayrılan blokun ilk takvimini bozacak.
Ödemelerin öne çekilmesi, gelecek yıl desteğin tükenmesi ve sorunun daha da büyümesi riskini taşıyor.
Komisyon henüz bu yönde Kiev’den resmi bir talep almadı.
Dombrovskis, “Öncelikle bu ilave finansman ihtiyaçlarının tam olarak ne olduğunu ortaya koymamız, ardından da bunları nasıl finanse edeceğimizi Ukraynalı yetkililerle görüşmemiz gerekiyor,” diyerek, 90 milyar avroluk kredinin “belirli ayarlamalara” imkân verdiğini kaydetti.
Beklenmedik bu açık, Rusya’nın geniş çaplı işgalinin başlangıcından bu yana Ukrayna’nın peşini bırakmayan hesap verebilirlik ve şeffaflık tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Ülke, çok sayıda yolsuzluk skandalı ile dolandırıcılık, israf ve yanlış harcama iddialarıyla karşı karşıya kaldı.
Krediye şart olarak Kiev, Brüksel’e banka hesabı üzerinde denetim yetkisi verdi. Komisyon ayrıca silah alımlarına ilişkin sözleşmeleri de kontrol ediyor.
Dombrovskis, “Tüm bu programlarda iyi yönetişim, sağlam mali yönetim ve yolsuzlukla mücadele konularına büyük önem veriyoruz ve bunlar, makro-finansal yardım programımızın şartlılık unsurlarının bir parçası,” dedi.
Şu ana kadar, 2026 için ayrılan 45 milyar avroluk dilimin içinde, 3,2 milyar avro bütçe desteği ve 8,35 milyar avro askeri destek ödemesi yapıldı.
Varlıklar konusunda ‘ilerleme yolu’
Kredinin hızlandırılmasına alternatif olarak Ukrayna, AB ülkelerini Rusya Merkez Bankası’na ait dondurulmuş varlıkların kullanımını yeniden gündeme almaya teşvik ediyor.
AB, bu varlıkların 210 milyar avroluk kısmını elinde tutuyor; bunların büyük bölümü Belçika’daki Euroclear’da bulunuyor.
İsveç, Hollanda, İspanya ve Polonya, Baltık ülkelerinin de desteğiyle, geçen yıl zorlu tartışmaların ardından rafa kalkan, henüz denenmemiş planı canlandırmak için yeni bir girişime öncülük ediyor.
Belçika ise itirazlarının ‘sihirli bir şekilde ortadan kalkmadığını’ şimdiden hatırlattı.
Dombrovskis, Komisyonun üye devletlere destek vermeye hazır olduğunu, ancak yeni bir hukuk metni sunma taahhüdünde bulunmaktan kaçındığını söyledi.
“Geçen yıl bu varlıkların kullanımına ilişkin somut bir yasa teklifi sunduk. Ne var ki, özellikle Belçika’nın direnci nedeniyle, üye devletler buna uzlaşma sağlayamadı,” dedi.
“Ancak bu tartışmalara yeniden dâhil olmaya, gerekebilecek ilave güvenceleri aramaya ve bir çıkış yolu bulunmasına yardımcı olmaya kesinlikle hazırız.”
Dombrovskis, yürütme organının konuyu yeniden ilerletmesi için siyasi dengelerde ne tür değişiklikler gerektiği sorusunu yanıtsız bıraktı. Ancak, “üye devletler arasında anlaşmaya varılabileceğine” dair garantiler beklediklerine işaret etti.
Önceki girişimde Belçikalı yetkililer, benzeri olmayan bu cesur planı ortaya atmadan önce ülkeyle istişarede bulunmadığı için Komisyonu sert şekilde eleştirmişti.
Çıkmazı aşmak amacıyla Ukrayna, Euroclear’da tutulan Rus varlıklarının bir AB’ye ait saklama kuruluşuna devredilmesini öneriyor.
122 Avrupa Parlamentosu üyesinden oluşan, partiler üstü bir koalisyon da bu devri destekledi. Tartışmalar sürerken Brüksel, Kiev’in ihtiyaçlarının üçte birini finanse etmesi beklenen Batılı müttefikler üzerindeki baskıyı artırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta, selefi döneminde Ukrayna’ya sağlanan Amerikan yardımının tamamını Avrupalardan geri ödemelerini isteyeceğini söyledi.
Dombrovskis, Euronews’e verdiği demeçte Trump’ın tehdidini önemsemedi.
“Avrupa Birliği ve üye devletleri, Ukrayna’nın açık ara en büyük destekçisi ve mali katkı sağlayıcısı konumunda,” dedi.
“Ancak ABD de dâhil olmak üzere diğer ülkelerin de üzerlerine düşeni yapmaları önemli. Biz bu meseleye, bir bakıma, böyle bakıyoruz.”