Yetkililere göre Özbekistan, 2025’e kıyasla yaklaşık %25 artışla beş milyon tondan fazla ham pamuk topladı; ürünün yaklaşık %85’i makinelerle hasat edildi.
Özbekistan, 2026'da beş milyon tondan fazla ham pamuk topladığını, bunun 1991'de bağımsızlığını kazanmasından bu yana elde ettiği en büyük ürün olduğunu söylüyor. Yetkililer artışın geçen yıla göre yaklaşık dörtte bir olduğunu belirtiyor. Cumhurbaşkanı Shavkat Mirziyoyev 2027 için daha yüksek bir verim hedefi belirledi.
REKLAM
REKLAM
Tarım Bakanı Ibrokhim Abdurakhmonov, gazetecilere 2025 hasadının yaklaşık dört milyon ton olduğunu söyledi. Bu yılki ürün de hükümetin 4,5 milyon tonluk başlangıç hedefini aştı.
Özbekistan artışı, yeni pamuk çeşitlerine, gözden geçirilmiş ekim yöntemlerine ve hasat makinelerinin daha yaygın kullanımına bağlıyor. Hükümet, pamuk ekilen alanın son yıllarda yüzde 38 azaldığını, ortalama verimin ise hektar başına 2,1 tondan 5,6 tona yükseldiğini söylüyor.
Devlete göre, 3.000'den fazla makine ürünün yaklaşık yüzde 85'ini 30 ila 35 gün içinde topladı. Makinelerin Cizzah ve Sırdarya'da ürünün tamamını topladığı belirtildi.
Ham pamuktan hazır tekstil ürünlerine
Üretimdeki artış, Özbekistan'ın yurt içi işlemesini genişlettiği, daha fazla pamuğunu ülkede ipliğe, kumaşa ve giysiye dönüştürmeyi hedeflediği döneme denk geliyor.
Abdurakhmonov, gazetecilere "Eskiden sadece pamuk lifi satardık" diyerek üretime yönelişi anlattı.
O, "Nasıl katma değer yaratıyoruz? Yeni markalar, yeni giysiler, yeni yerli üretim. İyi işletmelerin ortaya çıktığını görüyoruz" dedi.
Bu faaliyetlerin büyük bölümü, çiftlikleri, işleyicileri ve üreticileri birbirine bağlayan pamuk-tekstil kümeleri aracılığıyla yürütülüyor.
Dünya Bankası'na göre Özbekistan, 2023'ten bu yana tüm ham pamuk ürününü ipliğe dönüştürebilecek kapasiteye sahip. Bu, işlenmemiş lif ihracatına bağımlılıktan uzaklaşmayı ifade ediyor.
Banka, tekstil sektörünün 2024'te yaklaşık 600.000 kişiyi istihdam ettiğini, bunun 2018'deki 188.000 kişinin üzerinde olduğunu tahmin ediyor. Bu çalışanların çoğu kadınlar ve gençlerden oluşuyor.
İşgücü reformları
Özbekistan, pamuğun nasıl hasat edildiğini de değiştirdi. On yıllar boyunca öğretmenler, öğrenciler ve kamu çalışanları tarlalarda zorunlu çalışmaya seferber ediliyordu.
2017'den itibaren Özbekistan, zorla çalıştırmayı sona erdirmeyi ve pamuğun üretim biçimini değiştirmeyi amaçlayan reformlar hayata geçirdi.
Uluslararası Çalışma Örgütü, Mart 2022'de yaptığı açıklamada 2021 hasadı sırasında sistematik zorla çalıştırmanın ve çocuk işçiliğinin ortadan kaldırıldığını bildirdi. İzleme çalışması, görüşülen pamuk toplayıcılarının yüzde 99'unun gönüllü olarak çalıştığını ortaya koydu.
Aynı ay, 331 uluslararası marka ve perakendecinin desteklediği Özbek pamuğuna yönelik küresel boykot çağrısını Cotton Campaign kaldırdı.
Hükümet, pamuk üreticilerinin bu yılki hasattan, kesin rakamlar henüz doğrulanmamış olsa da, toplamda 13 ila 14 trilyon Özbek somu tutarında net kâr elde etmesini bekliyor (yaklaşık 1 milyar €).
Su sorununa çözüm arayışı
Su kullanımı, Özbekistan'ın kurak ikliminde pamuk tarımı için büyük bir sorun olmaya devam ediyor. Dünya Bankası'na göre ülkedeki su tüketiminin yaklaşık yüzde 90'ı tarımdan kaynaklanıyor.
Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, pamuk tarımının 1990'lara kıyasla suyun yarısı kadarını kullandığını söyleyerek bu azalmayı su tasarrufu sağlayan teknolojilere bağladı.
Abdurakhmonov, çiftçilerin tarlaları suyla basmaktan damla sulamaya geçtiğini belirterek bu teknolojinin su kullanımını yaklaşık yüzde 40 azaltabileceğini tahmin etti.
O, "Eskiden tarlaları suyla basıyorduk ve toprak nefes alamıyordu. Mikrobiyal faaliyet azalmıştı. Şimdi toprak kendini toparlıyor" diyerek, çiftçilerin toprak koşullarını iyileştirmek için pamuğu buğdayla münavebeli olarak ektiklerini de ekledi.
Hükümet, tuzlu topraklara sahip bölgelerde pamuğu nasıl yetiştirdiğini de değiştirdiğini ve gübre kullanımını azaltmaya çalıştığını söylüyor.
2027 hedefi
Rekor hasadın ardından Mirziyoyev, ulusal ortalama pamuk verimini 2027'de hektar başına 5,6 tondan 6,5 ile 7 ton arasına yükseltmeyi hedef olarak belirledi.
Planlanan önlemler arasında daha yüksek verimli çeşitler, tarım dronları, yapay zeka ve daha etkin sulama sistemleri yer alıyor. Bu önlemlerin çiftçilerin gelirlerini ve su kullanımını nasıl etkileyeceği ise zamanla görülecek.