Yeni bir araştırma, aşı öncesinde vücutta bulunan bazı antikorların kişinin COVID-19 aşısına vereceği yanıtın gücü hakkında ipuçları taşıyabileceğini ortaya koydu.
Herkes aşıya aynı şekilde yanıt vermiyor. Bağışıklık sisteminin verdiği tepkinin gücü; yaş, cinsiyet, geçirilmiş hastalıklar ve genetik özellikler gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebiliyor.
REKLAM
REKLAM
Cell Press Blue'da yayımlanan yeni araştırmada, ABD Ulusal Kanser Enstitüsü’nün SeroNet programında görev yapan bilim insanları, yaygın mikroplara karşı önceden oluşmuş antikorların bir kişinin yeni aşılara vereceği yanıtı öngörüp öngöremeyeceğini inceledi.
Araştırmayı yöneten Joshua LaBaer, “Bazı biyobelirteçler, yapay zekâ ile analiz edildiğinde, insanlar aşı olmadan önce bile kimin güçlü bir yanıt verme olasılığının yüksek olduğunu öngörebiliyor” dedi. Bulgular, bazı insanların bağışıklık sisteminin aşıya yanıt vermeye diğerlerine kıyasla daha hazır olabileceğine işaret ediyor.
Bağışıklık sisteminin baskılanması anlamına gelen immünosupresyonun, aşılama sonrasında daha zayıf bir antikor yanıtıyla ilişkili olduğu biliniyor. Bu durum, enfeksiyon riskinin yanı sıra hastalığın ağır seyretme ve ölüm riskini de artırabiliyor.
Yeni çalışma, kişinin aşı olmadan önceki bağışıklık profilinin, aşılama sonrasında nasıl bir yanıt vereceğine ve bu yanıtın ne kadar güçlü olacağına dair önemli ipuçları taşıdığını ortaya koyuyor.
Bilim insanları, yaygın virüsler, bakteriler ve otoimmün hastalıklarla ilişkili hedeflerden 185 antijene karşı oluşan antikorları belirlemek için 4 binden fazla kişiden alınan 8 bini aşkın kan örneğini analiz etti.
Çalışmaya sağlıklı gönüllülerin yanı sıra HIV, multipl miyelom ve solid organ nakli gibi nedenlerle bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler de dahil edildi. Katılımcıların tamamı COVID-19 aşısı olmuştu.
Bilim insanları daha sonra, COVID-19 aşısından önce ve sonra alınan örneklerdeki kalıpları analiz etmek için yapay zekâ kullandı ve hastaların aşıya güçlü ya da zayıf yanıt verenler olarak sınıflandırılmasına yardımcı olan antikor imzalarını belirledi.
Belirledikleri ve “nöbetçi antikorlar” olarak adlandırdıkları bu moleküller, bir kişinin belirli bir aşıya olası bağışıklık yanıtının göstergesi işlevi görüyor ve bireyin vücudunun virüse nasıl tepki vereceğini öngörmeye yardımcı oluyor.
“COVID-19 aşısına en güçlü yanıt veren ilk yüzde 25’lik grupla pozitif ilişki gösteren evrensel antimikrobiyal imzalar belirledik” diye yazdı araştırmacılar.
Araştırma, bazı önceden mevcut antikorların daha yüksek düzeylerde olmasının, özellikle Staphylococcus aureus, solunum sinsityal virüsü (RSV) ve insan parainfluenza virüsü 3 (HPIV-3) gibi yaygın mikroorganizmalara karşı gelişenlerin, daha güçlü COVID-19 aşı yanıtlarıyla bağlantılı olduğunu ortaya koydu.
Aşılama stratejilerinde dönüşüm
Mevcut antimikrobiyal antikor profilleri öngörücü biyobelirteçler olarak kullanılarak, hekimler aşılama öncesinde zayıf bağışıklık yanıtı geliştirme olasılığı yüksek kişileri belirleyebilir.
Araştırmacılar, aşıya yetersiz yanıt veren kişileri önceden sınıflandırabilmek amacıyla makine öğrenmesi kullanarak öngörücü modeller geliştirdi.
“Aşı uygulanmadan önce hangi bireylerin zayıf bir antikor yanıtı geliştireceğinin öngörülmesi, kişiye özel aşılama stratejilerinin iyileştirilmesine yardımcı olabilir” ifadelerini kullanan araştırmacılar, bu yaklaşımın özellikle yüksek risk grubundaki kişiler için daha hedefli müdahalelerin önünü açabileceğini belirtti.
Buna göre aşı dozlarının zamanlaması kişiye göre uyarlanabilir, farklı aşı türleri tercih edilebilir veya ihtiyaç halinde ek hatırlatma dozları uygulanabilir.