Körfez'in petrol zenginliği Afrika'daki yenilenebilir enerji projelerine akıyor; İran’daki savaş bu eğilimi daha da hızlandırıyor.
Orta Doğu’nun bol petrol ve gaz kaynakları sayesinde zenginleşen yatırımcılar, giderek daha fazla Afrika’nın temiz enerji sektörüne yöneliyor. Onları cezbeden, artan elektrik talebi, hızlı kentleşme ve kıtanın kritik mineraller ve imalata bağlı küresel tedarik zincirlerindeki büyüyen rolü.
REKLAM
REKLAM
Geçen ay yayımlanan Clean Air Task Force raporuna göre, 2024 sonu itibarıyla, başta Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt ve Bahreyn olmak üzere Körfez ülkelerinden Afrika’nın yenilenebilir enerji sektörüne 101,9 milyar doların (88,8 milyar avro) üzerinde para aktı.
Analistlere göre Orta Doğulu devlet varlık fonları ve devlet destekli şirketlerin, bu tür finansmanı yönlendiren güçlü uzun vadeli ekonomik ve stratejik gerekçeler nedeniyle, İran savaşı kaynaklı aksamalara rağmen bu yenilenebilir enerji yatırımlarını kısmaları beklenmiyor.
Yatırımların büyük bölümü Kuzey Afrika, Güney Afrika ve Doğu Afrika’nın bazı kısımlarında yoğunlaşırken, Batı Afrika nispeten sınırlı fon çekti.
“Afrika, talep artışının tartışmasız olduğu az sayıdaki bölgeden biri olmaya devam ediyor,” diyor Nairobi merkezli, yenilenebilir enerji projeleri geliştiren ve işleten CrossBoundary Energy’nin CEO’su Matthew Tilleard.
“Kısa vadeli şoklar tekil işlemleri geciktirebilir, ancak en büyük altyapı fırsatları riske ve değere uzun vadeli bir bakış açısı gerektiriyor.”
Afrika, dünyanın en büyük elektrik açığıyla karşı karşıya olan bölgelerden biri. Kıta genelinde yaklaşık 600 milyon kişinin hâlâ elektriğe erişimi yok ve çok daha fazlası da güvenilmez tedarikle karşı karşıya.
İran savaşı, Afrika’da yenilenebilir enerji tezini güçlendiriyor
Hükümetler, üretim kapasitelerini kamu maliyesini zorlamadan artırmak için giderek daha fazla özel yatırımcılara yönelerek güneş, rüzgar ve hibrit enerji projelerinin finansmanını onlardan talep ediyor. Bu boşluk, petrol ve gazın ötesinde çeşitlenmek isteyen Körfez yatırımcıları için fırsatlar yarattı.
“Sonuçta Afrika’daki Körfez yatırımlarını genellikle pragmatik ulusal çıkarlar ve stratejik getiriler belirliyor,” diyor Oxford Economics’ten siyaset analisti Louw Nelson.
“Şu anda Afrika genelinde, hazırlanması yıllar alan ve uzun vadeli nitelikte önemli miktarda enerji yatırımı yürürlükte, bu nedenle büyük aksamalar beklemiyoruz.”
Yenilenebilir enerjiye yönelik yurtdışı yatırımlar, Orta Doğu ülkelerinin ekonomilerini çeşitlendirme ve daha temiz enerjiye yönelik küresel dönüşüme uyum sağlama yönündeki daha geniş stratejilerinin bir parçasını oluşturuyor.
Avrupa da Afrika’nın enerji sektöründe nüfuz için yarışıyor. AB, Küresel Geçit sürdürülebilir altyapı girişimi kapsamında, Ekim 2025’te Afrika’da yenilenebilir enerjinin ölçeğini büyütmeye yönelik olarak özelde 618 milyon avro taahhüt etti.
Enerji ve kalkınma analisti Joab Okanda, İran’la yürütülen savaş nedeniyle petrol ve gaz sevkiyatlarında yaşanan aksamaların, bu tür tedarik rotalarının ne kadar kırılgan olduğunu göstermesi sebebiyle, yenilenebilir enerji yatırımlarını daha da cazip hale getirebileceğini söylüyor.
“Bu şirketlerin çoğu kamuya ait ve önemli sermaye birikimine sahip; ancak dünyanın yavaş yavaş fosil yakıtlardan uzaklaştığını da biliyorlar,” diyor Okanda. “Yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak, portföylerini çeşitlendirmelerine ve kendilerini geleceğin enerji sistemlerinde konumlandırmalarına imkan tanıyor.”
Yenilenebilir enerji ve madenler, Afrika’nın enerji sektörünü şekillendiriyor
Afrika’nın enerji sektörü, enerji dönüşümü ve birçok yüksek teknoloji ürününde kullanılan kobalt, altın gibi madenlere yönelik artan talep dahil olmak üzere bir dizi küresel ekonomik değişimin merkezinde yer alıyor.
“Yatırımcılar için yenilenebilir enerji projeleri, elektrik üretiminin ötesindeki sektörlere de stratejik erişim sağlayabilir,” diyor Tilleard.
“Madenleri ya da büyük sanayi tesislerini beslemek üzere kurulan enerji santralleri, Arap yatırımcıları piller ve diğer teknolojilerde kullanılan madenlerin tedarik zincirlerine yakın bir konuma taşıyabilir.”
Okanda’ya göre, özellikle Batı Afrika’da görülen kur dalgalanmaları ve politika belirsizliği gibi algılanan riskler, bu yatırımcıların nereye yöneldiklerini belirlemeye devam ediyor.
“Elektrik üretmek denklemin yalnızca bir parçası,” diyor Okanda. “Ayrıca elektriğin gerçekten satılıp bedelinin ödenebileceği bir iletim sistemi ve işleyen bir elektrik piyasasına da ihtiyaç var.”