Genetiği değiştirilmiş domuz böbreği, bir hastanın insan böbreği nakline kadar geçen sürede 'köprü' olarak kullanılan ilk başarılı hayvan organı örneğinde, 9 ay boyunca diyalize girmeden yaşamasını sağladı.
Genetiği değiştirilmiş bir domuzdan nakledilen böbrek, böbrek yetmezliği bulunan 66 yaşındaki bir erkeğin rekor sayılabilecek dokuz ay boyunca diyalize ihtiyaç duymadan yaşamını sürdürmesini sağladı. Türünün ilk örneği olan bu "köprü nakil" uygulaması, organ bekleyen hasta sayısının mevcut organ sayısını aştığı bir dünyada umut verdi.
REKLAM
REKLAM
The Lancet dergisinde yayımlanan yeni bir rapora göre, domuz böbreği nakilleri insan böbreği için uzun süre beklemek zorunda kalan hastalar için bir çözüm sunabilir.
Çalışmaya konu olan ve tip 2 diyabete bağlı böbrek yetmezliği yaşayan 66 yaşındaki hastaya, nakilden önce iki yıl boyunca hemodiyaliz uygulandı. Böbreklerin görevini yerine getirememesi durumunda kullanılan hemodiyaliz, kandaki atık maddeleri, fazla sıvıyı ve toksinleri özel bir cihaz aracılığıyla filtreleyen bir tedavi yöntemi olarak biliniyor. Hastaya domuz böbreği, Ocak 2025'te nakledildi.
Hastanın canlı bir vericisi bulunmuyordu ve kadavradan böbrek nakli için bekleme listesine alınmıştı. Bu nakil için tahmini bekleme süresi beş yıldan fazlaydı. Tedavi seçenekleri ile bekleme sürelerini değerlendiren Kidney Transplant Decision Tool'a göre, hastanın ihtiyaç duyduğu böbrek nakline ulaşma olasılığı yaklaşık yüzde 9 olarak hesaplandı. Buna karşılık, hastanın hayatını kaybetme veya nakil listesinden çıkarılma riskinin yüzde 40'ın üzerinde olduğu tahmin edildi.
Domuz böbreğinde, insan vücuduyla uyumu ve güvenliği artırmak amacıyla 69 genomik değişiklik yapıldı. Nakledilen böbrek, hastaya 271 gün boyunca diyaliz gerektirmeden böbrek fonksiyonu desteği sağladı.
Domuz böbreğinden insan donöre
Araştırmacılara göre nakledilen organ derhal çalışmaya başladı. Nakilden dokuz ay sonra böbrek çıkarıldı. Hastada, kendisinin bir insan böbreğini kabul etmesini neredeyse imkansız hale getirebilecek insan dokusuna karşı antikor gelişimi ya da hayvandan insana geçen herhangi bir enfeksiyon belirtisi görülmedi.
Domuz böbreği işlevini yitirmeye başladıktan sonra organ çıkarıldı ve hastaya kadavradan alınan bir insan böbreği başarıyla nakledildi; hasta stabil böbrek fonksiyonlarını sürdürdü.
Hastaya beklenenden daha erken bir zamanda insan böbreği bulundu; çünkü doktorlar, doku uyumu mümkün olan en yüksek düzeyde olan bir donör organ tespit etti.
Araştırmacılara göre bu düzeyde bir uyum “nadir ve büyük ölçüde öngörülemez” ve standart organ dağıtım politikalarında hastaya önemli ölçüde öncelik kazandırıyor.
Organ kıtlığına çözüm arayışı
Genetik olarak tasarlanmış domuz organlarının nakli, organ kıtlığına çözüm olarak uzun süredir gündemde. Ancak 2024’te yaşayan bir kişiye yapılan ilk domuz böbreği nakli, hasta kalple ilgili başka sorunlar nedeniyle hayatını kaybedince 52 gün sonra son buldu ve daha önce hiçbir çalışmada türler arası nakilde, yani ksenograftlarda, iki ayı aşan bir sağkalım gösterilememişti.
“Bu vaka, klinik böbrek ksenonaklinin hem vaatlerini hem de devam eden zorluklarını ortaya koyuyor” diye yazdı makale yazarları.
Araştırmacılara göre bu bulgular, hayvan organlarının, insan organı için uzun bekleme süreleriyle karşı karşıya olan hastalar için geleneksel nakillere köprü görevi görebileceğini gösteriyor.
Çalışmanın başyazarı, Mass General Brigham’dan Leonardo Riella, “Organ kıtlığı, nakil alanında şu anda karşı karşıya olduğumuz en büyük kriz,” dedi.
“Vizyonumuz, ksenonaklin bu açığı kapatmaya yardımcı olması; önce hastalar insan vericiden böbrek beklerken onları diyalizden kurtaracak bir köprü tedavi olarak, ardından uzun vadeli güvenlik ve dayanıklılığı kanıtladıkça başlı başına nihai bir tedavi seçeneği haline gelmesi yönünde.”
Yine de araştırmacılar, bunun karşılaştırma grubu olmayan tek bir hasta vakası olduğuna, elde edilen sonucun ise dikkatli hasta seçimi ile her yerde sunulamayabilecek yoğun uzman bakımını yansıttığına dikkat çekiyor.