İran'da yeni eğitim yılı, artan öğrenim ücretleri, yükselen kırtasiye fiyatları, savaş endişeleri ve değer kaybeden riyalin gölgesinde başlıyor. Euronews Farsça, ülkede azalan öğrenci kayıtlarını ve ailelerin derinleşen ekonomik sıkıntılarını ele aldı.
İran'da yeni eğitim yılı, bazı özel okullarda öğrenim ücretlerinin yaz aylarında neredeyse üç katına çıkmasının gölgesinde çarşamba günü başlayacak. Savaş endişeleri, yaptırımlar ve riyalin değer kaybının aile bütçeleri üzerindeki baskıyı artırması nedeniyle Tahran genelindeki özel okullara kayıtların azaldığı bildiriliyor.
REKLAM
REKLAM
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yeni eğitim yılının başlaması dolayısıyla pazartesi günü Tahran'daki bir kız ilkokulunda okul zilini çaldı.
Eğitim Bakanlığı, savaşın önceki dönemlerinde uygulanan uzaktan eğitimin ardından okullara yüz yüze eğitime öncelik verme talimatı verdi.
Bakanlık ayrıca yeni eğitim yılında özel okullardaki öğrenim ücretlerine yapılacak zamları yüzde 35 ile sınırlandıran bir düzenleme yayımladı. Ülke genelinde öğrenim ücretleri 14 milyon ile 145 milyon tümen (53-549 euro) arasında belirlendi.
Ancak uygulamada bu sınırın dikkate alınmadığı görülüyor. Tahran'ın doğusunda yaşayan ve lise son sınıfta eğitim gören Bita, Euronews'e yaptığı açıklamada, geçen yıl 80 milyon tümen (303 euro) ödediği okul ücretinin bu yıl 220 milyon tümene (833 euro) yükseldiğini söyledi. Bu, yüzde 175'lik bir artış anlamına geliyor.
Bita, "Lisenin son sınıfındayım. Alt sınıflardaki öğrenciler biraz daha az ödüyor. Ayrıca yaklaşık 20 milyon tümen (76 euro) tutan broşürler ve okul tarafından basılan ders kitapları için ayrı bir ücret ödemek zorundayız," dedi.
"Şu anda özel bir lisede son sınıfta okuyan bir öğrencinin ailesinin eğitim için yaklaşık 250 milyon tümen (947 euro) ödemesi gerekiyor. Elbette şehrin kuzeyindeki varlıklı semtlerde bu maliyet daha da yükseliyor," diye konuştu.
İran'ın resmi para birimi riyal olsa da günlük alışverişlerde ve fiyatlandırmalarda tümen kullanılıyor. 1 tümen 10 riyale denk gelirken, pazartesi günü serbest piyasada 1 euro 264 bin tümenin (2 milyon 640 bin riyal) biraz üzerinde işlem gördü.
57 yaşındaki Maryam, Tahran'ın güneyindeki birkaç özel ilkokulda muhasebeci olarak çalışıyor.
Maryam, çalıştığı okullardan birinde öğrenim ücretinin iki yıl önce 36 milyon tümen (136 euro) iken bu yıl 85 milyon tümene (322 euro) yükseldiğini söyledi. Kayıtlardaki düşüşün yalnızca artan maliyetlerden değil, güvenlik endişelerinden de kaynaklandığını belirtti.
Maryam, Euronews'e yaptığı açıklamada, "Bu okullardan birinin karşısında bir polis karakolu bulunuyor. Savaşın yeniden başlaması halinde çocuklarının burada güvende olmayacağından endişe eden veliler nedeniyle çok sayıda öğrenci kayıt yaptırmadı," dedi.
"Bir diğer endişeleri ise derslerin yeniden çevrim içi yapılması ihtimali. Kâr amacı gütmeyen okullarda çevrim içi eğitim için yüksek ücret ödemek istemiyorlar."
Maryam ayrıca Tahran'ın Şehrak-ı Veliasr bölgesindeki bir okulun, faaliyet gösterebilmek için gereken asgari öğrenci sayısına ulaşamaması nedeniyle tamamen kapandığını söyledi.
Lüks kırtasiye paketleri
Resmi verilere göre İran'da ücretli eğitim veren okullar ve üniversitelerde toplam yaklaşık 3,3 milyon öğrenci bulunuyor. Bu öğrencilerin yaklaşık yüzde 70'i öğrenim ücreti ödüyor.
Toplam öğrenci sayısı son 10 yılda 4,4 milyondan 3,3 milyona geriledi. Eğitim Bakanlığı, bu düşüşün nedenlerinden birinin halkın alım gücündeki azalma olduğunu belirtiyor.
Tahran'daki İslami Azad Üniversitesi'nde üçüncü dönem hukuk öğrencisi olan Mehra ise sabit ve değişken öğrenim ücretlerinin toplamının 11 milyon tümenden (41 euro) 22 milyon tümene (83 euro) yükseldiğini söyledi.
Masraflar harçla sınırlı değil. Temel bir okul kırtasiye setinin fiyatı bugün 3 milyon tümen (11,30 euro) ile 17 milyon tümen (64,30 euro) arasında değişiyor.
Üniversite öğrencilerinin ders notlarını basmak için sıkça kullandığı CopyMax marka 500 yapraklık A4 fotokopi kâğıdının bir paketi 975 bin tümenden (3,69 euro) başlıyor.
Geri dönüştürülmüş gazete kâğıdından üretilen A4 kâğıtların paketi 390 bin tümenden (1,48 euro) başlıyor, ancak okul çalışmaları için uygun görülmüyor. Fiyatlar, kırtasiyenin Tahran’ın hangi semtinde bulunduğuna göre de ciddi biçimde değişiyor.
Karaj’ın eteklerinde, Şehriyar yakınlarındaki Vahidieh kasabasında kırtasiye dükkânı işleten Arya ve eşi Roksana, Tahran ve Karaj’daki satıcılarla aynı toptancı pazarlardan mal almalarına rağmen, düşük alım gücü nedeniyle raf fiyatlarını büyük şehirlerdeki seviyelere çıkaramadıklarını Euronews’e anlattı.
Arya’ya göre kaliteli bir defterin fiyatı geçen yıl 85 bin tümen (0,32 euro) iken bu yıl 180 bin tümene (0,68 euro) çıktı; yani yaklaşık yüzde 100 zamlandı.
Roksana, müşteri sayısının azaldığını, ancak bazı ailelerin geçen yıl derslerin çevrim içi işlenmesi nedeniyle büyük ölçüde kullanılmadan kalan kırtasiye malzemelerini bu yıl yeniden değerlendirdiğini söyledi.
“Müşteri sayımız düştü ama bu, öğrencilerin bu yıl kırtasiye malzemesi almadığı anlamına gelmiyor. Örneğin kendi oğlum geçen yıldan kalan defterleri kullanıyor,” dedi.
“Üstelik geçen eğitim-öğretim yılının büyük bölümünde dersler çevrim içi yapıldığı için çocuklar çantalarını, ayakkabılarını, üniformalarını pek kullanmadı. Bu nedenle aileler bu yıl yenisini alma gereği görmüyor,” diye sözlerini tamamladı.