Avrupa Komisyonu, TikTok’un 'sonsuz kaydırma' gibi zorlayıcı davranışları teşvik eden bağımlılık yapıcı özelliklerini yeterince sınırlamadığını tespit etti.
Avrupa Komisyonu cuma günü yayımladığı ön bulgularda, TikTok’un bağımlılık yaratan tasarımının Avrupa’nın Dijital Hizmetler Yasası’nı (DSA) ihlal ettiğini ve kullanıcıları yeterince koruyamadığını belirtti.
Komisyon, video uygulamasının kullanıcıların ekranlarını her yenilediklerinde sürekli yeni içerik sunan “sonsuz kaydırma” gibi bağımlılık yapıcı özelliklere dayandığını vurguladı.
Düzenleyicilere göre bu tasarım unsurları, kullanıcıların beynini “otomatik pilota” geçirerek uygulamayı tekrar tekrar açma ve kaydırma gibi zorlayıcı davranışları teşvik ediyor.
Ön bulgular, özellikle çocuklar ve gençler için ekran süresi konusunda sosyal medya platformları üzerindeki baskının arttığını gösteriyor. Dünya genelinde düzenleyiciler, teknoloji şirketlerinin genç kullanıcıları bu tür bağımlılık yaratan tasarım özelliklerinden korumak için yeterince çaba gösterip göstermediğini giderek daha fazla sorguluyor.
Komisyon ayrıca, TikTok’un bağımlılık yapıcı özelliklerin yarattığı risklere karşı yeterli önlem almadığını da belirtti.
Avrupa Komisyonu'nun teknoloji egemenliği, güvenlik ve demokrasiden sorumlu başkan yardımcısı Henna Virkkunen cuma günü yaptığı açıklamada, "Sosyal medya bağımlılığının çocukların ve gençlerin gelişmekte olan zihinleri üzerinde zararlı etkileri olabilir," dedi.
"Dijital Hizmetler Yasası, platformları kullanıcıları üzerinde yaratabilecekleri etkilerden sorumlu kılıyor. Avrupa'da çocuklarımızı ve vatandaşlarımızı çevrimiçi ortamda korumak için mevzuatımızı uyguluyoruz," dedi.
TikTok 'hizmetinin temel tasarımını değiştirmeli'
Komisyon, TikTok’un kullanıcıların ekran başında geçirdikleri süreyi yönetmelerine yardımcı olmayı amaçlayan “Günlük Ekran Süresi” özelliğini özellikle mercek altına aldı.
Platformda 13 ila 17 yaş arasındaki kullanıcılar için otomatik olarak bir saatlik zaman sınırı belirleniyor. Ancak Komisyon, bu sınırın etkisiz olduğunu belirterek, uyarıların “göz ardı edilmesinin çok kolay” olduğunu vurguladı.
Düzenleyiciler ayrıca TikTok’un ebeveyn denetimi araçlarından da endişe duyuyor. “Aile Eşleştirme” özelliği sayesinde ebeveynler, çocuklarının güvenlik ayarlarını özelleştirebiliyor, ekran süresi sınırları koyabiliyor, etkinlik raporları alabiliyor ve belirli arama terimlerini ya da etiketleri kısıtlayabiliyor.
Komisyon, ebeveyn sınırlamalarının başarılı olmadığını çünkü "ebeveynlerin kontrolleri uygulamak için ek zaman ve beceri gerektirdiğini" söyledi.
Komisyon, DSA'ya uymak için TikTok'un "hizmetinin temel tasarımını değiştirmesi" gerektiği sonucuna vardı.
Önerilen değişiklikler arasında sonsuz kaydırmanın devre dışı bırakılması, daha etkili "ekran süresi araları" ve uygulamanın video önerilerindeki değişiklikler yer alıyor.
TikTok nasıl yanıt verdi?
Euronews Next'e gönderilen bir e-postada TikTok, Komisyon'un ön bulgularının "platformumuzun kategorik olarak yanlış ve tamamen haksız bir tasvirini sunduğunu" söyledi.
Şirket, "Bu bulgulara elimizdeki her yolla itiraz etmek için gerekli her türlü adımı atacağız" diye ekledi.
TikTok, uzmanların ekran süresini düzenlemek için herkese uyan tek bir yaklaşım olmadığını, bu nedenle platformun insanların ne kadar zaman harcayacakları konusunda kendi kararlarını vermelerine yardımcı olacak çok sayıda araç sunduğunu söyledi.
Şirket, ekran süresi sınırlarının yanı sıra, insanları gece için uygulamayı kapatmaya yönlendiren uyku saatleri ve kullanıcılara sınırlarına bağlı kaldıkları için rozetler veren bir ödül sistemi olan yeni refah görevleri gibi özelliklere de sahip olduğunu belirtti.
Bundan sonra ne olacak?
2024’te başlatılan soruşturma, TikTok’un çevrimiçi platformlar için risk yönetimi, içerik denetimi ve şeffaflık konularında yükümlülükler getiren Avrupa Birliği yasası Dijital Hizmetler Yasası’na uyup uymadığını inceliyor.
Soruşturma kapsamında, şirketin iç risk değerlendirmeleri, kurum içi verileri ve davranışsal bağımlılıkla ilgili bilimsel araştırmalar analiz edildi.
Komisyon, geçtiğimiz ekim ayında TikTok ve sosyal medya devi Meta’nın, araştırmacıların kamuya açık verilere erişimini zorlaştırarak DSA’yı ihlal ettiklerini belirtmişti. TikTok’un reklamcılık kurallarına ilişkin yürütülen ayrı bir soruşturma ise halihazırda sonuçlanmış durumda.
Açıklanan bulgular henüz ön değerlendirme niteliğinde. Dolayısıyla şu ana kadar herhangi bir para cezası ya da yaptırım uygulanmadı ve soruşturma sürüyor.
TikTok’un şimdi Komisyon’un bulgularını inceleme ve yazılı olarak yanıt verme hakkı bulunuyor. Komisyon ayrıca, DSA düzenlemelerinin uygulanmasını denetleyen bağımsız bir danışma organı olan Avrupa Dijital Hizmetler Kurulu’na da danışacak.
Süreç sonunda, TikTok'un küresel yıllık cirosunun yüzde 6'sına kadar para cezasının eşlik edebileceği bir uyumsuzluk kararına yol açabilir.
DSA soruşturmasında TikTok, Komisyon'a uygulamasını nasıl geliştireceğine dair tavsiyeler gönderdi. Şirket, platformunda yayınlanan tüm reklamların tam içeriğini her 24 saatte bir güncelleyeceği çevrimiçi bir reklam havuzunda yayınlamayı kabul etti.