Stronsiyum optik kafes saati olarak adlandırılan yeni saat, zamanı 19 ondalık basamağa kadar ölçebiliyor.
Çinli bilim insanları, şimdiye kadar geliştirilen en hassas saatlerden birini üreterek gelecekte “saniye”nin resmi tanımının değişmesinin önünü açabilecek önemli bir başarıya imza attı.
REKLAM
REKLAM
Stronsiyum optik kafes saati olarak adlandırılan yeni saat, zamanı 19 ondalık basamağa kadar ölçebiliyor.
Araştırmacılara göre bu saat, yaklaşık 30 milyar yıl boyunca çalıştırılsa bile yalnızca 1 saniyelik hata payına sahip olacak ki bu süre, evrenin mevcut yaşının iki katından fazla.
Bu düzeyde hassasiyet, önümüzdeki yaklaşık 10 yıl içinde saniyenin uluslararası tanımının değiştirilmesi hedefi açısından kritik bir adım olarak görülüyor.
Ancak bunun gerçekleşebilmesi için aynı ölçüm prensibine dayanan en az üç optik saatin farklı kurumlarda belirli doğruluk ve kararlılık standartlarını karşılaması gerekiyor. Yeni geliştirilen saat bu kriterleri karşılayan sistemlerden biri oldu.
Saniyenin tanımı neden değişebilir?
Saniye başlangıçta bir günün 86 bin 400’de biri olarak tanımlanmıştı. Ancak Dünya’nın dönüş hızının değişken olması, bu yöntemin bilimsel ölçümler için yeterince hassas olmamasına yol açtı. Bu nedenle 1967’den beri saniye, sezyum-133 atomunun 9.192.631.770 titreşimi temel alınarak tanımlanıyor.
Optik saatler ise görünür ışık frekanslarında titreşen stronsiyum gibi atomları kullanıyor. Bu atomlar saniyede yaklaşık 700 katrilyon titreşim üreterek sezyum saatlerine kıyasla çok daha hassas ölçüm yapılmasını sağlıyor.
Yeni rekor
Çin Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (USTC) ekibi, geliştirdikleri sistemde belirsizliği 9,2 × 10⁻¹⁹ seviyesine, kararlılığı ise 6,3 × 10⁻¹⁹ seviyesine ulaştırdıklarını açıkladı. Bu performans, saniyenin yeniden tanımlanması için gerekli doğruluk eşiğini karşılıyor.
Bilim insanlarına göre bu tür ultra hassas saatler yalnızca zaman ölçümünü geliştirmekle kalmayacak; karanlık madde araştırmaları ve Dünya’nın kütleçekim alanındaki çok küçük farkların ölçülmesi gibi alanlarda da kullanılabilecek.
Saniyenin yeniden tanımlanmasına ilişkin nihai kararlar dört yılda bir toplanan Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı’nda alınıyor. Ancak mevcut ilerleme düzeyi nedeniyle kararın bu yıl değil, 2030’daki toplantıda gündeme gelmesi bekleniyor.
Araştırmanın sonuçları hakemli Metrologia dergisinde yayımlandı.