Avrupa Komisyonu, Ukrayna'nın reformları yavaş ilerletmesinin kritik mali yardıma erişimi zorlaştırdığı konusunda alarm veriyor.
Brüksel, bütçe açığının büyüdüğü ve Rusya'nın savaşı tırmandırdığı bir dönemde ciddi şekilde finansman ihtiyacı duyan Ukrayna'ya yaklaşık 20 milyar avroluk mali yardımın önünü açacak reformları hızlandırması için Kiev üzerindeki baskıyı artırıyor.
REKLAM
REKLAM
Avrupa Komisyonu sözcüsü, “Ukrayna'nın Avrupa Birliği ile ortaklaşa üzerinde mutabık kalınan reformları ve politika koşullarını hayata geçirmeye devam etmesi büyük önem taşıyor” dedi.
Sözcü, “Bu reformların zamanında uygulanması, Komisyonun ilgili ödemeleri planlandığı şekilde gerçekleştirebilmesi açısından kritik öneme sahip” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, Komisyonun Ukraynalı yetkililerle ülkenin finansman açığının tam boyutunu belirlemek üzere yoğun görüşmeler yürüttüğü bir dönemde geldi. Ayrı bir yardım programı yürüten Uluslararası Para Fonu (IMF) da görüşmelere dahil oluyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Savunma Bakanlığında 27 milyar dolar (23,75 milyar euro) tutarında bir açık bulunduğunu ilk kez gündeme getirmişti**.** Bu rakam, AB yetkililerini hazırlıksız yakaladı ve kaynağına ilişkin ciddi soru işaretleri doğurdu.
Ülke ayrıca gelecek yıl için 32,6 milyar dolarlık bir bütçe açığıyla karşı karşıya.
Çözüm olarak Zelenskiy, AB’nin 2027 için öngördüğü 90 milyar euroluk destek kredisinin bir kısmının 2026’ya çekilmesini önerdi. Kredi iki eşit dilime, her biri 45 milyar euro olmak üzere bölünmüş durumda. Bu da takvimde yapılacak her değişikliğin gelecek yıl için elde kalacak kaynağı azaltacağı anlamına geliyor.
Zelenskiy ayrıca, dondurulmuş Rus varlıklarının devreye sokulması fikrini ortaya attı; Birliğin geçen yıl denediği ancak başaramadığı, tartışmalı bir proje.
Ancak Brüksel, bu yaklaşımın mantığına itiraz ediyor ve ek kaynak talep etmeden önce Ukrayna’nın, üzerinde uzlaştığı ancak tek meclisli parlamento olan Verkhovna Rada’da takılıp kalan reformları tamamlamaya odaklanması gerektiğini vurguluyor.
Reformlar, iki mali pakete erişebilmek için ön koşul niteliğinde: Destek kredisinden 13,5 milyar euro ve Ukrayna Mekanizması’ndan 6,45 milyar euro.
Perşembe günü toplam 2,9 milyar euroluk bir ödeme onaylandı. Ancak yasama sürecinin yavaş ilerlemesi, 3,9 milyar euro tutarındaki ikinci dilimi geciktirdi.
Bu tablo, Komisyon üyeleri Valdis Dombrovskis ile Marta Kos’u, Rada’nın Başkanı Ruslan Stefançuk’a, söz konusu risklere dikkat çeken bir mektup göndermeye sevk etti.
Mektupta, "Gerekli yasaların zamanında kabul edilmesi, mevcut AB finansmanını güvence altına almak, Ukrayna’nın AB’ye katılım yolundaki ivmesini korumak ve ülkenin ekonomisi ile kamu maliyesini güçlendirmek için elzemdir," ifadelerine yer verildi.
"Avrupa Komisyonu ile süregelen diyalog, kabul edilecek nihai yasanın AB gerekliliklerine uygunluğunu sağlamak açısından kritik önem taşımaya devam ediyor," denildi.
Euronews’ün gördüğü mektupta, Brüksel’in kısa vadede onaylanmasını ve hayata geçirilmesini istediği, 'kabul bekleyen' reformların yer aldığı bir ek liste bulunuyor.
Bazı yasalar, örneğin KOBİ iflasları, kamu hizmeti ve KDV’nin sadeleştirilmesine ilişkin düzenlemeler, Rada’da zaten görüşülüyor. Devlet yardımı, kara para aklamayla mücadele ve savcılar için disiplin sistemi gibi diğerleri ise henüz sunulmuş değil.
Uluslararası paketlerde gümrüksüz muafiyeti kaldırmaya yönelik bir düzenleme ise, ülkede Çin merkezli Temu ve AliExpress'in popülerliği nedeniyle Ukraynalı milletvekilleri arasında özellikle tartışmalı.
Tasarı Ukrayna parlamentosunda iki kez reddedildi ve Brüksel’den tepki aldı. Geçen hafta ilk okumada kabul edildi ancak ikinci bir oylamadan daha geçmesi gerekiyor.
Bu yıl için kalan 17 milyar euro'nun serbest bırakılması için de ilave reformlar şart. Ukrayna parlamentosu şu anda ekim ortasına kadar tatilde; ancak Meclis Başkanı, yasalar hazır olur olmaz olağanüstü oturum çağrısı yapmaya hazır olduğunu söylüyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, hafta başında New York’ta BM Genel Kurulu sırasında Zelenskiy ile yaptığı görüşmede reformlar konusunu gündeme getirdi.
Bloomberg’in görüşmeyi "gergin" olarak nitelemesinin ardından Zelenskiy, Komisyon Başkanı ile temasların "kesinlikle olumlu" geçtiğini söyledi.
Ukrayna lideri, Brüksel’den takvim konusunda daha esnek olmasını ve Rada’nın çalışmalarının hava saldırılarından etkilendiğini hesaba katmasını istedi.
Komisyon sözcüsü, Zelenskiy’nin sözlerine yanıtında şu değerlendirmede bulundu: "Ukrayna, Rusya’nın dört yılı aşkın süredir devam eden saldırı savaşına rağmen kapsamlı reformları sürdürme ve hayata geçirme konusunda olağanüstü bir kapasite gösterdi. Son derece zor koşullar altında üstlenilen bu kayda değer çabaları takdir ediyoruz."
"Bununla birlikte, reformların ivmesini korumanın önemini hatırlatmayı sürdürüyoruz."