Bu içeriğe bulunduğunuz bölgeden erişilemiyor

Eski Facebook çalışanından şirket politikalarına dair çarpıcı iddialar: Öfkeden para kazanıyorlar

Access to the comments Yorumlar
 Sertaç Aktan
Frances Haugen
Frances Haugen   -   ©  AP Photo

Facebook'un yanlış bilgilendirme ile mücadele ekibinin eski müdürü, şirketin iş modelinin nefret söylemini teşvik ettiğini, demokrasiye zarar verdiğini ve hatta "toplumları parçaladığını" söyledi.

Bu yıl mayıs ayında Facebook'tan ayrılan Frances Haugen, Instagram'ın genç kızların ruh sağlığı üzerindeki etkisini ortaya koyan raporlar da dahil olmak üzere şirket içi araştırmaları geçen ay Wall Street Journal'a sızdıran muhbirdi.

Pazar günü Amerikan TV kanalı CBS'e konuşan Haugen, Facebook için çalışırken, ürününü daha güvenli hale getirmek yerine büyümeye öncelik veren bir şirket olduğunu gördüğünü söyledi.

Haugen, CBS'teki 60 Dakika programına verdiği demeçte, "Tekrar tekrar gördüğüm şey, halk için neyin iyi olduğu ile Facebook için neyin iyi olduğu arasında çıkar çatışmaları olduğuydu ve Facebook tekrar tekrar kendi çıkarlarını optimize etmeyi seçti" dedi.

Haugen, Haziran 2019'da Facebook'a katıldı ve seçimlerle ilgili yanlış bilgilerle mücadele etmekle görevli bir ekip üzerinde çalışıyordu.

Kasım 2020'deki ABD başkanlık seçimleri öncesinde Facebook, seçmenlerin doğru bilgilere ulaşması ve seçim sonrası karışıklık risklerini azaltmaya yardımcı olacağı taahhüdünü vermişti. Bunun için de bir dizi önlem duyuruldu.

"Demokrasiye ihanet gibi geldi"

Ancak seçimin gerçekleşmesinden kısa bir süre sonra bu ekip feshedildi.

Haugen, Facebook'un daha sonra yanlış bilgilerin yayılmasını sınırlamak için uyguladığı müdahalelerin çoğunu geri aldığını iddia etti.

Haugen, "Seçim biter bitmez, güvenlik yerine büyümeye öncelik vermek için önlemleri geri aldılar veya ayarları eski haline getirdiler. Bu da bana gerçekten demokrasiye ihanet gibi geliyor" dedi.

Röportajda Haugen, eski başkan Donald Trump destekçilerinin Amerikan yasama meclisini olan Kongre'yi bastığı 6 Ocak'ta Facebook ile isyancılar arasında da bir bağlantı kurdu ve "Facebook'u tehlikeli olmaktan uzak tutmak için gerçekten yatırım yapılması gerekene yatırım yapma" konusunda şirkete güvenmediğini söyledi.

Haugen'in röportajı yayınlanmadan önce konuşan Facebook'un politika ve küresel ilişkilerden sorumlu başkan yardımcısı Nick Clegg ise CNN'e verdiği demeçte siyasi kutuplaşmaya katkıda bulunan esas faktörlerden biri olduklarını kabul etmediğini söyledi.

Clegg, "O günkü ayaklanma, doğrudan, Başkan Trump da dahil olmak üzere, şiddeti uygulayan ve onları cesaretlendirenlere aittir" diyerek, suçu sosyal medyaya yüklemenin "gülünç" olduğunu belirtti ve ekledi:

"Bence Amerika Birleşik Devletleri'ndeki siyasi kutuplaşma sorunları için teknolojik veya teknik bir açıklama olması gerektiğini varsaymak insanları yanlış yönlendiriyor. Yaşananların Facebook'un hatası olduğunu söylemek kolaycılık."

Şirket içi raporda sarsıcı ifadeler

Haugen tarafından CBS'ye sağlanan Facebook belgelerine göre şirket, hem platformlarında nefret söyleminin yayıldığının hem de ne kadar zorlu bir sorun teşkil ettiğinin farkında.

Şirket içi bir raporda, "Facebook'ta nefretin sadece yüzde 3-5'i ve şiddete teşvikin sadece yüzde 0,6'sı hakkında bir şeyler yapabilecek kapasitede olduğumuzu tahmin ediyoruz. Üstelik bu konuda dünyanın en iyi strateji ve takımlarına sahip olmamıza rağmen" deniyor.

Rapordaki bir başka ifade de; "Facebook ve alt uygulamalarındaki nefret söylemi, bölücü siyasi konuşma ve yanlış bilgilerin dünyanın dört bir yanındaki toplumları etkilediğine dair çeşitli kaynaklardan kanıtlarımız var" deniliyor.

Haugen'e göre, Facebook'un nefret söylemi sorununu çözmek, daha yoğun içerik denetimi ve daha katı kurallardan fazlasını gerektirebilir.

Haugen, kullanıcılara hangi içeriğin gösterileceğine karar veren algoritmada 2018'de yapılan bir değişikliğin, öfkeli bir yanıtı tetikleme olasılığı daha yüksek olan içeriği tercih edilmesine neden olduğunu kaydetti.

Haugen "Facebook etkileşim ve tepki alan içerik için optimizasyon yapıyor. İnsanları öfkeye teşvik etmek, diğer duygulardan daha kolay" diyor.

Kullanıcı ne kadar öfkelenirse o kadar çok tüketiyor

Haugen, şirketin, kârını etkileyebileceği için algoritmayı değiştirmek istemediğini iddia etti ve sözlerini şöyle tamamladı:

"Facebook, algoritmayı daha güvenli olacak şekilde değiştirirlerse, insanların sitede daha az zaman harcayacaklarını, daha az reklama tıklayacaklarını, daha az para kazanacaklarını fark etti. Facebook'ta kimse kötü niyetli değil, ancak teşvik edilen şeylerin hiyerarşisi yanlış. Facebook, daha fazla içerik tükettiğinizde daha fazla para kazanıyor. İnsanlar duygusal bir tepki uyandıran şeylerle uğraşmaktan zevk alıyor ve ne kadar çok öfkeye maruz kalırlarsa, o kadar çok etkileşime giriyorlar ve o kadar çok tüketiyorlar."