ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma teklifini reddetmesi sonrası petrol fiyatları yükseldi, hisse senetleri ve tahviller geriledi; geçen hafta sonundaki iyimserlik kısmen tersine döndü.
Avrupa piyasalarında pazartesi sabahı erken saatlerde uluslararası gösterge Brent petrolünün varil fiyatı 107 doların üzerine çıkarak yüzde 3’ten fazla yükseldi; bu hareket, dünya genelinde maliyetleri artıran arz krizine ilişkin endişelerin yeniden alevlendiğini gösterdi.
REKLAM
REKLAM
Bu artış, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın yedi günlük bir ateşkes önerisini reddetmesinin ardından, enflasyon kaygılarını yeniden gündeme getirdi.
Tahran, geçen haftaki BM Genel Kurulu sırasında, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve böylece küresel maliyetleri yükselten arz krizinin hafiflemesini sağlayacak bir çatışmaların durdurulması planı sundu.
Boğaz, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip. Husilerin Yemen kıyı şeridini, Bab el-Mendeb Boğazı çevresindeki bölgeler de dahil olmak üzere ele geçirmesinin ardından Kızıldeniz’de seyrüsefer riskleri de arttı.
“Önerilerini reddediyorum” diyen ABD Başkanı, açıklamayı Beyaz Saray önünde gazetecilere yaptı. Ancak Axios’a, müzakerelerin yeniden başlamasını beklediğini söyledi.
“Bir anlaşma yapmak istiyorlar ama bu, benim yapmak istediğim türden bir anlaşma değil” diyen Trump, “Bu, belki bir yıl önce kabul edebileceğimiz türden bir uzlaşma” ifadelerini kullandı.
Pazar günü yayımlanan röportajda Trump, “İplerini fazla zorladılar” yorumunu da yaptı. Axios, konuyu bilen kaynaklara dayandırdığı haberinde, Washington ile Tahran arasında dolaylı görüşmelerin daha pazartesi günü başlayabileceğini bildirdi.
İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için donmuş varlıklarının serbest bırakılması, petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılması ve ABD donanmasının uyguladığı deniz ablukasının sona ermesi gibi koşullarda ısrarcı.
Petrol fiyatları, teklif haberinin ardından cuma günü yüzde 2’den fazla geriledi ancak haftanın başında yeniden yükselişe geçti. ABD gösterge petrolü WTI, pazartesi sabahı işlemlerde neredeyse yüzde 2 artışla varil başına 94 doların üzerine çıktı.
Hisse senetleri ve tahvillerin tepkisi
Enflasyon korkuları borsalar üzerinde baskı oluştururken, Avrupa’da açılışlar genel olarak kırmızıya döndü.
Euro Stoxx 50 endeksi ilk işlemlerde yaklaşık yüzde 0,5 gerilerken, daha geniş kapsamlı pan-Avrupa Stoxx 600 yüzde 0,25 yükseliş kaydetti.
Londra FTSE 100, Paris CAC 40, Milano FTSE MIB, Frankfurt DAX 30, Madrid IBEX 35 ve Amsterdam AEX endekslerinin tamamı, cuma günkü kapanışlarının yüzde 0,1 ile 0,5 arasında altında seyretti.
İspanya IBEX 35, yüzde 0,45’lik kayıpla düşüşe öncülük etti.
Asya cephesinde, Güney Kore’nin Kospi endeksi uzun bir tatilin ardından yeniden açılırken yüzde 2,3 geriledi.
Japonya’nın gösterge Nikkei 225 endeksi ise kapanışa yaklaşırken yüzde 0,1’in altında sınırlı bir düşüşle yatay seyretti.
Hong Kong’un Hang Seng endeksi yüzde 0,7 yükselirken, Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 1,8 kayıp yazdı.
Wall Street’te cuma günü S&P 500 endeksi yüzde 0,5 artarak büyük dalgalanmaların ve tahvil getirilerindeki yükselişin damga vurduğu üç günlük kayıp serisine son verdi. Dow Jones Sanayi Endeksi 478 puan, yani yüzde 0,9 yükselirken, Nasdaq bileşik endeksi yüzde 0,5 tırmandı.
Buna karşın pazartesi sabahı ABD vadeli kontratları eksideydi; CME’nin S&P 500 E-Mini vadeli işlemleri yüzde 0,5, Nasdaq 100 E-Mini sözleşmeleri ise yaklaşık yüzde 1 aşağıdaydı.
Geçen hafta Wall Street’i baskılayan temel etken, ABD’de yüksek enflasyon beklentilerinin güçlenmesiydi. Bu, ekonomiyi tehlikeye sokabilecek bir gelişme; çünkü yaşam maliyetinin daha da yükselmesine yol açacak kısır bir döngüyü tetikleyebilecek davranışları teşvik edebilir.
Fiyatlardaki artış, ekim ayı sonunda yapılacak bir sonraki para politikası toplantısı öncesinde dikkatleri yeniden Federal Rezerv’e çevirdi. CME’nin FedWatch aracı, art arda ikinci faiz artışı olasılığını yüzde 65’in üzerinde gösteriyor.
Pazartesi erken saatlerde 10 yıllık ABD Hazine tahvili faizi kısa süreliğine yüzde 5,21’in üzerine çıkarak 2007’den bu yana görülen en yüksek seviyelerine yaklaştı. Yüksek getiriler, borçlanmayı herkes için daha pahalı hale getirerek ekonomiyi yavaşlatırken, hisse senetleri ve diğer yatırımların fiyatlarını da baskılıyor.
10 yıllık faiz, İran’la savaşın başladığı dönemde yüzde 3,97 düzeyindeyken, o tarihten bu yana sıçrama gösterdi. Aynı saatlerde Japonya’nın 10 yıllık devlet tahvillerinin getirisi yüzde 3,095 seviyesinden işlem gördü.
Asya’daki döviz piyasalarında pazartesi günü ABD doları, 157,19 yen’den 157,69 yene yükseldi. Euro ise 1,1388 dolar seviyesinde, 1,1393 dolara kıyasla büyük ölçüde değişmeden kaldı.
Altın fiyatları da yüzde 2’nin üzerinde gerileyerek ons başına 4.220 dolar civarından işlem gördü.