Peter Magyar'dan Ukrayna açıklaması: 'Hiçbir ülkeden topraklarından vazgeçmesini isteyemeyiz'

Macaristan'da 12 Nisan Pazar günü yapılan seçimleri kazanmasının ardından düzenlediği ilk basın toplantısında "Ukrayna bu savaşın kurbanıdır," diyen Peter Magyar, Rusya'nın Ukrayna'yı topyekun işgali konusundaki tutumunu açıkça vurguladı.

REKLAM

REKLAM

Magyar pazartesi günü yaptığı açıklamada,**"**1994 Budapeşte Memorandumu temelinde Ukrayna'nın her türlü hakkı var ve bana göre bir hükümetin de kendi toprak bütünlüğünü ve egemenliğini koruma görevi bulunuyor," dedi.

Ancak Magyar, Macaristan'ın tüm komşularıyla "dostane ilişkiler" kurmaya çalışacağını söylese de Ukrayna konusunda Viktor Orban'ın çizgisinden keskin şekilde ayrılmayacağının da sinyalini verdi.

Kiev açısından bakıldığında ise Budapeşte'nin konuşmaya istekli olması bile, görevden ayrılan Başbakan Viktor Orban'ın tam veto politikasına kıyasla zaten büyük bir değişim anlamına geliyor.

Dışişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, Kiev'in pazar günkü seçimin sabahında Ukrayna vatandaşlarına Macaristan'a seyahat etmekten kaçınmaları yönündeki tavsiyesini kaldırdığını duyurdu.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Macaristan'daki seçim kampanyasının "Ukrayna karşıtı söylemlerle dolu" olduğunu ancak bunun artık "geride kaldığını" söyledi.

Sybiha, "Buna bağlı olarak, bu kısıtlamalara yol açan artan provokasyon riski de azaldı," diye ekledi.

Macaristan ile Ukrayna arasındaki ilişkiler son haftalarda en düşük seviyesine gerilemişti.

Kiev, mart ayı başında Budapeşte güvenlik güçlerinin nakit taşıma işinde çalışan yedi Ukraynalı güvenlik görevlisini gözaltına almasının ardından, komşu ülkeye seyahat etmenin güvenli olmadığı yönünde vatandaşlarını uyarmıştı.

Kiev ile Budapeşte son dönemde çok az temas kurdu. Özellikle de Orban'ın AB'nin Ukrayna için öngördüğü 90 milyar avroluk krediye, Rusya'ya yönelik yeni yaptırım paketine ve Ukrayna'nın AB üyelik sürecine veto koymasının ardından bu durum daha da belirginleşti.

Peki Kiev, seçimi kazanarak yeni Macaristan lideri Peter Magyar'dan ne bekleyebilir?

Magyar'ın Ukrayna konusundaki tutumu ne?

Magyar, mart ayı başında Associated Press (AP) haber ajansına verdiği röportajda, Orban'ın çok sayıdaki vetosunun, özellikle de çoğu Ukrayna'yla ilgili olanların, çoğu zaman ülkedeki Avrupa şüphecisi tabanını memnun etmeye yönelik olduğunu söyledi.

Magyar, "Sırf veto etmiş olmak için veto ediyor; böylece içeride çıkıp veto ettiğini söyleyebiliyor," dedi.

Ancak Magyar, Brüksel'i memnun etmek için de orada olmayacağının sinyalini verdi.

Magyar, "Bir Macaristan başbakanının görevi, hangi zamanda olursa olsun, Macaristan'ın çıkarlarını temsil etmektir ve gerekiyorsa bunu güçlü biçimde yapmaktır," dedi. "Bedeli ne olursa olsun."

Magyar, Ukrayna konusundaki tutumunu dile getirirken dikkatli bir dil kullanıyor.

Bir yandan yapıcı ilişkiler vaat ederken, diğer yandan Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy'nin Orban'a yönelik iğnelemelerini ve Kiev'in AB'ye hızlandırılmış üyelik hedefini eleştirdi.

Magyar, Ukrayna'nın AB üyeliğinin hızlandırılmasına kesin şekilde karşı çıkıyor ve daha önce bu konuyu bağlayıcı bir referanduma götüreceğini söylemişti.

Ancak Orban'dan farklı olarak Magyar, Ukrayna'nın AB üyeliğine tümden karşı olduğunu söylemedi.

Zelenskiy, seçim zaferi dolayısıyla kendisini tebrik ederken, "Yapıcı yaklaşımın öne çıkması önemlidir," dedi.

Zelenskiy, "Ukrayna, Avrupa'daki herkesle her zaman iyi komşuluk ilişkileri aradı ve Macaristan'la iş birliğimizi ilerletmeye hazırız," ifadelerini kullandı.

Ukrayna Cumhurbaşkanı, Kiev'in Budapeşte ile diplomatik bir yeniden başlangıca hazır olduğunu söyledi.

Zelenskiy, "Her iki halkın yararına, ayrıca Avrupa'da barış, güvenlik ve istikrar için görüşmelere ve ortak yapıcı çalışmaya hazırız," dedi.

Kiev açısından ise Budapeşte ile diyalog kurulması bile, iki ülke arasındaki ilişkilerin şimdiye kadarki seyrine kıyasla zaten çok daha iyi bir tablo anlamına geliyor.

Tisza Partisi, Ukrayna'ya Macar silahı ya da asker gönderilmesini dışladı. Ancak Magyar'ın, Orban'ın Kremlin yanlısı söylemlerinin aksine Rusya'yı açıkça saldırgan taraf olarak tanımlaması, Kiev açısından çok şey anlatıyor.

Magyar, Temmuz 2024'te, Moskova'nın Ukrayna'nın kanser tedavisiyle tanınan en büyük çocuk hastanesi Ohmatdıt'a füze saldırısı düzenlemesinden yalnızca birkaç gün sonra Kiev'i ziyaret etti.

Magyar, Tisza Partisi tarafından toplanan yaklaşık 40 bin avro ile insani yardım ulaştırdı.

Magyar, Ukrayna ziyareti sırasında Mıhaylivska Meydanı'nda hayatını kaybeden Ukraynalı askerler için de saygı duruşunda bulundu.

Ancak aynı zamanda Ukrayna açısından belirleyici olan yalnızca Magyar'ın Kiev'e yönelik tutumu değil, Moskova'ya yönelik yaklaşımı da. İşte bu noktada Magyar daha az diplomatik bir çizgi izledi.

'Ruszkik haza (Ruslar evinize dönün)'

İlk seçim sonuçları açıklanırken Macarlar sokaklara çıkarak "Ruszkik, haza!" sloganı attı. Bu ifade Macarcada "Ruslar, evinize dönün!" anlamına geliyor. Slogan, Macaristan'ın Sovyet uydu devleti olduğu dönemden kalma eski bir ifade ve son haftalarda seçmenler tarafından sıkça kullanılıyordu.

Orban, Tisza Partisi'ni Ukrayna ile iş birliği yapmakla suçlarken, Magyar ise Fidesz'in seçim kampanyasının ayakta kalmasına Rusya'nın yardımcı olduğunu söyledi.

Ancak Magyar, Orban'ın Moskova'ya yönelişini ve Rus gizli servislerinin seçime Orban lehine müdahale ettiğine ilişkin haberleri kınarken, gelecekteki hükümetinin Rusya'ya karşı "pragmatik" bir yaklaşım izleyeceğini de söyledi.

Magyar, pazartesi günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile konuşacağını ancak aramayı kendisinin başlatmayacağını belirtti.

Magyar, Putin'in müttefiki Viktor Orban'a karşı ezici bir zafer kazandığı ilk basın toplantısında, "Vladimir Putin ararsa telefonu açarım," dedi.

Magyar, "Konuşursak da ona dört yılın ardından bu öldürmenin sona ermesinin ve savaşın bitmesinin iyi olacağını söyleyebilirim," ifadelerini kullandı.

Moskova seçim sonuçları hakkında ertesi güne kadar yorum yapmadı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova'nın "diyalog kurma isteğini dile getiren açıklamaları" duyduğunu ve bunun hem Moskova hem de Budapeşte için faydalı olacağını söyledi.

Peskov, "Tüm Avrupa ülkeleriyle olduğu gibi Macaristan'la da iyi ilişkiler kurmak istiyoruz. Karşılıklılık şu an söz konusu değil ama Rusya diyaloğa açık," dedi.

Magyar, salı günü Moskova ile Pekin'e "seçim sonuçlarını kabul ettikleri" ve "özgür ve bağımsız bir ülke olarak Macaristan'la iş birliğine açık oldukları" için teşekkür etti.

Ancak Moskova'nın işaret ettiği üzere, Macaristan ile diyalog kurulması mutlaka Magyar ile iş birliği anlamına gelmiyor.

Kremlin kontrolündeki medyaya göre Peskov, Kremlin'in Macaristan parlamento seçimlerindeki zaferi nedeniyle Magyar'ı tebrik etmeyeceğini söyledi.

Peskov'un, "Dost olmayan ülkelere tebrik mesajı göndermeyiz. Macaristan da dost olmayan bir ülke; bize yönelik yaptırımları destekliyor," dediği aktarıldı.

Peskov'a bunun Moskova'nın yalnızca Orban ile dostane ilişkiler içinde olduğu anlamına gelip gelmediği sorulduğunda ise, "Onunla diyalog yürütüyorduk," yanıtını verdi.

Magyar'ın Moskova ile iş birliği konusunda net olduğu başlıklardan biri, Macaristan'ın Rusya'nın ucuz enerjisine bağımlılığıydı.

Magyar, Orban hükümetini enerji kaynaklarını çeşitlendirmemekle eleştirdi ve denize kıyısı olmayan Macaristan'a petrol ve gaz getirecek yeni anlaşmalar yapılmasını ve yeni altyapı kurulmasını savundu.

Tisza Partisi, programında enerji çeşitlendirmesini en önemli önceliklerinden biri olarak gösterdi ve 2035'e kadar Rus enerjisine bağımlılığı sona erdirmeyi hedeflediğini açıkladı.

Parti ayrıca, Rusya'nın devlet nükleer şirketi Rosatom'un yürüttüğü Macaristan'daki nükleer santral projesinin tüm yönleriyle gözden geçirileceği sözünü verdi.