MV Hondius gemisindeki durum gelişmeyi sürdürüyor; salgınla bağlantılı üç ölüm bildirildi. Peki hantavirüs nedir ve nasıl yayılıyor?
Bir yolcu gemisinde üç kişinin ölümüne ve birkaç kişinin de hastalanmasına neden olan salgına kemirgen kaynaklı bir hastalığın yol açtığından şüphelenilirken, sağlık yetkilileri şimdi nadir görülen insandan insana bulaşma olasılığını araştırıyor.
REKLAM
REKLAM
Araştırmalar, hantavirüslerin yüzyıllardır var olduğunu ve Asya ve Avrupa'da salgınların belgelendiğini gösteriyor.
İşte hantavirüs hakkında bilmeniz gerekenler, nasıl yayıldığı ve bu salgının neden endişe uyandırdığı.
Yolcu gemisi salgını: MV Hondius'ta neler oluyor?
Yaklaşık 150 kişiyle Cape Verde açıklarında karaya oturan Hollanda bandıralı MV Hondius yolcu gemisinde üç yolcu öldü ve sekiz yolcu da hantavirüs nedeniyle hastalandı.
Gemi 1 Nisan'da Arjantin'den Atlantik gezisi için ayrılmış ve Antarktika, Falkland Adaları ve diğer yerlere uğraması planlanmıştı, ancak salgın nedeniyle güzergahı değişti.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, hantavirüs vakası olduğundan şüphelenilen üç hastanın tahliye edildiğini ve Hollanda'ya doğru yola çıktıklarını söyledi.
X hesabından yaptığı açıklamada "Bu aşamada, genel halk sağlığı riski düşük kalmaya devam ediyor" dedi.
Gemi, Avrupa sağlık yetkililerinin talebi üzerine İspanya'nın Kanarya Adaları'na yanaşmak için izin beklerken yolcular kabinlerinde izole edilmiş durumda.
Yolculardan Qasem Elhato, "Günlerimiz normale yakın geçti, sadece yetkililerin bir çözüm bulmasını bekliyoruz," dedi. "Ancak gemide moraller yüksek ve kendimizi kitap okuyarak, film izleyerek, sıcak içecekler içerek ve bu tür şeylerle meşgul ediyoruz."
Bu arada DSÖ'den Maria Van Kerkhove, yetkililerin insandan insana bulaşma olasılığını araştırdıklarını - ki bu son derece nadir görülen bir durum - ve ilk enfekte olan kişinin virüsü muhtemelen gemiye binmeden önce kaptığına inandıklarını söyledi. Yetkililer ayrıca gemide fare bulunmadığını da belirttiler.
Gemiyle bağlantılı bir vaka İsviçre'de de teyit edilirken, Güney Afrika ve İsviçre'deki sağlık yetkilileri nadir durumlarda insanlar arasında yayılabilen bir tür tespit etti.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, kemirgenler tarafından taşınan ve esas olarak kurutulmuş kemirgen dışkılarından havadaki partiküllerin solunması yoluyla insanlara bulaşan bir grup virüsü ifade eder.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre, hantavirüsler iki ciddi hastalığa neden olabilir.
Bunlardan ilki, akciğerleri etkileyen ve ciddi solunum yetmezliğine yol açabilen hantavirüs pulmoner sendromudur. İkincisi ise böbrekleri etkileyen ve ciddi komplikasyonlara neden olabilen renal sendromlu hemorajik ateştir.
Nasıl yayılır?
Enfekte kemirgenlerle veya bunların idrar, tükürük veya dışkılarıyla temas - özellikle bu materyaller rahatsız edildiğinde ve havaya karıştığında - hantavirüsün yayılmasının birincil yoludur.
İnsanlar tipik olarak kemirgen faaliyetlerinin olduğu evler, kulübeler veya barakalar gibi kapalı veya iyi havalandırılmayan alanlarda maruz kalırlar.
Dünya Sağlık Örgütü, nadir de olsa, hantavirüslerin doğrudan insanlar arasında da yayılabileceğini ve MV Hondius salgını vakasında bunun araştırıldığını söylüyor.
Avustralyalı virüs araştırmacısı Paul Griffin Avustralya Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada her yıl dünya çapında yaklaşık 150.000 ila 200.000 hantavirüs enfeksiyonu tespit edildiğini söyledi.
"İnsandan insana yayılması çok nadirdir" dedi.
Belirtiler nelerdir?
Virüsün erken teşhisi zordur, çünkü sıklıkla günlük grip benzeri semptomlarla başlar.
Dallas'taki UT Southwestern Tıp Merkezi'nden Sonja Bartolome, "Hastalığın erken dönemlerinde, hantavirüs ile grip arasındaki farkı gerçekten anlayamayabilirsiniz" diyor.
Erken dönemdeki belirtiler ateş, titreme, kas ağrısı ve baş ağrısından oluşabilir. Ancak virüsün daha ciddi bir hal alması uzun sürmez.
Hantavirüs pulmoner sendromunda belirtiler virüse maruz kaldıktan bir ila sekiz hafta sonra ortaya çıkar ve akciğerler sıvıyla dolmaya başladığında ciddi solunum problemlerine dönüşebilir.
Renal sendromlu hemorajik ateş öncelikle böbrekleri etkiler ve düşük tansiyona, iç kanamaya ve akut böbrek yetmezliğine yol açabilir.
Ne kadar tehlikelidir?
Ölüm oranları türe bağlı olarak değişir.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre, hantavirüs pulmoner sendromu vakaların yaklaşık %35'inde ölümcül iken, renal sendromlu hemorajik ateş %1 ila %15 arasında değişen bir orana sahiptir.
Tedavisi var mı?
Şu anda hantavirüs enfeksiyonları için spesifik bir tedavi veya kür bulunmamaktadır.
Hastalar tipik olarak oksijen tedavisi, mekanik ventilasyon ve ciddi vakalarda diyalizi içerebilen destekleyici bakım alırlar. Erken tıbbi müdahale hayatta kalma şansını önemli ölçüde artırır.
Onlarca yıllık araştırmalara rağmen, hastalığın birçok yönü hala belirsizliğini korumaktadır.
Virüsten kaçınmanın en iyi yolu kemirgenler ve dışkılarıyla teması azaltmaktır. Kemirgen dışkılarını temizlerken koruyucu eldiven ve çamaşır suyu kullanılması tavsiye edilir.
Halk sağlığı uzmanları ayrıca virüsün havaya karışmasına neden olabileceğinden dışkıların süpürülmemesi veya vakumlanmaması konusunda da uyarıda bulunmaktadır.
Yakın zamanda başka hantavirüs vakaları görüldü mü?
En son şüpheli salgın MV Hondius gemisinde görülmüş olsa da, geçen yıl Gene Hackman'ın eşi Betsy Arakawa'nın Şubat 2025'te Santa Fe, New Mexico'daki evlerinde öldüğü yüksek profilli bir vaka yaşanmıştır.
Yapılan otopside kadının hantavirüs pulmoner sendromundan öldüğü doğrulandı. Raporlar, ölümünden önceki günlerde grip benzeri semptomlar aradığını gösteriyordu.
Daha sonra mülkte, maruziyetin kaynağı olabilecek kemirgen aktivitesine dair kanıtlar bulunmuştur.