AB dış politika şefi Kaja Kallas, NATO’nun yanında ayrı bir AB ordusu kurulmasının 'son derece tehlikeli' olacağı uyarısında bulunarak, bunun bir kriz anında komuta zincirini bulanıklaştıracağını belirtti.
Avrupa Birliği'nin (AB) gelecekteki savunma kapasitesine ilişkin tartışmalar sürerken, AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Avrupa genelinde bir ordu kurulması fikrinin “son derece tehlikeli” olduğunu söyledi.
Norveç’te düzenlenen bir güvenlik konferansında pazartesi günü konuşan Kallas, herhangi bir askerî krizde en büyük önceliğin net bir komuta yapısının korunması olması gerektiğini vurguladı.
“Avrupa düzeyinde adalet bakanları sürekli bir araya geliyor ve zaten Avrupa perspektifiyle düşünüyorlar, oysa savunma bakanları her zaman ulusal düzeyde kaldı: ulusal bütçeler, ulusal karar alma,” diyen Kallas, şöyle devam etti: “Elbette bu, üye devletlerin yetki alanıdır ve kimse bunu ellerinden almıyor. Ancak üye devletler bunu tek başına yapamayacak kadar küçük. Birlikte hareket edersek daha geniş bir alanı kapsayabiliriz. Örneğin hava savunmasını ele alalım. Bunu birlikte yapmak pahalı ama bu yüzden NATO ile gerçekten iş birliği içinde geliştirdiğimiz dokuz yetenek alanı var.”
Kallas, NATO güçlerinin yanında ayrı bir Avrupa ordusu kurulmasının kriz anlarında karmaşaya yol açabileceğini savunarak, “Zaten NATO’nun parçasıysanız, sahip olduğunuz ordunun yanında ayrı bir ordu kuramazsınız. Çünkü kriz anında en önemli şey komuta zinciridir: kimin kime emir verdiği," ifadelerini kullandı.
Kallas ayrıca, "Eğer bir Avrupa ordusu ve bir de NATO ordusu varsa, top arada kalır ve bu son derece, son derece tehlikelidir. Bu yüzden Avrupa savunmasını güçlendirmemiz gerektiğini söylüyorum; bu da NATO’nun bir parçasıdır. NATO’yu tamamlayıcıdır. NATO’yu bir kenara atmayalım," dedi.
'Norveç savunmanın ilk hattıdır'
Kallas’ın açıklamalarından önce konuşan Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Washington’un Avrupalı NATO üyelerinin savunmadaki rolünü küçümseyen söylemlerine rağmen Norveç’in Rusya’nın nükleer güçlerine karşı NATO’nun ön cephesi olmaya devam ettiğini söyledi.
“Başkan Trump ile ilk kez görüştüğümde ona bunu söyledim, gözlerinin içine baktım ve şunu dedim: ‘Bir Norveç başbakanı için bir ABD başkanının gözlerinin içine bakıp şunu söylemek önemlidir: sınırımın 100 kilometre ötesinde dünyanın en büyük nükleer cephaneliği var. Ve bu bana değil, Sayın Başkan, size yöneliktir,’” diyen Store sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu denizaltıları izlememizin bir farkı var. Limandan ne zaman çıktıklarını, yeni silah sistemlerini ne zaman test ettiklerini biliyoruz. Bunları sizinle paylaşıyoruz ve izleme konusunda iş birliği yapıyoruz. Bu nedenle Amerikan başkanının Davos’ta ‘NATO’ya her şeyi verdik ve NATO karşılığında hiçbir şey vermedi’ demesi tamamen gerçek dışıdır. Bu yanlış.”
Store, yaklaşan Arktik askerî tatbikatların ölçeğine de dikkat çekerek, “Bir ay sonra kuzey Norveç ve kuzey Finlandiya’da 25 bin askerin katıldığı bir tatbikat yapacağız. Oradaki en büyük iki katılım Fransızlar ve ABD’den; her biri 4 bin ila 5 bin asker. Bu bir hayır işi değil. Karşılıklı çıkar meselesi. Bunu koruyacağız, sürdüreceğiz ve Amerikalı ortaklarımıza bunu hatırlatacağız,” diye konuştu.
Rutte: Avrupa, ABD desteği olmadan kendini savunamaz
Son haftalarda NATO içinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupalı müttefiklere yönelik tekrarlanan eleştirileri ve Danimarka’ya bağlı yarı özerk bir bölge olan Grönland’ı ilhak etme tehditleriyle beslenen yeni gerilimler yaşandı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, kısa süre önce AB milletvekillerine Avrupa’nın ABD desteği olmadan kendini savunamayacağını söyledi.
Kallas ise NATO içinde bir bölünme olduğu iddialarını reddederek, ittifak ile AB arasındaki iş birliğinin güçlendiğini savundu. “Aslında bir çatlak olduğunu düşünmüyorum,” dedi. “Üye devletlerimizin savunma harcamalarını artırmalarına yardımcı olmaya çalışıyoruz ve bunu diğer üye devletlerle ve Norveç gibi ülkelerle birlikte yapıyoruz ki hazır olalım. AB’nin 23 üyesi aynı zamanda NATO üyesi. Yani NATO ile gerçekten iş birliği yapıyoruz. Bu, NATO’nun yaptıklarına ek bir katkı ve el ele çalışıyoruz.”
Rutte’nin, Avrupa’nın ABD olmadan henüz kendi ayakları üzerinde duramayacağı yönündeki değerlendirmesine katılıp katılmadığı sorulduğunda Kallas, yapılacak işler olduğunu kabul etti. “Bu konuda çok netti,” dedi.
“Evet, şu an durum böyle. Ancak güvenlik konusunda daha bağımsız olmak için çalışıyoruz. Çünkü kırılganlıklarımızın zayıflıklarımız olduğu açık. Bu yüzden savunmaya, yeteneklere daha fazla yatırım yapıyoruz ve bunu yalnızca ulusal değil, Avrupa düzeyinde bir mesele olarak ele alıyoruz.”