ABD ile İran ön anlaşmaya vardı: son söz Trump'ta

ABD ve İranlı müzakereciler, Perşembe günü, uluslararası medya kuruluşlarının aktardığı ABD'li yetkililere göre, İran savaşındaki ateşkesi 60 gün uzatmayı ve İran'ın nükleer programı konusunda nihai bir anlaşmaya yönelik müzakereleri başlatmayı öngören geçici bir çerçeve mutabakatına vardı.

REKLAM

REKLAM

AP'nin haberine göre kaynaklar, geçici bir anlaşmanın genel hatlarında uzlaşıldığını, ancak ortaya çıkan mutabakat zaptının hâlâ ABD Başkanı Donald Trump tarafından onaylanması gerektiğini belirtti.

Haberlere göre anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını da içeriyor.

Tahran, Washington ile herhangi bir anlaşmaya varıldığına dair hemen bir teyit vermedi.

Buna karşın İran parlamentosu Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Feda Hüseyin Maleki, ISNA haber ajansına, "İran İslam Cumhuriyeti'nin önerilerinin büyük bir bölümünün kabul edildiğini" söyledi.

Maleki, "Tek endişemiz Trump'ın öngörülemezliği ve şu ana kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin sergilediği taahhüt ihlalleri" dedi.

Kırılgan ateşkes sürerken son 24 saatte hem ABD hem İran'ın yeniden karşılıklı ateş açmaya başlaması ve anlaşma umutlarının neredeyse tükenmesinin ardından bu geçici mutabakat gündeme geldi.

Perşembe günü daha önce İran'ın Ayetullahı Mücteba Hamaney, devlet televizyonunda okunan yazılı mesajına göre, ABD ve İsrail'in İslam Cumhuriyeti'ni istikrarsızlaştırmaya ve "ulusu diz çöktürmeye" çalıştığını söyledi.

Hamaney, "Düşmanın kör planı, dayatılan savaşın, ekonomik baskının ve siyasi ile propaganda kuşatmasının ardından, askerî yenilgilerini telafi etmek ve milleti diz çöktürmek için bölünmeler ve parçalanma yaratmaktır" dedi.

Ayrı bir gelişmede, Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ile bağlantılı Tasnim haber ajansına göre, batı yönünde boğazdan geçmeye çalışan bazı gemiler, İran'ın yeni kurulan Basra Körfezi Boğazı Otoritesi (PGSA) ile koordinasyon sağlamadıkları ve Devrim Muhafızları Donanması'nın uyarılarını dikkate almadıkları gerekçesiyle durdurularak geri çevrildi.

Devrim Muhafızları Donanması, yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nın "akıllı kontrolü"nün yürütüldüğünü belirterek, son 24 saatte 26 ticari gemi ve petrol tankerinin, Devrim Muhafızları'ndan onay alıp koordinasyon sağladıktan sonra koridordan geçtiğini iddia etti.

Denizcilik şirketi Lloyd's List Intelligence tarafından Perşembe günü paylaşılan verilere göre, suyolundan geçen İran dışı gemilerin oranı arttı. Singapur, Birleşik Arap Emirlikleri ve Güney Kore bandıralı gemiler ile Körfez'den geçen Norveç bayraklı bir geminin, son bir haftada boğazdan çıkış yaparken görüldüğü bildirildi.

Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran devlet televizyonunun taslak anlaşma olduğunu iddia ettiği metnin ayrıntılarını yayımlamasının ardından, Tahran'ın anlaşmaya yönelik tekliflerinden henüz memnun olmadığını, aksi takdirde ABD'nin "işi bitirmek zorunda kalacağını" söyledi.

Beyaz Saray'daki bir kabine toplantısında konuşan Trump, hafta sonu bir anlaşmanın yakın olduğunu söylemesine rağmen, İran savaşını sona erdirecek bir uzlaşmaya varmak için acele içinde olmadığını da sözlerine ekledi.

Trump, "İran anlaşma yapmak konusunda son derece kararlı, buna çok hevesliler. Şimdiye kadar oraya gelemediler. Biz bundan memnun değiliz ama sonunda memnun olacağız" dedi.

İran devlet televizyonu, Çarşamba günü daha erken saatlerde, Washington ile hazırlanan bir mutabakat zaptının taslak çerçevesinde, İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması, Hürmüz Boğazı'nda trafiğin yeniden açılması ve ABD güçlerinin Körfez'den çekilmesi taahhüdünün yer aldığını bildirmişti.

Beyaz Saray, haberi "tamamen uydurma" olarak nitelendirdi.

Hürmüz Boğazı, savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana büyük ölçüde uluslararası deniz taşımacılığına kapalı bulunuyor.

Normal koşullarda, dünya petrolünün yaklaşık beşte biri ile önemli miktarda petrol dışı mal her gün bu suyolundan geçiyor. Boğazın kapalı olması enerji fiyatlarını keskin biçimde yükseltti ve küresel tedarik zincirlerini aksattı.