Avrupa Komisyonu’nun gelecek yıla ilişkin sızan çalışma programı taslağı, AB’nin 2030’a kadar ulaşmayı hedeflediği savunma hazırlığı konusunda kaygı verici bir tablo ortaya koyuyor.
Euronews tarafından görülen, Avrupa Komisyonu’nun çalışma programına ait sızdırılmış taslağa göre Avrupa’nın 2030’a kadar askerî açıdan hazır hâle gelme hedefi, benzeri görülmemiş siyasi iradeye ve artan savunma harcamalarına rağmen “risk altında”.
REKLAM
REKLAM
Sekiz sayfalık belgede, “Dış sınırlarımız, kritik altyapımız ve ‘Avrupa yaşam tarzımızın’ temelindeki değerler giderek daha fazla tehdit altında” denilerek hibrit tehditler örnek gösteriliyor.
Komisyonun 2027 yılı önceliklerini ortaya koyan belgenin çarşamba günü onaylanıp yayımlanması bekleniyor. Savunma, AB yönetiminin karşı karşıya olduğu en büyük zorluklardan biri olarak öne çıkıyor.
Uyarı, Avrupa Savunma Ajansı’nın ilk Yıllık Savunma Hazırlık Raporu’ndaki tespitlerle de örtüşüyor. Raporda Avrupa’nın askerî kabiliyetlerindeki kalıcı eksikliklere dikkat çekilmişti.
Avrupa, Soğuk Savaş’tan bu yana en tehlikeli güvenlik ortamıyla karşı karşıyayken askerî kapasitesine milyarlarca euro yatırıyor. Savunma harcamaları 2025’te 418 milyar euroya ulaştı. Ancak rapora göre bu yatırımlar, Avrupa’nın kendini savunma hedefini sahada konuşlandırılabilecek, uzun süre görev yapabilecek ve birlikte çalışabilecek kuvvetlere henüz dönüştüremedi.
Komisyonun çalışma programı da aynı soruna işaret ediyor: “Bu hedeflere ulaşmak, dayanıklılığımızı ve hazırlığımızı güçlendirmek, krizlere ya da daha kötü durumlara hızla yanıt verme kapasitemizi artırmak için daha fazlasını yapmamız gerekiyor.”
Avrupa’nın savunma alanındaki zorlukları, ABD Başkanı Donald Trump’ın kuvvet konuşlandırma planını gözden geçirirken Avrupa’daki Amerikan askerî varlığını azaltma kararıyla da büyüdü. Karar, birliklerin faaliyet göstermesini sağlayan bazı kritik destek kabiliyetlerinin geri çekilmesini de kapsıyor.
AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius, bu boşluğu doldurmak için Avrupa’nın kendi stratejik destek kabiliyetlerini geliştirmesi gerektiğini vurguluyor. Muharip kuvvetlerin konuşlandırılmasına ve etkili biçimde faaliyet göstermesine imkân tanıyan altyapı ve kabiliyetlerin oluşturulmasının maliyeti ise 500 milyar euroyu bulabilir.
Brüksel, 27 üye ülkenin 2030’a kadar yeniden silahlanma çabalarını desteklemek için çeşitli öneriler sundu. Bazı istihbarat servisleri, Rusya’nın NATO’yu sınayabileceği olası bir dönem olarak 2030 yılına işaret ediyor.
Komisyon belgesinde, “Üye ülkelerle işbirliği içinde; stratejik ulaştırma ve havada yakıt ikmalinden uzay ve siber savunmaya kadar uzanan kritik destek unsurları ve kuvvet çarpanları için yeni bir Avrupa aracı oluşturacağız” deniliyor.
Komisyon ayrıca Başkanı Ursula von der Leyen’in Strazburg’da yaptığı Avrupa Birliği’nin Durumu konuşmasında ortaya koyduğu önerileri de ilerletmeyi planlıyor.
Belgede, “Avrupa’nın güvenliğine yönelik tehditlerin değişen niteliğine yanıt vermek için AB, doğrudan ve inandırıcı bir tehditle karşı karşıya kalan üye ülkelerin hızlı ve ortak bir Avrupa müdahalesinden yararlanmasını sağlayacak bir Avrupa Güvenlik Acil Durum Protokolü oluşturmalı” ifadeleri yer alıyor.
Komisyon, en yakın ortaklarıyla birlikte bir Avrupa Güvenlik Konseyi kurulması olasılığını da değerlendirecek.
Von der Leyen’in NATO’nun 4. maddesine benzettiği Avrupa Güvenlik Acil Durum Protokolü önerisi, üye ülkelerin oybirliğiyle desteğini henüz almış değil.
Öneri, Avrupa’nın kararlılığını sınayan hibrit tehditlerin artması üzerine gündeme getirildi. Bunlar arasında bir Alman havalimanında hassas nitelikteki Ukrayna yükünün yakınında patlayıcı taşıyan bir insansız hava aracının bulunması ve Karadeniz’de ticari gemilerin insansız hava aracı saldırılarının ardından batması yer alıyor.
Avrupa’nın doğu kanadında da çok sayıda insansız hava aracı ihlali yaşandı. Bunun üzerine NATO, farklı savunma alanlarını kapsayan Eastern Sentry programını başlattı.
AB genelinde insansız hava araçlarına karşı teknolojilere yönelik yatırımların 2024 ile 2025 arasında altı kat arttığı bildiriliyor. Buna rağmen bu alandaki AB programlarının yalnızca üçte birinin 2030’a kadar sonuç vermesi bekleniyor.
Ukrayna’ya ve ülkenin savunma önceliklerine desteğin sürdürülmesi de Komisyonun çalışma programında üst sıralarda yer alıyor.
Belgede, “Başta hava ve füze savunması, insansız hava araçları, bunlara karşı sistemler ve mühimmat olmak üzere savunma kabiliyetlerimize yatırım yapmayı ve bu kabiliyetleri güçlendirmeyi sürdüreceğiz” deniliyor.
Ukrayna’nın, 90 milyar euroluk destek kredisinin 1 milyar euroya kadar olan kısmını, savunma sanayisini Avrupalı ortaklarına yakınlaştırmayı amaçlayan bir AB programına aktarması bekleniyor. Program hava ve füze savunmasına, insansız hava araçlarına, bunlara karşı sistemlere ve mühimmata odaklanıyor.
Luca Bertuzzi habere katkıda bulundu.