Jüri, duruşmada çocukken sosyal medyaya bağımlı hale geldiğini ve bu bağımlılığın ruh sağlığıyla ilgili sorunlarını ağırlaştırdığını anlatan 20 yaşındaki davacının ifadesini haklı buldu.
Meta ve YouTube, bir jüri sosyal medya şirketlerinin platformlarını genç kullanıcıları bağımlı hale getirecek şekilde tasarladığına hükmettikten sonra, 20 yaşındaki bir kadına 6 milyon dolar (5,1 milyon avro) tazminat ödemek zorunda.
REKLAM
REKLAM
KGM baş harfleriyle anılan davacı, duruşmada çocukken özellikle Meta'nın platformları ve Google'ın YouTube'u olmak üzere sosyal medya platformlarında günde 16 saate varan zaman geçirdiğini ve bunun ruh sağlığıyla ilgili sorunlarını ağırlaştırdığını ifade etti.
Jüri, 40 saat süren tanık ifadelerinin ardından bu görüşe katıldı ve 3 milyon dolar (2,54 milyon avro) tazminat talep etti.
Jüri üyeleri daha sonra, şirketlerin platformlarıyla çocuklara zarar verirken kasıt, baskı veya hileyle hareket ettiğine karar vererek ek 3 milyon dolar tutarında cezai tazminat önerdi. Nihai tazminat miktarına ise yargıç karar verecek.
Jüri üyelerinden biri, kararın ardından gazetecilere Meta CEO'su Mark Zuckerberg'in ifadesinin jüri üzerinde iyi bir etki bırakmadığını söyledi.
Jüri, ceza miktarını belirlerken bir davacıya tek seferde çok büyük bir meblağ ödemekten endişe ettiklerini, ancak şirketlerin uygulamalarının kabul edilemez olduğunu anlamasını istediklerini belirtti.
California'daki dava, sosyal medya şirketlerine karşı kasıtlı zararla ilgili açılan binlerce başka davanın nasıl görüleceğini muhtemelen etkileyecek bir "emsal dava" olarak nitelendiriliyor.
Jüriye göre Meta, YouTube'dan 'daha ihmalkar'
Jüri, Meta ve YouTube'un kendi platformlarını tasarlama biçimleri konusunda ihmalkar davrandığını ve bu ihmalin KGM'ye zarar verdiğini belirtti.
Her iki şirket de platformlarının, bir çocuk tarafından kullanıldığında tehlikeli olabileceğini biliyordu, ancak jürinin değerlendirmesine göre bu tehlikeye ilişkin yeterli uyarıda bulunmadılar.
KGM'ye verilen 6 milyon doların yüzde 70'inden Meta sorumlu tutulurken, kalan yüzde 30'u YouTube ödeyecek.
Altı hafta süren yargılama boyunca jüri üyeleri, avukatların sunumlarını, delilleri ve Instagram'ın başındaki isim olan Zuckerberg (kaynak İngilizce) ile Adam Mosseri (kaynak İngilizce)'nin ifadelerini dinledi.
KGM'nin avukatları, kullanıcıların sonsuzca aşağı kaydırmasına ve otomatik oynatma sayesinde sürekli yeni videolar izlemeye başlamasına olanak tanıyan "sonsuz kaydırma" gibi belirli tasarım özelliklerini hedef aldı.
Karar, ana şirketi Google'ın sözcüsü Jose Castañeda'ya göre "sorumlu bir şekilde inşa edilmiş bir yayın platformu olan ve bir sosyal medya sitesi olmayan YouTube'u yanlış yansıtıyor".
Meta ise Associated Press'e yaptığı açıklamada ergen ruh sağlığının "son derece karmaşık" olduğunu ve "tek bir uygulamayla ilişkilendirilemeyeceğini" savundu.
Meta, dava sırasında KGM'nin ruh sağlığı sorunlarının sosyal medya kullanımından değil, evdeki çalkantılı hayatından kaynaklandığını ileri sürdü.
YouTube'un savunması ise daha çok platformun niteliğine odaklandı; şirket, YouTube'un bir sosyal medya platformundan ziyade televizyona denk bir yayın hizmeti olduğunu savundu. YouTube adına konuşan avukatlar ayrıca KGM'nin yaşı ilerledikçe YouTube kullanımının azaldığını vurguladı.
Her iki platformu temsil eden avukatlar, kullanıcıların platformlardaki kullanımını kontrol etmelerine ve kişiselleştirmelerine imkân tanıyan güvenlik özelliklerini ve koruma mekanizmalarını da hatırlattı.
Karar, binlerce bekleyen davayı etkileyebilir
Cornell Üniversitesi Tech Policy Institute'un direktörü ve profesör Sarah Kreps, kararın ABD genelinde bekleyen "binlerce" başka davanın nasıl sonuçlanacağına yön verebileceğini söyledi.
"Dolayısıyla eğer bir sosyal medya platformuysanız, endişe şu: Bu dava nasıl giderse, diğerleri de öyle gidebilir" dedi. "Bir davada bu tür bir karar çıktığında, çok daha fazlası için sel kapıları açılmış olur."
Villanova Üniversitesi'nde hukuk doçenti olan Peter Ormerod, kararı "tarihi önemde bir gelişme" olarak nitelendirdi.
Ancak, bu davanın "çok daha uzun bir serüvenin yalnızca bir adımı" olduğunu belirterek kamuoyunun platformlarda hemen değişiklik beklememesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
"Bunun tartışmasız bir zafer olduğunu düşünmüyorum ve tütün ile opioid davalarında sık sık benzetildiği türden bir ana uzlaşmaya benzer bir şey görmemiz için daha gidilecek çok yol olduğunu düşünüyorum" dedi.
Önemli değişiklikler görebilmek için, Ormerod'a göre Meta ve Google'ın hem temyizde hem de bunun gibi diğer deneme davalarında hukuki argümanlarını kaybetmesi gerekecek.
Bu, Meta hakkında bir hafta içinde verilen ikinci karar. New Mexico'da bir jüri, platformun çocukların ruh sağlığını bilerek zedelediğine ve çocukların cinsel istismarıyla ilgili bilgileri gizlediğine hükmederek şirkete 375 milyon dolar (317 milyon avro) ceza vermişti.
Salı günü açıklanan kararda Meta'nın, çocukların kırılganlığından ve deneyimsizliğinden haksız biçimde yararlanan "vicdansız" ticari uygulamalara giriştiği belirtildi.
ABD'de 40'tan fazla eyalet başsavcısı Meta'ya dava açtı (kaynak İngilizce). Başsavcılar, Instagram ve Facebook'ta bağımlılık yapıcı özellikleri bilerek tasarlayarak gençler arasında ruh sağlığı krizine yol açtığı suçlamasını yöneltiyor.