Tahran, Cenevre’deki görüşmelerin askeri baskı altında yeniden başlaması öncesinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın 'Birliğin Durumu' konuşmasında yaptığı füze ve nükleer programla ilgili açıklamalarını reddetti.
İran Dışişleri Bakanlığı, ABD Başkanı Donald Trump’ın füze programına ilişkin iddialarını çarşamba günü reddetti ve bunları, Cenevre’de üçüncü tur nükleer müzakereler öncesinde “koca bir yalan” olarak nitelendirdi.
REKLAM
REKLAM
Bakanlık sözcüsü Esmaeil Baghaei, X hesabından yaptığı açıklamada, “İran’ın nükleer programı, balistik füzeleri ve ocak ayındaki gösterilerdeki kayıp sayısıyla ilgili iddia ettikleri şeyler, basitçe ‘koca bir yalanın’ tekrarıdır,” dedi.
Trump, salı günü 'Birliğin Durumu' konuşması sırasında, İran’ın ABD topraklarına ulaşabilecek uzun menzilli füzeler geliştirdiğini öne sürmüştü.
“Zaten Avrupa’yı ve yurtdışındaki üslerimizi tehdit edebilecek füzeler geliştirdiler ve yakında Amerika Birleşik Devletleri’ne ulaşacak füzeleri inşa etmek için çalışıyorlar” ifadelerini kullandı.
ABD medyasının aktardığına göre, ABD istihbaratı, İran’ın böyle füzeler geliştirdiğini değerlendiriyor, ancak bunu gerçekleştirebilmesi için en az on yıl daha gerektiğini belirtiyor. Ocak ayında yayımlanan Savunma İstihbarat Teşkilatı (DIA) raporuna göre, İran bu kapasiteyi geliştirmeye karar verirse 2035 yılına kadar 60 kıtalararası balistik füzeye sahip olabilir.
DIA’ya göre İran’ın şu anda kıtalararası balistik füzesi bulunmuyor.
İran'da protestolar
Trump, ABD ve İsrail’in Haziran 2025’te Tahran’daki ana tesisleri vurmasının ardından İran’ın nükleer programını yeniden başlattığını da öne sürdü.
“Gelecekte silah programlarını, özellikle nükleer silahları yeniden kurmaya kalkışmamaları için uyarıldılar, ama tüm bunları yeniden başlatmaya devam ediyorlar,” diyen Trump, İran’ın çabalarını “sinsi nükleer hedefler” olarak nitelendirdi.
İran ise defalarca nükleer silah arayışında olmadığını ve nükleer teknolojiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkına sahip olduğunu vurguladı.
Trump, İranlı yetkililerin Aralık ayında başlayan ve 8-9 Ocak’ta zirveye ulaşan protestolarda 32 bin kişinin öldüğünü iddia etti.
İran hükümeti 21 Ocak’ta, gösteriler sırasında 3 bin 117 kişinin yaşamını yitirdiğini, ölenler arasında siviller ve güvenlik güçlerinin bulunduğunu açıkladı. Yetkililer ölümleri ABD ve İsrail’in kışkırttığı “terörist eylemler”e bağladı.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, 7 binden fazla kişinin öldüğünü doğruladı ve yaklaşık 12 bin diğer vakayı araştırıyor. Birleşmiş Milletler’in İran özel raportörü Mai Sato, 20 binden fazla sivilin yaşamını yitirmiş olabileceğini belirtti.
Euronews’a ocak ayı ortasında konuşan İranlı kaynaklar, ölü sayısının 30 bini aşmasından endişe edildiğini söyledi. Tahran’ın ocak ayında ülke genelinde interneti kapatması, kayıpların doğrulanmasını neredeyse imkânsız hale getirdi.
Askeri baskı altında müzakereler sürüyor
Trump’ın konuşması, ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İranlı yetkililer arasında Umman aracılığıyla Cenevre’de perşembe günü planlanan üçüncü tur görüşmeler öncesinde yapıldı.
Trump, “Onlarla müzakere halindeyiz. Anlaşma yapmak istiyorlar, ama o gizli kelimeleri duymadık: ‘Asla nükleer silah sahibi olmayacağız’,” dedi.
“Bu sorunu diplomasi yoluyla çözmeyi tercih ediyorum, ama bir şey kesin: Dünyanın açık ara en büyük terör sponsoru olan ülkenin nükleer silaha sahip olmasına asla izin vermeyeceğim,” diye ekledi.
Washington, İran’dan uranyum zenginleştirmeyi tamamen durdurmasını talep ediyor ve Tahran’ın balistik füze programı ile bölgedeki militan gruplara desteğini ele almasını istiyor. İran ise bu talepleri reddetti.
Trump, görüşmeler sürerken Orta Doğu’ya iki uçak gemisi savaş grubu, onlarca savaş gemisi, savaş uçakları ve yakıt ikmal uçakları sevk etti.
İran Meclisi Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran’ın müzakerelere bağlı kaldığını ancak Washington askeri eyleme başvurursa misillemede bulunacağını söyledi.
Ghalibaf, “Eğer diplomasi yolunu seçerseniz – İran’ın onurunun ve karşılıklı çıkarların gözetildiği bir yol – müzakere masasında kalmaya devam edeceğiz,” dedi.
“Kararınız, önce olanları tekrarlamak ve İran diplomasi yürütürken müzakere masasını bombalamak olursa, o zaman İran milleti ve savunma güçlerimizin güçlü darbesini bir kez daha tadacaksınız,” uyarısında bulundu.