2050'ye kadar her yıl, kanserden çok süper mikroplar nedeniyle daha fazla insanın öleceği öngörülüyor. Japon ilaç uzmanlarına göre antibiyotik direnci, sağlığımız ve ekonomimiz için büyük bir tehdit.
“Yeni antibiyotiklere ihtiyacımız var,” dedi Shionogi Europe’un Fransa genel müdürü Estelle Fruchet.
REKLAM
REKLAM
Bu kulağa çok yeni bir uyarı gibi gelmeyebilir ama çağrısının ardındaki veriler hepimizi endişelendirmeli.
The Big Question programının bu bölümünde Estelle, stüdyoda Angela Barnes’a katılarak antimikrobiyal direncin neden bir sonraki ekonomik kriz haline gelebileceğini anlattı.
Ölüm, hastalık izinleri ve düşen verimlilik
Antimikrobiyal direnç (AMR), bakterilerin mutasyona uğrayıp antibiyotiklerle öldürülemez hale gelmesi için kullanılan teknik bir terim. Bu yüzden bize bu ilaçları gereğinden fazla kullanmamamız söyleniyor.
“Mesleğe başladığım 25 yıl önce, basit bir öksürük için bile çok sayıda antibiyotik reçete edilirdi. Ve ne kadar çok kullanırsanız, bakterilerin direnç kazanma ihtimali de o kadar artar,” diye açıkladı Estelle.
Dirençli bakterilere karşı tedavi seçeneklerinin azalmasıyla birlikte önlenebilir ölümler giderek artıyor.
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’ne (ECDC) göre, AMR kaynaklı enfeksiyonlar her yıl AB’de 35 binden fazla ölüme yol açıyor.
Küresel ölçekte ise bu sayı yılda yaklaşık 1,3 milyon kişi. Bu da kabaca Prag, Dublin ya da Helsinki’nin nüfusuna denk geliyor.
AMR ekonomiyi nasıl etkiliyor?
Artan hastalık vakaları ve uzayan hastane yatışları, zaten zorlanan sağlık sistemleri için daha yüksek tıbbi maliyetler, hastalar için gelir kaybı ve işverenler açısından düşen verimlilik anlamına geliyor.
Bu durum Avrupa’ya yılda yaklaşık 12 milyar avroya mal oluyor ve bu rakamın artması bekleniyor.
Kontrol altına alınmazsa, The Lancet’te 2024’te yayımlanan bir çalışma, şimdi ile 2050 arasında dünya genelinde toplam 39 milyon kişinin AMR kaynaklı enfeksiyonlar nedeniyle ölebileceğini öngörüyor. Ayrıca bunun, küresel ölçekte ilave sağlık harcamalarında yılda 412 milyar dolar (352 milyar avro) ve işgücü kaybı nedeniyle yılda 443 milyar dolar (379 milyar avro) maliyete yol açacağı tahmin ediliyor.
Bazı öngörüler ise daha karamsar; 1 trilyon dolarlık ilave sağlık harcaması ve küresel yıllık GSYH’de yüzde 3,8’lik kayıp öngörüyor.
Maliyetler yükseldikçe, yaşam kalitesinin düşmesi de kaçınılmaz hale gelebilir.
AMR’ye çözüm bulunabilir mi?
İlaç sektörünün büyük kısmı, çoktan yeni antibiyotik geliştirmekten vazgeçti. Shionogi ise az sayıda ısrarcı şirketten biri.
Yeni bir ilaç geliştirmek yaklaşık 1 milyar avroya ve 10-15 yıla mal oluyor ve projelerin yüzde 95’i başarısızlıkla sonuçlanıyor. Antibiyotiklerle ilgili özgün sorun ise, piyasadaki fiyatlarının oldukça düşük olması ve kullanımlarının kısıtlı tutulmak zorunda olması; bu da antibiyotik geliştirmeye yapılan yatırımın geri dönüşünü iş açısından cazip olmaktan çıkarıyor.
“Biz buna bozuk bir pazar diyoruz,” diye anlattı Estelle, The Big Question’a konuşurken.
“Yeni bir ekonomik modele ihtiyacımız var. Hükümetlerin bu konuda düşünmesi, sanayi için daha cazip hale getirecek yeni finansman modelleri önermesi gerekiyor.”
Birleşik Krallık, gayriresmi olarak “Netflix modeli” diye anılan bir abonelik sistemini hayata geçirdi. Bu modelde ülkenin sağlık hizmeti, yenilikçiliği teşvik etmek amacıyla, kullanım miktarından bağımsız olarak hayati antibiyotiklere erişim karşılığında ilaç şirketlerine sabit bir yıllık ücret ödüyor.
“Birleşik Krallık’ta pilot uygulaması yapıldı; işe yarayan bir model ve bence Fransa gibi diğer ülkelerde de hayata geçirilebilir,” dedi Estelle.
Ancak ilaç sektörünün yöneticisine göre, AMR’ye karşı mücadelede başarı için doktorlar, karar vericiler, hükümetler ve daha geniş anlamda sanayi arasında işbirliği şart.
Antibiyotik kullanımını 2030’a kadar yüzde 20 azaltma hedeflerine rağmen, AB’de tüketim 2024’te arttı.
Antibiyotik kullanımının yalnızca insanlarda değil, hayvanlarda ve tarımda da azaltılması hayati önem taşıyor; bunun yanında yeni ilaç geliştirmeye yatırımı teşvik etmek için hem itici hem de çekici teşvik mekanizmalarına ihtiyaç var.
“Ayrıca uluslararası işbirliği de şart, çünkü bakteriler her yerde,” diye sözlerini tamamladı Estelle.
The Big Question , Euronews Business’ın, gündemdeki en önemli başlıklardan bazılarını konuşmak üzere sektör liderleri ve uzmanlarla bir araya geldiği söyleşi serisidir.
Shionogi Europe ile AMR’ye ilişkin tam tartışmayı izlemek için yukarıdaki videoyu izleyin.