Oscar adayı film, Kiev'in Rus işgaline karşı Haziran 2023’te başlayan ve yaklaşık altı ay süren karşı taarruzunu konu alıyor.
Ukraynalı yönetmen Mstyslav Chernov, son belgeseli 'Andriivka’ya 2000 Metre'nin başlangıcında izleyicilere gördükleri sahnelerin başka bir gezegene aitmiş gibi hissettirdiğini söylüyor.
Chernov, “Bu başka bir gezegen değil. Avrupa’nın tam ortası,” diye ekliyor.
Belgesel, Ukrayna’nın 2026 Akademi Ödülleri (Oscar) En İyi Uluslararası Film dalındaki adayı olarak seçildi.
Film, Ukrayna’nın Haziran 2023’te başlayan ve yaklaşık altı ay süren karşı taarruzunu konu alıyor. Ukrayna birlikleri, başta Donetsk ve Zaporijya bölgeleri olmak üzere işgal altındaki köyleri ve toprakları geri almaya çalışıyordu. Bunların arasında, şiddetli çatışmalara sahne olan ve bugün büyük ölçüde yıkılmış durumdaki Bahmut kenti yakınlarındaki Andriivka da bulunuyordu.
Chernov ve meslektaşı Oleksandr Babenko, Üçüncü Taarruz Tugayı’na bağlı bir manga ile birlikte sahaya indi. Film, askerlerin kask kameralarından alınan görüntüleri, yönetmenlerin cephede yaptığı doğrudan çekimlerle birleştiriyor.
Manganın görevi, neredeyse tamamen yok edilmiş Andriivka köyünü geri almaktı. Bu, mayınlarla döşenmiş ve tahkim edilmiş bir ormanlık alandan yaklaşık 2 bin metre ilerlemeyi gerektiriyordu.
'Gagarin'
Belgesel, Ukrayna birliklerinin ilerleyişini ve kazanılan her bir metre için ödenen ağır bedeli gözler önüne seriyor. İzleyiciler askerleri tanıyor, savaşın acımasız yüzünü onların gözünden görüyor.
Saldırılardan biri, 'Gagarin' takma adını kullanan genç bir askerin deneyimi üzerinden aktarılıyor. Telsiz konuşmalarında askerlerin birbirlerine konumlarını bildirdiği duyuluyor. Silah sesleri, bağırışlar ve patlamalar, Rus güçlerine karşı yapılan saldırının kanlı bedelini somutlaştırıyor.
Gagarin’le geçirilen birkaç dakikanın ardından ekran kararıyor ve görüntü, arkasındaki silah arkadaşına geçiyor. Asker, genç adamı sarsarak kalkmasını istiyor. Ancak Gagarin artık tepki vermiyor; Rus ateşiyle hayatını kaybetmiş durumda.
Batı Ukrayna’daki cenazesinde, köyün tamamı sokaklara dökülüyor. İnsanlar yol kenarında diz çökerek hayatını kaybeden askere son saygılarını sunuyor. Annesi, “Kahramanlarımız öldürülüyor,” diyor.
2023’ün sonuna gelindiğinde, Gagarin’in cenazesi bu küçük Batı Ukrayna köyünde düzenlenen 76’ncı cenaze olmuştu.
Chernov, genç ve yaşlı askerlerle konuşuyor; onlara Rusya’nın işgalinden önceki hayatlarını ve neden gönüllü olduklarını soruyor. Askerlerden biri şöyle diyor: “Ülkenizde savaş varsa, hizmet etmeyi reddetmemelisiniz.”
Chernov da Ukraynalıların bir tercih ile karşı karşıya olduğunu kabul ediyor: Ülkeyi silahla savunmak ya da başka yollarla desteklemek. Kendisi, savaşı belgelemek için kamerayı seçtiğini söylüyor.
Berlin’e giden yol
Berlin’de konuşan Chernov, filmin Avrupa ile Ukrayna arasındaki hem fiziksel hem de duygusal mesafeye de odaklandığını belirtiyor.
“Ruslar devlet televizyonlarında bir Rus tankının Berlin’e 24 saatte ulaşabileceğini söylemeyi seviyor,” diyor.
“Ben o tankların çoğunu yanmış halde gördüm. 24 saat sürebilir ama ancak Ukrayna düşerse.”
2015’ten itibaren Rusya’nın roketlerine, helikopterlerine ve askeri araçlarına ''Berlin’e'' sloganını yazdığına dair haberler ortaya çıkmıştı. 'Stalin için' ifadesiyle birlikte kullanılan bu slogan, İkinci Dünya Savaşı’nda Kızıl Ordu’nun Berlin’e ilerleyişine gönderme yapıyor.
2023 sonbaharında, köyden geriye kalanlar Üçüncü Taarruz Tugayı tarafından geri alındı. Artık hiçbir sivil yaşamıyordu; ya Rus güçleri tarafından öldürülmüşlerdi ya da kaçmak zorunda kalmışlardı.
Chernov ve Babenko, komutan Fedya liderliğindeki bir mangayı izledi. Amaç, kurtarılan köyde Ukrayna bayrağını göndere çekmekti.
Şiddetli çatışmaların ardından bir bodruma ulaştılar ve Fedya, yıkılmış bir evin kalıntıları üzerinde Ukrayna bayrağını kaldırdı.
Ancak Ukraynalı açık kaynak haritalama projesi DeepState’e göre Andriivka, Ukrayna karşı taarruzunun başarılarına rağmen daha sonra yeniden Rus güçlerinin kontrolüne geçti.
Bugün köy, tamamen yıkılmış ve yaşamdan arınmış halde, yeniden Rus işgali altında bulunuyor.
Görev ile tercih arasında
Oscar ödüllü Chernov’un belgeseli, Berlin’de Kuzey Ren-Vestfalya Eyaleti Temsilciliği’nde gösterildi. Film, yönetmenin ifadesiyle bir 'zaman-mesafe damgası' niteliği taşıyor.
Belgesel, Ukraynalı askerlerin Andriivka’yı kurtarmak için ormanda kat etmek zorunda kaldığı fiziksel mesafeyi olduğu kadar, Ukrayna ile Avrupalı komşuları arasındaki psikolojik ve jeopolitik mesafeyi de gözler önüne seriyor.
Yüzlerce kilometre ötede, Almanya’da zorunlu askerlik hizmetinin yeniden getirilip getirilmemesi tartışılıyor. Gençlerin çoğu gönüllü hizmeti desteklerken, zorunlu askerliğe karşı çıkanların sayısı da az değil.
Ukrayna’da ise, topyekûn işgalin başlangıcında pek çok kişi gönüllü oldu. Bunun arkasında, savaş ülkenin kapısındayken savunmanın bir görev olduğu düşüncesi yatıyordu.
2.000 Metre Andriivka’ya, Ukrayna’nın 2026 En İyi Uluslararası Film Oscar adayı. Son beş aday 22 Ocak Perşembe günü açıklanacak.