Şimdiye kadar, olası bir hantavirüs salgını nedeniyle bir kruvaziyer gemisinde üç kişi hayatını kaybetti. Peki hantavirüs nedir, nasıl bulaşır?
Kemirgenlerden bulaşan bir hastalığın, üç kişinin hayatını kaybettiği ve birkaç kişinin de hastalandığı bir yolcu gemisinde bir salgına yol açtığından şüpheleniliyor.
REKLAM
REKLAM
Çalışmalar, hantavirüslerin yüzyıllardır var olduğunu ve Asya ile Avrupa’da kayda geçen salgınlar bulunduğunu gösteriyor.
İşte hantavirüs hakkında bilmeniz gerekenler, nasıl bulaştığı ve bu salgının neden kaygı yarattığı.
Hantavirüs nedir?
Hantavirüs, kemirgenler tarafından taşınan ve başlıca, kurumuş kemirgen dışkılarından havaya karışan parçacıkların solunması yoluyla insanlara bulaşan bir virüs grubunu ifade eder.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre hantavirüsler iki ciddi hastalığa yol açabiliyor.
İlki, akciğerleri etkileyen ve ağır solunum yetmezliğine neden olabilen hantavirüs akciğer sendromu. İkincisi ise böbrekleri etkileyen ve ciddi komplikasyonlara yol açabilen böbrek sendromlu kanamalı ateş.
Nasıl bulaşır?
Enfekte kemirgenlerle ya da bunların idrarı, tükürüğü veya dışkısıyla temas, özellikle de bu materyallerin karıştırılıp havaya karışması, hantavirüsün yayılmasının başlıca yoludur.
İnsanlar genellikle, kemirgen faaliyeti olan ev, kulübe ya da baraka gibi kapalı veya yetersiz havalandırılan ortamlarda virüse maruz kalıyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, nadir de olsa hantavirüsler insanlar arasında doğrudan da bulaşabiliyor.
Avustralyalı virüs araştırmacısı Paul Griffin, Avustralya Haber Ajansı’na dünyada her yıl yaklaşık 150 bin ila 200 bin hantavirüs enfeksiyonu tespit edildiğini söyledi.
“İnsandan insana bulaşması son derece nadir,” dedi.
Belirtileri neler?
Hastalığın erken dönemde tespit edilmesi zordur; çünkü çoğu zaman sıradan grip benzeri belirtilerle başlar.
“Hastalığın başında, hantavirüs ile sıradan gribi birbirinden ayırt edemeyebilirsiniz,” diyor Dallas’taki UT Southwestern Tıp Merkezi’nden Dr Sonja Bartolome.
Başlangıç belirtileri arasında ateş, titreme, kas ağrıları ve baş ağrısı sayılabilir. Ancak virüs kısa sürede daha ağır bir tabloya dönüşebiliyor.
Hantavirüs akciğer sendromunda belirtiler, virüse maruziyetten bir ila sekiz hafta sonra ortaya çıkıyor ve akciğerlerin sıvıyla dolmaya başlamasıyla birlikte ciddi solunum problemlerine dönüşebiliyor.
Böbrek sendromlu kanamalı ateş ise öncelikle böbrekleri etkiliyor; düşük tansiyona, iç kanamaya ve ani böbrek yetmezliğine yol açabiliyor.
Ne kadar tehlikeli?
Ölüm oranları, virüsün türüne göre değişiyor.
CDC’ye göre hantavirüs akciğer sendromu vakalarının yaklaşık yüzde 35’i ölümle sonuçlanırken, böbrek sendromlu kanamalı ateşte bu oran yüzde 1 ile 15 arasında değişiyor.
Tedavisi var mı?
Şu anda hantavirüs enfeksiyonları için özel bir tedavi ya da kesin bir kür bulunmuyor.
Hastalar genellikle oksijen tedavisi, mekanik ventilasyon ve ağır vakalarda diyalizi de içeren destekleyici tedavi alıyor. Erken tıbbi müdahale, hayatta kalma şansını belirgin biçimde artırıyor.
Onlarca yıllık araştırmaya rağmen hastalığın birçok yönü hâlâ tam olarak aydınlatılmış değil.
Virüsten korunmanın en iyi yolu, kemirgenlerle ve dışkılarıyla teması azaltmak. Kemirgen dışkılarını temizlerken koruyucu eldiven ve çamaşır suyu kullanılması öneriliyor.
Halk sağlığı uzmanları ayrıca, virüsün havaya karışmasına yol açabileceği için dışkıların süpürülmemesi veya elektrik süpürgesiyle çekilmemesi uyarısında bulunuyor.
Son dönemde başka hantavirüs vakaları da görüldü mü?
En son şüpheli salgın MV Hondius’ta yaşanırken, Şubat 2025’te New Mexico’daki Santa Fe kentinde bulunan evlerinde hayatını kaybeden, oyuncu Gene Hackman’ın eşi Betsy Arakawa ile ilgili de geçen yıl çok ses getiren bir vaka yaşanmıştı.
Otopsi, ölüm nedeninin hantavirüs akciğer sendromu olduğunu doğruladı. Haberlerde, ölümünden önceki günlerde internette grip benzeri belirtiler hakkında araştırma yaptığı bildirildi.
Daha sonra arazide kemirgen faaliyetine dair bulgulara rastlandı; virüse bu yolla maruz kalmış olabileceği değerlendirildi.