“İnanılmaz: Bu imkânsız görünen meydan okumayla karşılaştıklarında, bu hayvanlar başarıya ulaşmak için bir araya geliyor,” diyor Proje CETI’den Shane Gero.
Bir ispermeçet balinasının doğum yaptığına dair nadir görüntüler, bilim insanlarına bu büyük ve gözden uzak memelilerin davranışlarına açılan yeni bir pencere sundu.
REKLAM
REKLAM
2023’te çekilen video, iki farklı aile soyundan dişi balinaların kritik anlarda doğumu desteklemek ve yeni doğan yavruyu suyun üzerine kaldırmak için birlikte çalıştığını gösteriyor. Bu, özellikle maymunlar ve insanlar gibi primatlar dışındaki türlerde, hayvanlar âleminde son derece nadir görülen bir düzeyde eşgüdüm.
“Grup, kelimenin tam anlamıyla yavrunun dünyaya gelmesine yardım ediyor,” diye yazıyor Oregon Eyalet Üniversitesi’nden davranış ekoloğu Mauricio Cantor bir e-postasında. Cantor, yeni araştırmada görev almadı.
Bilim insanları, balinaların doğada nasıl iş birliği yaptığını ve sosyalleştiğini anlamak istiyor ancak zamanlarının çoğunu su altında geçiren hayvanlar üzerinde bunu incelemek çok zor. Son 60 yılda kayda geçen ispermeçet balinası doğumu sayısı sadece birkaç tane ve bunların hepsi ya anekdot niteliğinde ya da balina avı yapan teknelerden.
Birkaç yıl önce araştırmacılar, Karayipler’deki Dominika adası açıklarında bir teknede balina iletişimini incelerken tuhaf bir şey fark etti. Çoğu dişi olan 11 balina su yüzüne çıktı; başları birbirlerine dönüktü ve suyun hem üstünde hem altında çırpınmaya, dalıp çıkmaya başladılar. Bilim insanları olayı kayda almak için hemen dronları ve mikrofonları devreye soktu.
Bir balina doğumunu kameraya almak ‘özel bir olaydı’
Tüm doğum yaklaşık 30 dakika sürdü. Sonrasında saatler boyunca balinalar ikili gruplar hâlinde yavruyu yüzebilene kadar suyun üzerinde tuttu.
“Bu gerçekten çok özel bir olaydı,” diyor çalışmanın ortak yazarı ve Deniz Memelilerini Çeviri Girişimi’nden (Project CETI) David Gruber.
Doğumu gözlemledikten sonra bilim insanları, tam olarak neler yaşandığını çözümlemek için yazılım geliştirdi. Gördüklerini ve kaydettikleri sesleri, 26 Mart 2026’da Scientific Reports ve Science (kaynak İngilizce) dergilerinde yayımlanan iki makalede ayrıntılı biçimde anlattılar.
Araştırmacıları en çok şaşırtan, yeni doğan yavruyu desteklemek için kaç anne, kız kardeş ve dişi yavru balinanın – hatta akraba olmayanların bile – bir araya gelmiş olmasıydı. İspermeçet balinaları, sıkı bağlarla örülü ve dişilerin liderlik ettiği topluluklar hâlinde yaşıyor; yeni gözlemler, bu dinamiklerin hayvanların en kritik ve savunmasız anlarında da sürdüğünü gösteriyor.
“Bu imkânsız gibi görünen durumla karşılaştıklarında bu hayvanların nasıl bir araya gelip başarıya ulaştığını düşünmek bile insanı hayrete düşürüyor,” diyor çalışmanın diğer ortak yazarı ve yine Project CETI’den Shane Gero.
Balinaların gizli konuşmalarına dair ipuçları
Bilim insanları ayrıca, balinaların doğumun kritik anlarında, daha yavaş ve uzun tıklama dizileri de dahil olmak üzere farklı sesler çıkardığını fark etti. Bu sesler, hayvanların doğum sürecinde birbirleriyle uyum sağlamasına yardımcı olan bir iletişim aracı işlevi görüyor olabilir.
Bu bulgular, bir dizi yeni soruyu da beraberinde getiriyor. Balina grubu ilk başta nasıl oluştu? Bir araya gelmeleri gerektiğini nasıl anladılar?
Video kaydının son derece az ve elde edilmesinin zor olduğu düşünülürse, bilim insanlarının bu sorulara ne zaman yanıt bulacağı belirsiz. Ancak yeni bulgular, en azından kısmen, balinaların gizli konuşmalarına ışık tutuyor.
“Bu hayvanların sosyal hayatlarını hayal etmek bile bence başlı başına heyecan verici,” diyor yeni çalışmalara katılmayan Syracuse Üniversitesi’nden biyolog Susan Parks.