Şirketin kurucusu Elon Musk uzun yıllardır SpaceX'in temel amacını insanlığı Mars'a taşımak ve çok gezegenli bir tür haline getirmek olarak tanımlıyordu. Ancak son dönemde şirketin yapay zeka girişimi xAI ile birleştirilmesi, yatırımcıların odağını farklı bir noktaya çevirdi.
SpaceX'in önümüzdeki hafta gerçekleştirmeyi hedeflediği halka arzın, şirketi yaklaşık 1,78 trilyon dolar değerlemeye taşıyabileceği düşünülüyor. Ancak bazı analistler, bu astronomik değerin uzun vadede sürdürülebilir olup olmadığı konusunda ciddi soru işaretleri olduğunu söylüyor.
REKLAM
REKLAM
Şirketin kurucusu Elon Musk uzun yıllardır SpaceX'in temel amacını insanlığı Mars'a taşımak ve çok gezegenli bir tür haline getirmek olarak tanımlıyordu. Ancak son dönemde şirketin yapay zeka girişimi xAI ile birleştirilmesi, yatırımcıların odağını farklı bir noktaya çevirdi.
Yeni stratejinin merkezinde uzay tabanlı veri merkezleri ve yapay zeka altyapıları var. Ancak şüpheciler bunun son derece maliyetli ve başarısı henüz kanıtlanmamış bir girişim olduğunu savunuyor.
Yapay zeka maliyetleri baskıyı artırıyor
Yorumculara göre birleşme sonrasında şirket harcamalarının önemli bir bölümü artık xAI'ın yüksek maliyetli yapay zeka operasyonlarına gidiyor.
Bu durum, zaten yıllardır milyarlarca dolar harcayan SpaceX'in finansal yükünü daha da artırabilir.
Financial Times yazarı Richard Waters, şirketin bugün ulaştığı değerlemenin beş veya on yıl sonra nasıl gerekçelendirileceğinin en önemli sorulardan biri olduğunu belirtiyor.
Analistlere göre SpaceX'in fiyat/kazanç oranı son derece agresif seviyelerde ve yatırımcı güveninin sarsılması halinde bu durum ciddi değer kayıplarına yol açabilir.
Kısa pozisyon tartışmaları büyüyor
Piyasalarda, halka arz sonrasında SpaceX hisselerine karşı açığa satış (short) pozisyonları alınabileceğine yönelik tartışmaların yoğunlaştığı belirtiliyor. Açığa satış, yatırımcının sahip olmadığı bir hisse senedi veya finansal varlığı aracı kurumdan ödünç alarak yüksek fiyattan satması ve fiyatı düştüğünde daha düşük bir fiyattan geri alarak aradaki farktan kâr etmeyi amaçladığı bir işlem stratejisi.
Bazı yatırımcılar şirketin mevcut değerlemesinin aşırı yüksek olduğunu düşünürken, diğerleri SpaceX'in gelecekte devasa gelir kaynakları yaratabileceğine inanıyor.
Bu durumun halka arz sonrasında hisselerde sert fiyat hareketlerine yol açabileceği öngörülüyor.
Yapay zeka şirketleri Wall Street üzerinde baskı yaratabilir
Analistler ayrıca SpaceX'in yanı sıra OpenAI ve Anthropic gibi yapay zeka devlerinin de halka arz hazırlıkları yapmasının Wall Street üzerindeki baskıyı artırabileceğini düşünüyor.
Bazı uzmanlara göre yatırımcıların yapay zeka şirketlerine yönelik yoğun ilgisi zaten oldukça şişkin bir piyasa ortamı oluşturmuş durumda.
Bu nedenle SpaceX'in halka arzı, teknoloji sektöründeki aşırı iyimserliğin zirve noktası olarak da görülebilir.
Tesla benzetmesi yapılıyor
Futurism'e göre, analistler değerlendirmelerinde sık sık Tesla örneğine atıfta bulunuyor.
Tesla'nın piyasa değeri uzun yıllardır insansı robotlar, tam otonom sürüş sistemleri ve geleceğin teknolojilerine ilişkin vaatlerle desteklenirken, şirketin mevcut gelirleri bu beklentilerin oldukça gerisinde kaldı.
Benzer şekilde bazı yatırımcılar, SpaceX'in bugünkü değerlemesinin de mevcut finansal performansından çok gelecekte gerçekleşmesi umulan projelere dayandığını düşünüyor.
Gelirlerin büyük bölümü hâlâ uydu ağından geliyor
SpaceX'in en önemli gelir kaynaklarından biri, şirketin uydu internet ağı olan Starlink.
Ancak yorumcular, Starlink'in gelirlerinin şirketin devasa yatırım ve operasyon maliyetlerini karşılamaya yeni yeni katkı sağlamaya başladığını belirtiyor.
Şirket ayrıca ABD hükümetinden aldığı yüksek bütçeli uzay ve savunma sözleşmelerine de önemli ölçüde bağımlı durumda.
'Musk'ın asıl yeteneği hikâye anlatmak'
Diğerlerine göre ise SpaceX'in yatırım hikâyesi bugün somut kârlılıktan çok geleceğe yönelik büyük vizyonlara dayanıyor.
Yörüngedeki veri merkezleri gibi projelerin teknik ve ekonomik açıdan uygulanabilirliği henüz kanıtlanmış değil. Bu nedenle bazı uzmanlar, şirketin yatırımcılara bugünün gelirlerini değil, henüz var olmayan bir geleceği sattığını savunuyor.
Waters da değerlendirmesinde SpaceX'in roketleri ve uydu iletişim ağının etkileyici mühendislik başarıları olduğunu kabul etmekle birlikte, Musk'ın en büyük yeteneğinin teknoloji geliştirmekten çok güçlü gelecek hikâyeleri kurmak olabileceğini öne sürüyor.