Asya'nın bazı bölgelerinde etkisini artıran yeni yağışlar daha büyük yıkım tehdidi yaratırken, ormansızlaşmayla mücadele çağrıları güçleniyor.
Ditwah ve Senyar kasırgaları da dahil üç tropikal hava sisteminin çakışmasının büyük olasılıkla iklim değişikliği tarafından körüklendiği düşünülürken, çevreciler trajediyi ağırlaştıran asıl unsurun “kontrolden çıkmış” ormansızlaşma olduğu uyarısında bulunuyor.
REKLAM
REKLAM
Asya’daki ölümcül sellerden ormansızlaşma mı sorumlu?
Önümüzdeki günlerde en ağır darbeyi alan bölgelerden biri olan Endonezya genelinde daha fazla yağış bekleniyor; bunun Kuzey Sumatra, Batı Sumatra ve Açe bölgelerini etkilemesi öngörülüyor. Burada halk hâlâ sellerin şokunu atlatmaya çalışıyor; ciddi gıda kıtlığı ve temiz suya erişim sorunlarıyla boğuşuyor.
WALHI, Endonezya’nın en büyük ve en eski çevre savunuculuğu STK’sı, felaketin, önemli ekosistemlerdeki değişimler nedeniyle giderek artan ekolojik kırılganlıktan kaynaklandığını ve iklim kriziyle daha da ağırlaştığını belirtiyor.
“Bu felaket sadece doğal bir olgu değil, ihmalkâr ve izin verici devlet politikalarının ürettiği bir ekolojik felakettir” diyor WALHI Açe’den Ahmad Soilhin.
“Tekrarlayan bu seller; ormansızlaşmanın, palmiye yağı ekim alanlarının genişlemesinin ve kontrolden çıkmasına göz yumulan kaçak altın madenciliğinin birikmiş sonucudur.”
Endonezya’da ormansızlaşma
2016–2025 yılları arasında Açe, Kuzey Sumatra ve Batı Sumatra’da 600’den fazla şirketin faaliyetleri nedeniyle toplam 1,4 milyon hektarlık alan ormansızlaştırıldı .
Bu ormanlar, madencilik ruhsatları, palmiye yağı plantasyonları ile jeotermal, hidroelektrik ve mikro hidroelektrik projeleri için, sayısız gerekçeyle yok edildi.
Açe’de, suları farklı nehir, havza ya da denizlere yönlendiren arazi şeritleri olarak tanımlanan 954 su havzası bulunuyor. WALHI’ye göre bunların yüzde 60’ı orman alanlarında yer alıyor ve 20’si kritik durumda.
Ancak bunların büyük kısmı ciddi ormansızlaşmaya maruz kaldı. Örneğin Krueng Trumon havzası 50 bin hektardan fazla bir alanı kapsıyor, ancak son yıllarda orman örtüsünün neredeyse yarısı (yüzde 43’ü) yok oldu. Şu anda 31 bin hektardan azı ayakta kalmış durumda.
Ormanlar ülkeleri sellere karşı nasıl koruyabilir?
Ormanlar, suyun akışını yavaşlatıp yüzey akışının hacmini azaltarak dev süngerler gibi işleyip sel yönetimi açısından hayati bir rol oynuyor.
Ağaçlar, diğer tüm bitki türlerinden daha fazla su buharlaştırabiliyor ve sele karşı en etkili doğal savunmalardan biri olarak görülüyor. British Columbia Üniversitesi’nden araştırmacılar, ormanların tümüyle kesilmesinin (bütün ağaçların kaldırıldığı “clear-cutting” yöntemi) sel riskini sadece artırmakla kalmayıp adeta “turbo etkisiyle” artırabildiğini söylüyor.
Bu yılın başında yayımlanan bir çalışmada (kaynak İngilizce)bilim insanları, bazı su havzalarında ormanların tamamen kesilmesinin ardından sel olaylarının 18 kata kadar daha sıklaştığını ve şiddetinin iki kattan fazla arttığını ortaya koydu. Bu etkiler kırk yılı aşkın süre devam edebiliyor.
Endonezya’ya ‘orman yönetimini düzeltme’ çağrısı
Asya’daki ölümcül seller, Endonezya hükümetine ormansızlaşmayı dizginlemesi yönündeki çağrıları artırdı.
Batı Sumatra’daki evi sulara kapılan 31 yaşındaki öğretmen Rangga Adiputra, Padang kenti kıyısında yaşıyordu. Köyünün üzerindeki yamaçlar, kaçak ağaç kesimiyle çoktan tahrip edilmişti.
“Hükümetin orman yönetimini araştırıp düzeltmesini istiyoruz” diyor Adiputra AP’ye. “Bu kadar ağır maliyeti olan bir felaketin yeniden yaşanmasını istemiyoruz.”
Çevreciler, nehirlerin sürüklediği ağaç kütükleri manzarasının, orman sömürüsünün hâlâ sürdüğüne dair “kuşkuları güçlendirdiğini” söylüyor.
“Bu verilerden, yaşadığımız ekolojik felaketin devlet yetkilileri ve şirketler tarafından yaratıldığını açıkça görebiliyoruz” diyor WALHI Ulusal Orman ve Plantasyon biriminden Uli Arta Siagian.
“Dolayısıyla, özellikle önemli ve kritik ekosistemlerdeki tüm şirket ruhsatlarını gözden geçirmek devlet yetkililerinin sorumluluğudur. Ruhsatların iptal edilmesi gerekiyorsa, bu yapılmalıdır.”
Devlet, bu ormansızlaşmadan sorumlu olanları hesap vermeye zorlaması için baskı altında; çevreciler, havzalardaki ormanların yeniden ayağa kaldırılmasının faturasını vergi mükelleflerinin ödememesi gerektiğini savunuyor.
Siagian, “Doğayı sömürerek büyük kârlar elde ettiler, artık onu onarma sorumluluğunu da üstlenmelerinin zamanı geldi” diye ekliyor.
Yetkililer ise kaçak ağaç kesimi iddialarını reddediyor.