Son Dakika
Bu içeriğe bulunduğunuz bölgeden erişilemiyor

Döner kebap Almanya'nın nasıl 'milli fast food'u oldu? Döneri Almanlar'a sevdiren Kadir Nurman kim?

Ekmek arası döner kebap
Ekmek arası döner kebap   -   ©  Peter Steffen/Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.
Metin boyutu Aa Aa

Türk gurbetçilerin ülkelerine has damak tatlarını 1960'lı yılların sonlarından itibaren çalışmak için gittikleri Avrupa ülkelerine taşıması sonrası ekmek arası döner kebap Almanya'nın "milli fast food yemeği" haline geldi.

Halihazırda sadece Almanya'nın başkenti Berlin'de binden fazla döner kebap salonu bulunuyor. Yıllık ticaret hacmi 4 milyar euroyu aşan Almanya'daki bu gıda sektöründe 24 saat içerisinde 600 tonu aşkın et tüketiliyor.

Sanılanın aksine ekmek ya da lavaş dürüm arasında tükettiğimiz döner kebap Türkiye'de değil, gurbetçi bir Türk usta tarafından Almanya'da keşfedildi.

Tıpkı popüler portakallı gazlı içecek Fanta ve fast food denince akla ilk gelen yiyecek olan hamburgerin Amerika'da değil, Almanya'da bulunduğu gibi...

Michael Probst/Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.
Döner kebapMichael Probst/Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Her şey Kadir Nurman'ın Malatya'dan Berlin'e göç etmesiyle başladı

Döner kebap Malatyalı bir aşçı olan Kadir Numan'ın o dönemlerde Batı Almanya sınırlarında kalan Stutgart'a 1960'lı yılların başında göç etmesiyle başlıyor. O dönemlerde Almanya'daki Türk işçilere Gastarbeiter yani "misafir işçi" deniliyordu.

Kendisi de bir misafir işçi olan Numan, 1966 yılında Berlin'e göç ettikten sonra bir fabrikada makine teknisyeni olarak çalışmaya başladı. Ancak Numan seneler içerisinde yemek yemeye az vakitleri olan işçilerin bu konuda sorun yaşadıklarını gördü ve aklına bir fikir geldi.

1800'lerden bu yana döner kebap Türk mutfağında tabakta servis edilip pilavla birlikte yenen bir yemekti. Ancak Kadir Nurman döner etinin tıpkı hamburger gibi ekmek arasına konularak da yenilebileceğini, bu sayede işçilerin karnını hızlı bir şekilde doyurabileceğini düşündü.

Almanya'da ekmak arası döner kebabı icat eden Türk girişimci aşçı Kadir Nurman (sağda)

1972'de fabrikadaki işini bıraktı, döner büfesi açtı

Bu fikir sonrası 1972'de fabrikadaki görevinden ayrılan Nurman, Batı Berlin'de bulunan şehrin merkezindeki Zoo Ana Tren İstasyonu yakınlarındaki Hardenberg Strasse’de açtığı City Grill adlı büfeyle dönercilik işine girişti. Kadir usta bu işe başlamadan önce sokaklarda dondurma bile satmıştı.

Nurman’ın Almanya’yla tanıştırdığı döner öyle tuttu ve sevildi ki zaman içinde ülkenin en önemli yiyeceklerinden biri haline geldi.

83 milyon nüfusa sahip Almanya'da günde iki milyon porsiyon döner kebap tüketiliyor. Ekmek arası döner ve salata, ayaküstü yenen fast food tarzı yemekler arasında sosisi geride bırakmış görünüyor. Bu durum, Türkiye'den göçün Alman toplumu üzerindeki kültürel ve ekonomik etkisinin de önemli bir göstergesi. Almanya'da döner kebap sektöründe istihdam edilen işçi sayısı aşçısından, garsonuna, 1 milyon kişiyi buluyor.

Ekmek arası döneri farklı kişiler buldu iddiası

Ancak döneri kimin bulduğuyla ilgili farklı görüşler de var. 2012 yılında Nevzat Salim adlı bir Türk girişimci döneri ekmek arasında ilk kez 1969 yılında Baden-Württemberg eyaletinin Reutlingen şehrinde sattığını iddia etmişti.

Berlinli bir gurbetçi olan Mehmet Aygün ise döneri 1971 yılında Almanya'ya ilk kendisinin getirdiğini belirtiyor.

Kadir Nurman, 24 Ekim 2013'te ekmek arası döneri icat ettiği Berlin'de hayata gözlerini yumdu. Ancak bundan iki sene önce, kim neyi iddia ederse etsin, Türk Döner Üreticileri Federasyonu ölümünden 2 sene önce 2011'de "ekmek arası dönerin mucidi" unvanını Kadir Nurman'a verdi.