“Zaten parasını ödediğimiz enerjiyi çöpe atıyoruz.”
Atık ısının yakalanıp yeniden kullanılması, Avrupa’nın gaz bağımlılığını kırmasına yardımcı olarak enerji güvenliği ve rekabet gücünde bir sonraki “atılım” olabilir.
REKLAM
REKLAM
Danimarkalı mühendislik şirketi Danfoss’un yeni raporuna göre, 2024’te küresel enerjinin üçte ikisi ısı şeklinde boşa harcandı. Enerji talebi artmaya devam ettikçe, bunun 2030’a kadar yüzde 55’e ulaşması bekleniyor.
Bu yüzden uzmanlar, süpermarketler, fabrikalar, atık su arıtma tesisleri ve veri merkezleri gibi tesislerden çıkan atık ısıyı dünyanın “en büyük kullanılmamış” enerji kaynağı olarak tanımlıyor. Ancak hükümetler, bu potansiyeli açığa çıkarmakta geride kalıyor.
Avrupa ne kadar ısıyı boşa harcıyor, nasıl geri kazanılabilir?
Atık ısı, süpermarketlerin soğutucularını çalıştırması gibi günlük süreçlerin ortaya çıkardığı fazla sıcaklık olarak tanımlanıyor. Bunun havaya karışmasına izin vermek, kentsel ısı adası etkisini artırma riski taşıyor; bunun yerine bu ısı yakalanabiliyor.
Genellikle bu işlem, sıcaklığı “yükselten” ısı pompalarıyla yapılıyor ve elde edilen ısı aynı binaya ya da ısıtma ve sıcak su sağlayan yakınlardaki bir bölgesel ısıtma şebekesine aktarılıyor.
Danimarka’daki bir alüminyum üreticisi, bu süreç sayesinde sahada gaz kullanımını tamamen bıraktı; bu da 132 Danimarka hanesinin yıllık ısınma ve sıcak su için ihtiyaç duyduğu gaz tüketimine eşdeğer bir tasarruf anlamına geliyor.
Analize (kaynak İngilizce) göre, atık ısının yeniden kullanılması Avrupa’ya yılda 140 milyar avro gibi çarpıcı bir tasarruf sağlayabilir; zira 2023’te 3,1000 TWh’lik enerji boşa atıldı. Bu, yalnızca Avrupa’nın atık ısısının Paris kentinin tüm enerji ihtiyacını 48 yıl boyunca karşılayabileceği anlamına geliyor.
Almanya’da mevcut endüstriyel atık ısı kaynakları, ülkenin bölgesel ısıtma talebinin yüzde 30’undan fazlasını karşılayabilir. Buna, uzmanların kapsama alanını önemli ölçüde artırabileceğini söylediği veri merkezleri dahil değil; ülkenin hâlihazırda 3.000’den fazla sunucusu olduğu düşünülürse bu rakam daha da yükselebilir.
Avrupa’nın ısıyı boşa harcayacak lüksü yok
“Halihazırda parasını ödediğimiz enerjiyi çöpe atıyoruz” diyor Danfoss İklim Çözümleri Başkanı Kristian Strand.
“Atık ısı, dünyanın en büyük kullanılmamış enerji kaynaklarından biri ve onu yeniden kullanmak, Avrupa’nın rekabet gücünü, enerji güvenliğini ve dayanıklılığını güçlendirmenin en hızlı yollarından biri. Onu boşa gitmesine izin verecek bir lüksümüz yok.”
Strand’a göre atık ısıdan azami fayda sağlamak için sanayinin ısı geri kazanımını “standart uygulama” haline getirmesi gerekiyor. Enerji işletmecilerinin bağlantıları kolaylaştırması, hükümetlerin ise bu yatırımlar için elektriği gazdan daha pahalı hale getiren engelleri ortadan kaldırması şart.
“Bu unsurlar yerli yerine oturduğunda, atık ısı artık atık olmaktan çıkar” diye ekliyor. “Daha ucuz enerji, daha yüksek dayanıklılık ve daha güçlü rekabet gücü sağlayan bir kaynak haline gelir.”