AB–ABD ilişkilerinin yıpranmış durumu, Brüksel’de düzenlenen olağanüstü liderler zirvesinin ana gündem maddesi olurken, liderler ABD Başkanı Donald Trump’tan saygı talep etti.
Avrupa Birliği liderleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı cezalandırıcı gümrük tarifeleri yoluyla ele geçirme tehdidiyle transatlantik ittifakı çöküşün eşiğine getirmesinin ardından, Trump’tan saygı talep etti.
Trump, çarşamba günü ani bir geri adım atarak, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin arabuluculuğunda Arktik güvenliğine ilişkin uzun vadeli bir anlaşmayı tercih etti.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Brüksel’de düzenlenen olağanüstü zirvenin ardından perşembe akşamı yaptığı açıklamada, “Ortaklar ve müttefikler arasındaki ilişkilerin, dostane ve saygılı bir şekilde yönetilmesi gerektiğine inanıyoruz,” dedi.
Costa, “Avrupa Birliği, çıkarlarını savunmayı sürdürecek ve her türlü baskı ve zorlamaya karşı kendisini, üye devletlerini, vatandaşlarını ve şirketlerini koruyacaktır. Bunu yapacak güce ve araçlara sahiptir; gerekli olduğu zaman ve şartlarda da bunu yapacaktır,” ifadelerini kullandı.
Trump'ın yanında yer alan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bloğun Trump'ın toprak taleplerine karşı "kararlı, çatışmacı olmayan ve en önemlisi birlik içinde" davranarak "başarılı" olduğunu söyledi.
Von der Leyen daha sonra AB'yi "ekonomik gücünü" güçlendirmeye, tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye ve ABD karşısında daha bağımsız olmaya çağırdı.
"Bu bir gecede olmayacak" dedi. "Bu zor bir iş."
Trump’ın geri adım atmasından önce Avrupa Komisyonu, gümrük tarifesi tehdidinin hayata geçirilmesi ihtimaline karşı Washington’a misilleme yapılması için hazırlıklara başlamıştı. Gündeme gelen seçenekler arasında, ilk kez AB'nin mücadele gücünü artırmayı amaçlayan 'Zorlayıcı Eylemlere Karşı Önlem Mekanizması'nın (Anti-Coercion Instrument-ACI) devreye sokulması da yer aldı. Söz konusu mekanizma, hizmetler, yatırım akışları, kamu alımları ve fikri mülkiyet gibi ekonominin birçok alanının eş zamanlı olarak hedef alınmasına geniş yetkiler tanıyor.
Costa, “Avrupa yaşam tarzı Amerikan yaşam tarzından farklıdır. Amerikan yaşam tarzına saygı duyuyoruz. Ancak bizim açımızdan transatlantik ortaklığımızı korumak ve ona değer vermek son derece önemlidir,” dedi.
AB Konseyi Başkanı, “Sosyal medyadaki her türlü paylaşıma ya da iletişime her gün tepki vermiyoruz. İlişkilerimize dair net bir vizyonumuz var ve temel ilkelerimizi savunuyoruz,” ifadelerini kullandı.
Perşembe günkü zirveye, Washington ile kısasa kısas bir çatışma başlatmanın anlatılamaz bir ekonomik hasara yol açabileceğinden ve Rusya'nın Ukrayna'daki savaşını sona erdirmeye yönelik ortak çabaları rayından çıkarabileceğinden korkan liderlerin rahatlama sesleri damgasını vurdu.
En kötü senaryonun önlenmesine rağmen, Trump'ın ilhakçı hedefinin tetiklediği benzeri görülmemiş krizin ardından Avrupalılar arasında hissedilir bir huzursuzluk ve şüphe vardı. Mark Rutte'nin aracılık ettiği çerçeve anlaşmanın ayrıntıları açıklanmadı ve Grönland üzerindeki çatışmanın henüz sona ermemiş olabileceğine dair şüpheleri arttırdı.
"Son derece tetikte olmaya devam ediyoruz ve daha fazla tehdit olması halinde araçlarımızı kullanmaya hazırız" diyen Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, toplu yanıtta 'Zorlayıcı Eylemlere Karşı Önlem Mekanizması'nın devreye sokulması çağrısında bulunmuştu.
Günün baş aktörlerinden biri olan Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ülkesinin Grönland'la ilgili konuları Beyaz Saray'la egemenliği masada olmadığı sürece görüşmeye hazır olduğunu söyledi ve bunu "kırmızı çizgi" olarak nitelendirdi.
Frederiksen varışta yaptığı açıklamada, "Demokratik kurallarımız tartışılamaz," dedi.
Trump'ın gümrük vergisi tehditlerinden sonra ABD'ye güvenip güvenemeyeceği sorulan Danimarkalı lider, iki tarafın "birbirlerini tehdit etmeden, saygılı bir şekilde birlikte çalışması gerektiği" konusunda ısrar etti.
Perşembe günkü olağanüstü zirve, Trump'ı Grönland'ı ele geçirme teklifinden vazgeçmeye ikna etmek için beş gün süren çılgın Avrupa diplomasisinin bir sonucuydu.
İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’na (WEF) damga vuran yüksek gerilim ortamında, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, misilleme yapacaklarını açıkça dile getirdi.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın, ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in Avrupa'nın ekonomik performansını sert bir dille eleştirmesinin ardından Davos'taki yüksek profilli özel bir yemeği terk ettiği bildirildi. Lutnick'in sözleri salonda tepkiyle karşılandı.