Avrupa Konseyi Başkanı, Euronews'e, Avrupa ülkelerinin Ukrayna'daki Rus savaş suçlarının hesap verebilirliği için gerekli bütçe ve siyasi iradeyi sağlaması gerektiğini söyledi.
Avrupa Konseyi Başkanı Alain Berset, ABD öncülüğündeki barış müzakereleri sürerken Euronews'e, Avrupa ülkelerinin Ukrayna'daki saldırı suçlarından sorumlu olanları yargılayacak özel bir uluslararası mahkemeye bütçe desteği sağlaması gerektiğini söyledi.
Strazburg merkezli kurum, Ukrayna ile geçen haziranda Özel Mahkeme'nin kurulmasına ilişkin bir anlaşma imzaladı; bunun amacı, aralarında Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de bulunduğu üst düzey Kremlin yetkililerinin Ukrayna'ya yönelik sebepsiz, kapsamlı işgal nedeniyle bir gün yargılanmasını sağlamak.
'Bir saldırı varsa hesap verme sorumluluğu da vardır. Yıkım ve acı varsa yine hesap verme sorumluluğu vardır' diyen Berset, Euronews'in 12 Minutes With. programına konuştu.
'Şimdi hazırlık yapıyoruz ama gerçekten ilerleme kaydetmemiz ve ülkelerin bu hesap verebilirlik mekanizmalarına katılmak için siyasi irade göstermesi gerekiyor.'
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, mahkemenin merkezinin Hollanda'nın Lahey kentinde olması çağrısında bulundu. Mahkeme, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) saldırı suçunu kendi başına yargılayamamasının yarattığı hukuki boşluğu doldurmayı amaçlıyor.
Ancak mahkeme için fon toplama çabaları, ABD'nin uluslararası kurumlardan çekilmesiyle son dönemde daha da karmaşık hale geldi; bu durum açığın kapatılması için Avrupa ülkeleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Avrupa Konseyi'nin 46 üyesinin yanı sıra diğer ülkeler de Özel Mahkeme'ye katılabiliyor.
Avrupa Konseyi ayrıca olası savaş suçlarını kayda geçirmek için bir Zarar Sicili ve tazminat taleplerini değerlendirecek idari bir yapı, yani Tazmin Komisyonu oluşturdu.
Berset, 'Şimdi maliyetler ve bütçeler konusunda net bir tabloya ihtiyacımız var ve bütçeye açık bir destek sağlanmalı; çünkü Avrupa Konseyi'nin bunu tek başına yapması kesinlikle mümkün değil. Bu bizim kapasitemizin çok ötesinde' dedi.
Geçen ay Avrupa Birliği, Mahkeme'ye ilk 10 milyon avroluk katkıyı sağlamak üzere bir sözleşme imzaladı. Ancak diğer mali katkılar henüz gelmedi.
Konuyu bilen kaynaklar, Avrupa Konseyi tarafından başlangıçta sunulan ve mahkemeyle ilgili tüm operasyonel giderleri içeren taslak bütçenin yıllık yaklaşık 75 milyon avroya tekabül ettiğini daha önce Euronews'e söylemişti.
'Cezasızlık' değil 'hesap verebilirlik'
Perşembe günü yapılan kapsamlı söyleşide Berset, hesap verebilirlik konusundaki tartışmaların süren barış görüşmelerinde de yer alması gerektiğini söyledi. Taraflar bu hafta, ABD öncülüğündeki barış görüşmeleri kapsamında Abu Dabi'de bir araya geldi.
'Bu (hesap verebilirlik) tartışmanın bütünü içinde yer alıyor, belki her zaman olumlu bir anlamda olmasa da, bu açık' diyen Berset, 'ilk sözde barış planında, 28 maddeden biri hesap verebilirliği değil cezasızlığı öngörüyordu' ifadelerini kullandı.
Geçen aralık ayında sızan ve ABD'nin desteklediği ilk Ukrayna barış planı, savaş sırasında işlenen eylemler için 'tam af' ve gelecekte 'herhangi bir talepte bulunmama ve şikayetleri gündeme getirmeme' yönünde bir mutabakat içeriyordu.
Bu plan, Ukrayna ve Avrupa açısından birçok kırmızı çizgiyi aştı. Bunun üzerine Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık, Washington planını temel alarak bir karşı öneri hazırladı. Yeni taslak, Ukrayna ordusunun sınırlandırılması, Kiev'in NATO hedefleri ve Rusya'nın işgali altındaki Ukrayna topraklarının statüsü gibi başlıklarda önemli değişiklikler içeriyordu.
Berset, Ukrayna'da yıkım ve acı sürerken Avrupa Konseyi'nin, ülkeye verilen desteğe ilave bir değer kattığını da vurguladı.
Berset, 'Hukukun üstünlüğü, demokratik değerler ve sorumluluk arasında bağ kurmak bizim görevimiz; sorumluluğun olduğu yerde hesap verebilirlik de vardır' diye konuştu. 'Tam da bunu savunuyoruz' dedi.
Röportajın tamamını perşembe günü saat 20.30'da (CET) 12 Minutes With programında izleyebilirsiniz.