Euronews Business, Orta Doğu'daki gerilimlerin Avrupa'nın petrol ithalatı faturasını nasıl artırdığını inceledi. Uzmanlar, maliyetlerin yakın zamanda düşmesini beklemiyor.
Avrupa ülkeleri, Şubat 2026'da Orta Doğu'da tırmanan gerilimin ardından bu yıl petrol ithalatına çok daha fazla para ödüyor. Tüketiciler benzin ve motorin fiyatlarındaki artışla zaten karşı karşıya. AB'nin ithalat faturası ise maliyetin ne kadar yükseldiğini gösteriyor.
REKLAM
REKLAM
AB, 2026'nın ikinci çeyreğinde petrol ithalatına ayda ortalama 27,6 milyar euro harcadı.
Bu tutar, 2025'teki aylık 17,7 milyar euroluk ortalamadan yüzde 55,8 daha yüksek.
İthal edilen petrol miktarı ise neredeyse değişmedi. Aylık ortalama miktar, 2025'teki 36,3 milyon tondan yalnızca yüzde 1,2 artarak 36,7 milyon tona çıktı.
Böylece AB, petrol ithalatına ayda 9,9 milyar euro daha fazla ödedi. Ton başına maliyet de aynı dönemler arasında 487 eurodan 750 euroya yükselerek 2022'deki zirveye yaklaştı.
Petrol ithalatının maliyeti neden artıyor?
Başlıca neden ham petrol fiyatlarındaki yükseliş. Dundee Üniversitesi'nden Prof. Xiaoyi Mu, Euronews Business'a, "Brent petrolünün 2026'nın ikinci çeyreğindeki aylık ortalama fiyatı, 2025'in aylık ortalamasından yüzde 49,5 daha yüksek. Bu, varil başına 34 dolarlık bir artış demek," dedi.
Mu, 2025'te Hürmüz Boğazı üzerinden günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü ihraç edildiğine dikkat çekti. Bu miktar, dünyadaki günlük tüketimin yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geliyor. Mu, "Dünya arzının yaklaşık yüzde 20'si kesildiğinde piyasanın yeniden dengelenmesi için fiyatın yükselmesi gerekir," diye konuştu.
Ton başına ödenen tutar artışın boyutunu ortaya koyuyor. AB, 2026'nın ikinci çeyreğinde ithal ettiği petrolün tonu için 750 euro ödedi. Bu, 2021'den bu yana görülen en yüksek ikinci düzey ve 2022'nin ikinci çeyreğindeki zirvenin yalnızca 2 euro altında.
2025 sonunda ton başına maliyet 435 euroydu. Bu yılın ilk çeyreğinde 498 euroya, ikinci çeyreğinde ise 750 euroya çıktı.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) kıdemli uzmanı Szymon Kardas, ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın petrol üretimini ve küresel piyasalara sevkiyatı aksatarak fiyatları yükselttiğini söyledi.
Kardas, Euronews Business'a, "Bazı haftalar Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiği savaş öncesindeki düzeye dönüyor, ardından yeniden düşüyor," dedi.
AB'nin birlik dışından petrol ithalatına büyük ölçüde bağımlı olması, bu tür aksaklıkların etkisini artırıyor. Kardas bu bağımlılığı yüzde 90 ila 95 olarak ifade ederken Eurostat'a göre oran 2024'te yüzde 96,6'ydı.
Avrupa Enerji ve İklim Politikası Enstitüsü'nden (IEECP) kıdemli uzman Wolfgang Eichhammer da en büyük etkinin Orta Doğu'daki gerilimden kaynaklandığı görüşünde. Eichhammer'a göre sevkiyatların azalması veya güvenilirliğinin düşmesinin yanı sıra güçlü küresel talep de fiyatları artırıyor. Avrupa, petrol alımında başta Çin olmak üzere Asya'daki alıcılarla rekabet ediyor.
İthalatın değeri ve miktarı karşılaştırıldığında, alınan petrol miktarı büyük ölçüde aynı kalırken faturanın yükseldiği görülüyor. AB, 2026'nın ikinci çeyreğinde petrol ithalatına 82,7 milyar euro harcadı. Bir yıl önce aynı dönemde bu tutar 50,3 milyar euroydu. İthalat miktarı ise yalnızca 105,2 milyon tondan 110,2 milyon tona çıktı.
Son beş yılda da benzer bir tablo var. Üç aylık ithalat miktarı 105 milyon ile 123 milyon ton arasında değişirken fatura, 2021 başındaki 38 milyar eurodan 2022'de 91,3 milyar euroya kadar çıktı. Ardından 2025 sonunda 47,8 milyar euroya geriledi ve yeniden hızla yükseldi.
AB'nin enerji ithalatı faturasındaki artışın neredeyse tamamı petrolden kaynaklanıyor. Birlik, 2026'nın ikinci çeyreğinde enerji ithalatına 115,6 milyar euro ödedi.
Bu tutar, 2025'in aynı çeyreğindeki 81,4 milyar euroya göre 34,2 milyar euro daha yüksek. Artışın 32,4 milyar euroluk kısmı, yani yüzde 95'i petrol ithalatından kaynaklandı.
Diğer enerji ürünlerine yapılan harcamalar çok az değişti. Doğalgaz ithalatının maliyeti 1,6 milyar euro, kömürünki 400 milyon euro artarken sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatına yapılan harcama 200 milyon euro azaldı.
Sürücüler pompada daha fazla ödüyor
Avrupalı sürücüler artışı akaryakıt istasyonlarında da hissetti. Ocak 2026'nın ilk haftasında AB genelinde motorinin litresi ortalama 1,54 euroydu. Fiyatlar marttan itibaren hızla yükseldi; ayın ilerleyen günlerinde 2 euroyu aştı ve eylül sonunda 2,24 euroya ulaştı. Böylece 2022'deki 2,03 euroluk zirvenin üzerine çıktı.
Motorinin litre fiyatı 19 Ekim'de 2,14 euroydu. Bu, yılbaşına göre yüzde 38'lik artış anlamına geliyor.
Benzin fiyatları da benzer bir seyir izledi. Ocak başında litre başına 1,60 euro olan fiyat, eylül sonunda 2,10 euroya çıkarak 2022'deki 2,03 euroluk zirveyi aştı. Ardından biraz gerileyerek 1,99 euroya indi.
Motorinli bir aracın 50 litrelik deposunu doldurmak artık yaklaşık 107 euro tutuyor. Ocak ayında aynı depo 77 euroya doluyordu.
Haneler nasıl etkilenecek?
Mu'ya göre tüketiciler depolarını doldurmak için daha fazla harcadıkça gıda ve diğer günlük ihtiyaçlara ayırabilecekleri para azalacak.
Mu, "Motorin ağır yük taşımacılığında ve otobüslerde yaygın kullanıldığı için gıda, toplu taşıma ve diğer günlük ürünlerin fiyatlarının da artmasını bekliyorum," dedi.
Kardas ise etkinin sektörden sektöre değişeceğini belirtti. "Ulaştırma, ısınma, tarım ve yoğun enerji kullanan imalat sektörleri maliyet baskısını hemen hissedecek. Artan nakliye, enerji ve fosil yakıt maliyetlerini tüketicilere yansıtacaklar. Hizmet sektörleri ise büyük ölçüde bu etkiden korunacak," diye konuştu.
Yüksek maliyetler ne kadar sürecek?
Uzmanlar petrol ithalatının maliyetinin yakın zamanda düşmesini beklemiyor. Önümüzdeki aylarda maliyetlerin yüksek kalıp kalmayacağı sorulan Mu, "Ne yazık ki evet. Çatışmayı sona erdirmenin uygulanabilir bir yolunu görmüyoruz," dedi.
Mu, artan nakliye ve sigorta maliyetlerinin ikinci çeyrek faturasına henüz tam olarak yansımamış olabileceğini, bu nedenle üçüncü ve dördüncü çeyrekte maliyetleri daha da yükseltebileceğini söyledi.
Kardas, çatışmayla bağlantılı maliyetlerin "önümüzdeki aylarda süreceğini ve 2027'ye de uzanabileceğini" öngördü.
Eichhammer'a göre de petrol fiyatlarının yüksek kalması veya daha da artması riski büyük.